تأویل ایمان خداشناسی افعال الهی حسن و قبح قاعده لطف عقل نظری عقل عملی تواتر معنوی خیر و شر فاضل مقداد کشف استلزامات بطلان دور و تسلسل وجوب عصمت امام استحاله تحصیل حاصل بطلان ترجیح بلا مرجح وجوب بعثت انبیا قاعده دفع ضرر محتمل رابطه ایمان و معرفت برتری انبیا بر ملائکه اثبات امامت امیرالمومنین عقل و دین عقل و ایمان شخصیت ها فاضل مقداد رضا برنجکار (دانشگاه تهران) رضا برنجکار (دانشگاه قرآن و حدیث) Persian text برنجکار, رضا (استاد تمام گروه فلسفه پردیس فارابی دانشگاه تهران، رئیس انجمن کلام اسلامی حوزه علمیه، قائم مقام پژوهشگاه قرآن و حدیث، دارای رویکرد کلامی تا فلسفی، ناقد فلسفه و عرفان با رویکرد کلامی، متکلم معاصر و از مدافعان مبانی مکتب تفکیک), -1342ش.# -1342ش.# Author سالکی, مهدی (دانشجوی دکتری دانشگاه تهران) Author فاضل مقداد, مقداد بن عبدالله سیوری حلی (فقیه و متکلم شیعی قرن نهم هجری، مقیم نجف، شاگرد شهید اول، مولف کتاب "اللوامع الالهیة فی المباحث الکلامیة" و "النافع یوم الحشر فی شرح الباب الحادی عشر" و "الاعتماد فی شرح واجب الاعتقاد"), ۵۹۷ق. قریه سیور از توابع حلّه عراق# # 8۲۶ق.1423م. نجف، عراق ۵۹۷ق. قریه سیور از توابع حلّه عراق# # 8۲۶ق.1423م. نجف، عراق Descriptor رضا برنجکار، مهدی سالکی Author article specialized 1394-11-24 1396-05-18 اراده امام محمد غزالی معرفت حقیقت امر الهی معرفت حقیقت اثم کارکرد عقل احساس امر الهی آلودگی های اخلاقی رابطه نفس (ذهن) و بدن (جسم) معرفت شناسی (مسائل جدید کلامی) تأثیر متقابل نفس و بدن غایت عقل نظری عقل(منطق) گناه اشراق معرفت ابوحامد غزالی طوسی پولس رسول (از رسولان مسحیت و از مهمترین چهره ای سراسر تاریخ مسیحی) اراده احساس (معرفت شناسی) آثار معرفتی گناه تاثیر گناه بر عقل کارکرد گناه غایت وجودی عقل حیث التفاتی گناه اشتغال به بدن رویکرد گناهکارانه تخلیه قلب تخلیه ذهن علوم ظاهری تأثیر گناه بر شناخت معرفت‌شناسی (اپیستمولوژی) میترا (زهرا) پورسینا Persian تهران دانشگاه تهران پاییز و زمستان/1393 فلسفه دین مسئلۀ بسیار مهم تأثیرات معرفتی گناه که امروزه در حوزۀ معرفت‌شناسی معاصر مجال طرح یافته است می­تواند از جنبه‌های گوناگون بررسی شود. یکی از این جنبه‌ها مربوط به تأثیرات واقعی گناه در عامل کسب معرفت، و دیگری مربوط به ارتباطی است که انسان با خداوند به منزلۀ افاضه‌کنندۀ معرفت دارد. در این مقاله جنبۀ نخست را به روش تحلیلی، آن هم از دید غزالی، دنبال می­کنیم. این تأثیر هم تأثیری بنیادین در غایت و کارکرد عقل است و هم تأثیر در فرآیند و فرآوردۀ کسب معرفت. ما در این‌جا تنها به تأثیر گناه در غایت و کارکرد عقل، در سه حیث تأثیر در غایت وجودی عقل، تأثیر در چگونگی روی‌کردن عقل به حقایق، و تأثیر در احساس و ارادۀ ناظر به درک و دریافت حقیقت می‌پردازیم. تأثیر گناه در فرآیند معرفت و فرآوردۀ آن محل بحث این مقاله نخواهد بود. text پورسینا, میترا (زهرا) (دانشیار گروه حکمت و کلام، دانشکده الهیات و ادیان دانشگاه شهید بهشتی), 1342.# 1342.