کلام شیعه کلام امامیه فاضل مقداد کلام و عقاید شیعه علامه حلی علم کلام علم کلام شیعه باب حادی عشر: علامه حلی کتب کلام شیعه کتب چاپی عربی (باب حادی عشر) Arabic قم - قم ذوی‌القربی‏‫ ۸۶/۱۰/۲۳ این کتاب چاپ منقح متن شارح فاضل مقداد بر باب حادی عشر علامه حلی است. این اثر شرح باب یازدهم کتاب «مصباح المتهجد» تألیف شیخ ابوجعفر طوسی است. این کتاب دارای ده باب درباره عبادات و ادعیه است. علامه حلی جهت آموزش عقاید اسلامی بابی به نام باب حادی عشر (یازدهم) بر آن افزود. نویسنده به شیوه کلامی و فلسفی ابتدا متن کلام علامه حلی را نقل کرده، سپس با استناد به ادله و براهین عقلی و نقلی آن را شرح داده است. شامل این سر فصل‏هاست: وجوب معرفت اصول دین، اثبات واجب الوجود، صفات ثبوتی و سلبی، عدل، نبوت و امامت و معاد. text اَلْبابُ الْحادی عَشَر، باب یازدهم از منهاج الصّالح فی مختصر المصباح و از کتاب‌های کلامی و آموزشی در حوزه‌های علمیه شیعی، اثر علامه حلّی و در اثبات اصول عقاید شیعه. در فصل هفتم این اثر که در باب معاد است، مباحثی درباره توبه و امر به معروف و نهی از منکر نیز بیان شده است. بیش از ۲۰ شرح بر این کتاب نوشته شده که شرح فاضل مقداد (متوفی ۸۲۶ق) به نام النافع یوم الحشر در میان آنها اهمیت بیشتری دارد. کتاب باب حادی عشر و شرح فاضل مقداد بر آن، چندین بار به فارسی ترجمه شده‌اند. علامه حلی به خواهش وزیر محمد بن محمد قوهدی کتاب منهاج الصالح فی مختصر المصباح را نوشت و در آن مصباح المُتَهَجِّد اثر شیخ طوسی (متوفی ۴۶۰ق) را که در ادعیه و عبادات است خلاصه کرد. وی تلخیص خود را در ۱۰ باب نگاشته و سپس از جهت آنکه شناخت عبادت و دعا، فرعِ شناخت معبود و مدعو است و صحت عبادت بستگی به صحت اعتقاد و ایمان دارد بابی به نام باب یازدهم (الباب الحادی عشر)، در شناخت اصول دین به آن افزوده است. علامه حلّی در این بابِ یازدهم، از اصول دین آنچه را به اجماعِ علما بر هر مسلمانی واجب است چنین برمی‌شمارد: شناخت خدا و صفات ثبوتیه و سلبیه او و آنچه بر او صحیح و از او ممتنع است، و شناخت نبوت و امامت و معاد. وی این باب را در هفت فصل قرار داده است: فصل اول در اثبات واجب الوجود؛ فصل دوم در صفات ثبوتیه او که عبارت است از قدرت و اختیار، علم، حیات، اراده و کراهت، ادراک، قدیم و ازلی وباقی وابدی بودن او، تکلم، صدق؛ فصل سوم در صفات سلبیه او که عبارت است از مرکب نبودن، جسم و عرض و جوهر نبودن، لذت و الم نداشتن، متحد به چیزی نشدن، محل حوادث نبودن، رؤیت بصری نداشتن، شریک نداشتن، از معانی و احوال به دور بودن؛ فصل چهارم در عدل که اختیار بشر و استحاله قبح بر خداوند و لطف او را به اثبات می‌رساند؛ فصل پنجم در نبوت که پس از تعریف واژه «نبی» به اثبات نبوّتِ پیامبر اسلام(ص) و وجوب عصمت او و اینکه او فاضلترین مردمان بوده و از دنائت پدران و ناپاکی مادران و رذائلِ خُلقی و عیوبِ خَلقی برکنار است می‌پردازد؛ فصل ششم در امامت (ریاست عامه در امور دنیا و دین برای یک شخص به عنوان نیابت از پیغمبر) که آن را عقلاً واجب می‌داند و بیان می‌کند که امام باید معصوم و منصوصٌ علیه و فاضلترین مردمان باشد. سپس از راههای عقلی و نقلی به ذکر امامت بلافصل علی بن ابی طالب(ع) پس از پیغمبر(ص) می‌پردازد؛ فصل هفتم در معاد که آن را از طریق عقلی ثابت می‌کند و سپس آیاتی را که بر آن دلالت دارد شرح می‌دهد؛ در این فصل مسئله ثواب و عقاب و توبه و امر به معروف و نهی از منکر بیان شده است. باب حادی عشر به سبب برخورداری از ویژگی اختصار و جامعیت، از دیرباز در کانون توجه علاقه‌مندان به علم کلام و اعتقادات شیعی بوده و همواره به صورت مستقل از ده باب دیگر تدوین و طبع شده است. علمای شیعه، شروح و تعلیقات بسیاری بر آن نگاشته و به تدریس آن در حوزه‌های عملیه اهتمام داشته‌اند. آقا بزرگ طهرانی در الذریعَة بیش از بیست شرح برای آن برشمرده است. از میان شروح باب حادی عشر، شرح فاضل مقداد (متوفی ۸۲۶ق) به نام النافع یوم الحشر فی شرح باب حادی عشر بیش از شروح دیگر مورد توجه اهل علم و تدریس در مدارس و حوزه‌ها قرار گرفته و بارها طبع و نشر شده است. همچنین تصحیحی انتقادی از آن، همراه با شرحی مزجی از ابوالفتح بن مخدوم الخادم الحسینی العربشاهی (متوفی ۹۷۶ه‍.ق) به نام مفتاح الباب، صورت گرفته و تحت عنوان الباب الحادی عشر للعلامة الحلی مع شرحیه... چاپ شده است. از باب حادی عشر و شرح فاضل مقداد ترجمه‌های متعددی به فارسی شده که معروفترین آنها الجامع فی ترجمة النافع از حاجی میرزا محمد علی حسینی شهرستانی (متوفی ۱۳۴۴) است. علامه حلی, ابن مطهر حسن بن یوسف (مرجع تقلید، فقیه و متکلم شیعه در قرن هشتم هجری، مولف بیش از ۱۲۰ کتاب در رشته‌های فقه، اصول فقه، کلام، حدیث، تفسیر، رجال، فلسفه و منطق), 648ق/1251م. حله، عراق ## 726ق/1326م. حله، عراق 648ق/1251م. حله، عراق ## 726ق/1326م. حله، عراق Author فاضل مقداد, مقداد بن عبدالله سیوری حلی (فقیه و متکلم شیعی قرن نهم هجری، مقیم نجف، شاگرد شهید اول، مولف کتاب "اللوامع الالهیة فی المباحث الکلامیة" و "النافع یوم الحشر فی شرح الباب الحادی عشر" و "الاعتماد فی شرح واجب الاعتقاد"), ۵۹۷ق. قریه سیور از توابع حلّه عراق# # 8۲۶ق.1423م. نجف، عراق ۵۹۷ق. قریه سیور از توابع حلّه عراق# # 8۲۶ق.1423م. نجف، عراق Commentator نويسنده:حسن‌بن‌یوسف علامه‌حلی؛ شارح: فاضل مقداد Author Metadata Description of work 964-518-158-5- ۲۹۷.۴۴ http://ketab.ir/bookview.aspx?bookid=1347031 1397-11-06 1400-05-03