فتح مطلق فتح مبین فتح قریب توحید افعالی(الهیات بالمعنی الاخص) توحید صفاتی(فلسفه)) مرتبه احدیت تجلی ذاتی Persian [1] حجر، 21.<br />[2] انعام، 59.<br />[3] زمر، 63.<br />[4] صف، 13.<br />[5] لطایف سبعه و به تعبیر دیگر اطوار سبعه، که مراتب تکاملى حقیقت انسان بر اساس آنها طبقه‏بندى شده است عبارت اند از: 1. طبع، نفس، قلب، روح، سرّ، خفى، اخفى؛ ر.ک: مبدأ و معاد، ملاصدرا، ص 171؛ حاشیه ی سبزوارى بر اسفار، ج 1، ص 13 - 18.<br />[6] فتح، 2- 1؛ در این آیه علاوه بر اشاره به فتح مبین، آثار و خواص این فتح هم بیان شده است، در این آیه "ماتقدم و ما تأخر" به معناى گناهان گذشته و آینده نیست، بلکه به معناى صفات نفسانیه و قلبیه است؛ زیرا اولاً: ما تأخر با ما یأتى فرق دارد و ما یأتى به معناى آینده است. ثانیاً: عفو گناهان آینده به معناى رفع تکلیف مخالف لسان قرآن است چون تمام انسان‏ها تا زنده‏اند، مکلف‏اند، پس منظور از ما تقدم و ما تأخر، تازه و کهن باشد که در تعبیر عرفا همان صفات نفسانى و قلبى مى‏باشند. این دو به دلیل تقدم و تأخرى که دارند، به ترتیب مشمول دو عنوان فوق قرار مى‏گیرند. ثالثا:ً منظور از ذنب گناه شرعى نیست؛ زیرا در این آیه مغفرت از ذنب در ردیف یکى از چهار نعمتى که بر فتح مترتب شده، ذکر شده است و حال آن که سبب بخشش گناهان الاهى، فتح و پیروزى بر دشمن نیست، بلکه توبه و انابه به سوى حق است. ر.ک: تحریر تمهید القواعد، جوادى آملى، ص 186 - 188.<br />[7] نصر، 1.<br />[8] ر.ک: مصباح الانس، ابن فنارى، ص 15 و 52؛ تحریر تمهید القواعد، ص 184 - 188؛ شرح مقدمه ی قیصرى بر فصوص الحکم، سید جلال الدین، آشتیانى، ص 902 - 904؛ شرح فصوص الحکم با تعلیقات سید جلال الدین، آشتیانى، ص 114، تعلیقه 12.<br />[9] براى توضیح بیشتر رجوع شود به کتاب: تجلى و ظهور در عرفان نظرى، سعید رحیمیان، ص 38 - 53.<br />[10] براى آگاهى از این بخش رجوع شود به: مبانى عرفان نظرى در کلمات حضرت على (ع)، قاسم ترخان، پایان نامه، دانشگاه تربیت مدرس، قم؛ تجلى و ظهور در عرفان نظرى، رحیمیان؛ فلسفه ی عرفان، دکتر یثربى، ص 470.<br />[11] ر.ک: الانسان الکامل، ج 1، عبدالکریم جیلى، ص 56 - 62؛ تجلى و ظهور در عرفان نظرى، ص 189 - 193.<br />[12] شرح مقدمه ی قیصرى، ص 104 - 107.<br />[13] تجلى و ظهور در عرفان نظرى، ص 188؛ ر.ک: فتوحات، ج 2، ص 84، چاپ جدید.<br />[14] شرح مقدمه ی قیصرى (با تغییرات جزئى)، ص 107؛ براى تفصیل بیشتر در مورد تجلیات عروجیه رجوع شود به: مرصاد العباد، رازى، فصل 17، ص 298؛ مصباح الهدایة، کاشانى، ص 130؛ نقد النصوص، جامى، تحقیق ویلیام چیتیک، ص 111 و 115؛ گلشن راز، شبسترى، ص 151؛ تفسیر حمد، امام خمینى، ص 86؛ اصطلاحات الصوفیه، کاشانى و تعریفات جرجانى؛ فتوحات، ج 1، ص 91 و 154.<br />[15] مفاتیح الغیب، ملاصدرا، مشهد ششم از مفتاح 19، به نقل از شرح فصوص، ص 257.<br />[16] البته، بعضى آن را قیامت وسطى نامیده‏اند به جهت این که ما فوق موت طبیعى و مادون فنای فى اللَّه است. شرح فصوص، ص 257.<br />[17] تلخیص از شرح فصوص الحکم قیصری با تعلیقات جلال الدین، آشتیانى، ص 129 - 131 و 257.<br />[18] همان، ص 390؛ پیرامون ارتباط تجلى و قیامت رجوع شود به: تجلى و ظهور در عرفان نظرى، ص 419 - 427.<br />[19] شرح مقدمه‏ى قیصرى، با اندکى تغییر و تلخیص، ص 543 - 586.<br />[20] ر.ک: عرفان نظرى در کلمات حضرت على (ع)، ص 56 - 76.<br />[21] ر.ک: حاشیه ی اسفار، ج 1، سبزوارى، ص 1 - 13.<br />[22] مصباح الهدایة الى الخلافة و الولایة، امام خمینی، ص 207 - 213.<br />[23] ر.ک: بیان امام خمینى، در اسفار چهارگانه، مصباح الهدایة الى الخلافة و الولایة، ص 207 - 213.<br />[24] ر.ک: بیان سبزوارى، در اسفار چهارگانه، حاشیه‏ى اسفار، ج 1، ص 1 - 13.<br />[25] معنای پنجم قیامت که در نکته ی چهارم بیان شد.<br />[26] نقد النصوص، ص 114.<br />[27] همان.<br />[28] شرح مقدمه ی قیصرى، ص 828 و 829 و تجلى و ظهور در عرفان نظرى، ص 191 - 192. text Author question and answer gateway for meanings adult specialized 1395-10-08 1396-08-13