# Author غزالی طوسی , ابو حامد محمد‎ بن محمد Abū Ḥāmid Muḥammad ibn Muḥammad aṭ-Ṭūsiyy al-Ġaz(z)ālīy(امام محمد غزالی، از معروفترین علمای اسلام، متکلم اشعری، ضد فلسفه، طرفدار منطق، شافعی مذهب، از متصوفه و عرفای قرن پنجم هجری، جامع معقول و منقول، رئیس جامع نظامیه بغداد) , 450ق/437ش./1059م. طوس، خراسان رضوی# # 505ق/490ش./1112م. طوس، خراسان رضوی 450ق/437ش./1059م. طوس، خراسان رضوی# # 505ق/490ش./1112م. طوس، خراسان رضوی Descriptor پولس قدیس, سنت پل (پولس رسول؛ از مبلغان مسیحیت بود؛ برخلاف حواریون، پولس هرگز با عیسی دیدار مستقیم نداشته‌است، در کتاب اعمال رسولان، پولس پیشوای غیریهودیان خوانده شده‌است، چهارده بخش عهد جدید به پولس نسبت داده می‌شود، به عقیده تولستوی پولس در انحراف مسیحیت اولیه از مسیر عیسی نقش اصلی را داشت), سال ۵ میلادی طرسوس، کیلیکیا، امپراتوری روم (ترکیه امروزی)#بین سال ۶۰ و ۶۷ میلادی، رم، ایتالیا سال ۵ میلادی طرسوس، کیلیکیا، امپراتوری روم (ترکیه امروزی)#بین سال ۶۰ و ۶۷ میلادی، رم، ایتالیا Descriptor زهرا (میترا) پورسینا Author article 2008-9422 specialized https:/jitp.ut.ac.ir 1394-06-09 1396-02-04 ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین خواجه نصیرالدین طوسی علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی مرتضی مطهری شواهد الربوبیه ابن سینا: ابوعلی سینا نفس ناطقه عقل نظری عقل عملی اشارات و تنبیهات افعال آزاد فضیلت اخلاقی (فضایل اخلاقی) مراتب عقل نظری افعال اختیاری علم نفس ادراک جزئیات حقیقت نفس انسانی نفس انسانی ادراک جزییات قوه عامله قطب‌الدین رازی خواجه نصیرالدین طوسی مرتضی مطهری علامه طباطبایی ابن سینا خواص نفس حیوانی فضایل اخلاقی وظیفه عقل عملی قوه مدرکه سید جلال آشتیانی ابونصر فارابی ملا مهدی نراقی ارسطو خود حیوانی عقل عملی((مدرک کلیات مربوط به عمل)، مقابل عقل نظری)Alʿaql al-ʿamalī(practical intellect) عقل نظری((مدرکات عقل نظری)، اصطلاح وابسته) نفس ناطقه(اصطلاح وابسته) مراتب عقل نظری(اصطلاح وابسته) معرفت نفس(خودآگاهی) صنایع انسانی استنباط حکم کلی خوارق عادت قوه متصرف در بدن تشخیص خوب و بد کتاب شفا (ابن سینا) ملاصدرا شیرازی حاج ملاهادی سبزواری (موسس مکتب سبزوار) Persian مشهد دان‍ش‍گ‍اه‌ ف‍ردوس‍ی‌ م‍ش‍ه‍د‏‫ پاییز و زمستان/1390 فلاسفه امتیاز نفس انسانی از نفس حیوانی را به عقل نظری و عملی می‌دانند. اما در بیان چیستی این دو عقل در میان ایشان اختلاف نظر وجود دارد. با تأمل در کلمات ایشان حداقل چهار تفسیر درباره این دو عقل قابل استنباط است. این نوشتار پس از گزارش اقوال و بیان کارکردهای عقل عملی به ارزیابی آراء و تبیین نظریه مختار پرداخته است. قول مشهور در میان متأخران این است که در نفس انسانی بیش از یک عقل وجود ندارد که همه علوم و احکام کلی را ادراک می‌کند. اما چون این علوم بعضی نظری صرف بوده و به حقایق خارجی و نفس الامری اختصاص دارد به آن‌ها عقل نظری گفته می‌شود. اما بعضی دیگر چون احکام مربوط به اعمال اختیاری انسان است به آن‌ها عقل عملی گفته می‌شود. در این تفسیر امتیاز دو عقل از یکدیگر اعتباری و به مدرَکات آن‌ها است. به باور این مقاله این تفسیر به رغم شهرت آن مورد نظر اساطین حکمت نبوده و با اشکالات متعدد مواجه