حدیث اشاعره شافعی ماتریدیه حنفی 17. فرق کلامی اهل سنت (مذاهب کلامی) اشاعره (اهل سنت) ماتریدیه (اهل سنت) علم کلام اهل سنت Sunnism (فرق اسلامی) Arabic بیروت المکتبة العصریة 1425ه. ق. کتابنامه؛ فهرست ها <br /> دارای فهرست آيات و روايات، اعلام و شخصيات، اصطلاحات كلامي مورد شرح و فهرست محتويات كتاب می باشد text كتاب «المسامرة شرح المسایرة» از متن و شرحي كه به صورت مزجي (تركيبي از متن و شرح) تألیف يافته تشكيل می‌شود كه در متن، ابن همّام با تقليد از روش غزالي در كتاب «قواعد العقائد من إحياء علوم الدين» - كه رساله‌ای شرح شده در قدس شريف و به همين جهت به رساله قدسيه اشتهار يافته و حاوي چهار ركن و در هر ركني ده اصل آمده كه در نهایت با فصلي كه در آن از اسلام و ايمان بحث شده، خاتمه يافته است - به همين روش عمل نموده است. در حالي كه كتاب ابن همام به اختصار رساله غزالي نبوده و از گستره و جامعيت بيشتري برخوردار بوده و به بارزترين مسائل مرتبط به عقيده شيوخ و علمای ماتريديه و احيانا اشاعره پرداخته، ما را با مكاتبي ناشناخته همچون مكتب سمرقنديه و برخی شيوخ ماوراء النهر كه نسبت به برخی روش‌های استدلال آشنا بوده اما تأليفاتشان در جهان اسلام به شكل شايسته‌ای انتشار نيافته آشنا می سازد. ابن همام در كتاب خود از همان رويه‌ای كه در تألیف كتاب موسوم به: «التحرير في اصول الفقه» استفاده نموده پیروی كرده است. وي در آن كتاب اصطلاحات شافعي و حنفي و در اين كتاب نيز اصطلاحات اشاعره و ماتريديه را جمع آوری و برخی اوقات به اين نكته اشاره نموده است كه اين اصطلاح از آنِ گذشتگان بوده است. وي نسبت به مكاتب ديگر با انفتاح و سعه‌صدر خاصی برخورد نموده و در برخی موارد با معيار و شناختي كه از مذاهب مختلف داشته مذهبی را بر مذهب ديگر ترجيح داده و در برخی اوقات نيز مذهب خود را با قوّت ترجيح داده است. و اما ابن ابي شريف مقدسي يعني شارح اين كتاب، در شرح خود تتمه‌ای را كه برای اين كتاب لازم دانسته به همراه تعليقه و حاشيه‌هایی كه بر اصل اين موضوع لازم ديده در اكثر موارد با روشي ساده بيان نموده است. در حقيقت اين شرح و متن گفتگويي فكري ميان استاد (ماتریدی) و شاگرد (اشعری) و يا به تعبيري ديگر میان يك ماتريدي و اشعري است كه متضمن هشتاد كتاب مرجع و منبع در عقائد، اصول، فقه، حديث و لغت است كه به دور از ظلم و جفايي كه در بيشتر كتاب‌های اعتقادي اهل سنت صورت گرفته است به اين مباحث پرداخته و غالب مطالب اعتقادي را شامل گرديده است. در ضمن اين كتاب كه توسط دوتن از اساتيد و محققان اهل سنت به نام‌های كمال‌الدين قاري و عزالدين معميش به چاپ رسيده دقت و اعتبار اين كتاب را افزون ساخته است. اين دو حاشيه نويس در مقدمه كتاب درباره روش و منهج خود در اين كتاب اين‌گونه گفته‌اند: ابن ابي شريف در شرح خود بر كتاب مسايره بسیاری از تعليقات و حاشيه‌های علمي كه برای توضيح معاني مشكل و غامض، بيان مطالب صعب و مشكل و يا مناقشه در نظرات ديگران لازم بوده است را بيان داشته و از اين جهت كار را به اندازه كافي محكم و متقن ساخته و كتاب را برای بهره رساندن بيشتر آمده ساخته است؛ لكن ما نيز به سهم خود هر جا كه شارح بدون شرح از كنار مطلبي گذشته و ما توضيح و تبيين آن را لازم دانسته‌ايم به بيان آن پرداخته‌ايم. بدون شك عذر شارح در ترك مواردي كه به شرح نپرداخته اشتهار و وضوح آن موارد در زمان تألیف كتاب بوده اما در اين زمان بر خوانندگان مشتبه گرديده و نياز به توضيح و تبيين دارد. از اين‌رو هرموردي را كه ما به نقد، توجيه و يا شفاف سازی آن پرداخته‌ايم بر اساس احساسي بوده است كه ما از اهميت بيان مطلب داشته‌ايم. از مهم‌ترين مواردي كه ما در اين كتاب به تعليق آن پرداخته‌ايم عبارت بوده‌اند از: تعداد زيادي از احاديث شريف نبوي، بيشتر روایاتی كه مورد استناد و يا به عنوان شاهد بيان شده، معرفي اعلام و شخصيت‌هایی كه در اين كتاب از آنها نام برده شده، شرح كلمات و اصطلاحات كلامي و فلسفی مشكل و همچنين فهرستی از كتاب‌های مورد اعتماد مصنف و شارح. و در پایان نيز فهرست‌هایی كه دست‌يابي به مواد به كار رفته در كتاب را آسان‌تر می سازد را بيان داشته‌ايم كه از جمله آنها موارد زير است: فهرست آيات قرآن و محل ذكر آن در كتاب. فهرست احاديث و روايات نبوي. فهرست اصطلاحات كلامي. فهرست تفصيلي محتويات كتاب. نسخه حاضر به كوشش مكتبة العصرية للطباعة و النشر و التوزيع بيروت، به سال 1425ق (2004 م) در يك جلد 360 صفحه‌ای در قطع وزيري با تحقیق دو تن به نام‌های كمال‌الدين قاری و عز‌الدين معميش در پاورقى، همراه با فهرست منابع و مصادر، آيات و روايات، اعلام و شخصيات، اصطلاحات كلامي مورد شرح قرار گرفته و فهرست محتويات كتاب به چاپ رسيده است. ابن همام, محمد بن عبد الواحد (از اعلام قرن نهم هجری، متکلم ماتریدی، مکتب ماتریدیه، مولف کتاب «المسایرة فی العقائد المنجیة فی الاخرة» و «النبراس فی عقائد المنجیه فی الاخرة»), حدود790ق. اسکندریه، مصر#861ق. قاهره، مصر حدود790ق. اسکندریه، مصر#861ق. قاهره، مصر Author قاری, کمال الدین research fellow معمیش, عزالدین research fellow ابن ابی شریف مقدسی, کمال‌ الدین محمد بن محمد (فقیه و اصولی شافعی، مفسر، متکلم، مکتب اشعری، شاگرد ابن همام، صاحب کتاب «الفرائد فی حل شرح العقائد»: شرح على العقائد النسفیة، «المسامرة بـ شرح المسایرة»: شرح ممزوج لکتاب المسایرة), 822ق./797ش. بیت المقدس، فلسطین#926ق./878ش. بیت المقدس، فلسطین 822ق./797ش. بیت المقدس، فلسطین#926ق./878ش. بیت المقدس، فلسطین Commentator محمد بن عبدالواحد ابن همام؛ شارح: محمد بن محمد ابن ابی‌شریف مقدسی؛ تحقیق: کمال‌الدین قاری, عزالدین معمیش Author Metadata gateway for meanings Description of work ‏BP‎‏ ‎‏217‎‏ ‎‏/‎‏الف‎‏2‎‏ ‎‏م‎‏5022 1395-05-16 1399-01-05