است. اما اقوال دیگر با اندکی تسامح به تفسیر واحد و جامعی قابل ارجاع می‌باشند و آن این که فعل اولی و بالذات عقل عملی استنباط احکام جزیی عملی از احکام کلی عقل نظری است که چون این احکام در حاکمیت عقل بر قوای بدنی، سبب پیدایش اراده در نفس برای صدور افعال اختیاری و صنایع انسانی می‌گردد به عقل عملی قوّه عامله نیز گفته می‌شود. text فلسفه اخلاق نجف زاده تربتی, علیرضا (استادیار گروه معارف اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد) Author ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. Descriptor طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم 1281ش. تبریز ##1360ش. قم Descriptor خواجه نصیر الدین طوسی, محمد بن محمد (فیلسوف و متکلم ایرانی سده هفتم، موسس کلام فلسفی، شیعه امامی), 579ق./1201م.توس،ایران-# # 672ق./1274م.کاظمین،عراق 579ق./1201م.توس،ایران-# # 672ق./1274م.کاظمین،عراق Descriptor ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) Descriptor مطهری , مرتضی Murtaḍā Muṭahharī (فیلسوف، متکلم، مفسر و اندیشمند معاصر), 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران Descriptor بهمنیار بن مرزبان , ابوالحسن Bahmanyār b. al-Marzubān(فیلسوف مشائی قرن پنجم و شاگرد مشهور ابن سینا), -#458ق. -#458ق. Descriptor فارابی , ابونصر محمد بن محمد (Alfarabi، معلم ثانی، فیلسوف مشائی، تشیع فلسفی), -257ق/ 870م#339ق/950م -257ق/ 870م#339ق/950م Descriptor قطب الدین رازی, محمد بن محمد (منطقى، فیلسوف، متکلم شیعى و ایرانى، از فقهای بزرگ شیعه که با القاب گوناگونی مانند قطب الدین، علامه رازی، قطب تحتانی شناخته می‌شود. کنیه او را ابو جعفر رازی ذکر کرده‌اند.، صاحب کتاب المحاکمات بین شرحی الاشارات), 694ق. ورامین، تهران#766یا776ق. دمشق، سوریه 694ق. ورامین، تهران#766یا776ق. دمشق، سوریه Descriptor سبزواری, حاج ملاهادی بن مهدی (فیلسوف صدرایی، حکمت متعالیه), 1212ق./1798م,#1289ق./1872م. 1212ق./1798م,#1289ق./1872م. Descriptor ارسطو, معلم اول (Aristotélēs،فیلسوف مشائی یونانی), 384 ق.م#322 ق.م 384 ق.م#322 ق.م Descriptor نراقی, ملا مهدی (فیلسوف، فقیه، متکلم شیعه اثنی‌عشرى و ایرانى، محقق نراقى، از علمای شیعه در قرن دوازده و سیزده هجری قمری، پدر ملا احمد نراقی، نراقی پدر، نراقی اول، صاحب کتب: «جامع السعادات» در اخلاق، «انیس الموحدین» در اصول دین، «الشهاب الثاقب» در امامت) , 1128ق./1716م. (نراق کاشان)# # 1209ق./1795م. (کاشان-محل دفن:نجف) 1128ق./1716م. (نراق کاشان)# # 1209ق./1795م. (کاشان-محل دفن:نجف) Descriptor آشتیانی, سید جلال‌الدین (فیلسوف معاصر، استاد فلسفه دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد، مکتب حکمت متعالیه، از برجسته‌ترین شارحان فلسفه و عرفان اسلامی در عصر حاضر و یکی از حکیمان نوصدرایی، حامی جریان سنتی فلسفه اسلامی و جریان حکمت جاودان، مخالف جریان فردید و مکتب تفکیک), #1304ش.آشتیان-1384ش.مشهد #1304ش.آشتیان-1384ش.مشهد Descriptor علیرضا نجف زاده Author article 9112-2008 specialized http:/jphilosophy.um.ac.ir 1394-06-09 1396-10-24