علاءالدوله سمنانی خواجه عبدالله انصاری مکاشفه فیض الاسلام سید بن طاوس خلوت وضوی دایمی روزه دایمی سکوت دوام ذکر لا اله الا الله دوام نفی خواطر ربط دل به ولایت شیخ طلب همت از شیخ رضا ترک اعتراض به قبض و بسط و مرض و صحت اربعین فنا فی الله تسخیر لطایف سبعه باطنی انسان کبیر جهان صغیر عزلت و خلوت کشف حسی کشف خیالی حضور قلب ابن عربی قرآن پیامبر محمد بن یعقوب کلینی ابن بابویه، محمدبن علی: شیخ صدوق امامت نبوت اخلاق دینی محمد بن یعقوب کلینی اصطلاحنامه اخلاق اسلامی ابن بابویه، محمدبن علی(شیخ صدوق) ابن عربی عرفان نظری Persian شیراز دانشگاه شیراز 1390 از دید محی الدین ابن عربی و علاءالدوله سمنانی، مراقبه به معنای حاضر دیدن خود در محضر محبوب ازلی و مراقبت دل جهت مشاهده ی ظهور و معیت حضرت حق در آن است که به طور عام، از ضروریات و از لوازم سلوک و از ارکان عرفان عملی اسلامی محسوب می گردد و به طور خاص، از طریق عزلت و خلوت در قالب گذراندن اربعین های متعدد با شرایطی خاص حاصل می گردد. نزد ابن عربی و سمنانی، اربعین دارای مقدمات و شرایط خاص است که مهم ترینشان عبارت اند از: 1- خلوت، 2- وضوی دایمی، 3- روزه ی دایمی، 4- سکوت (مگر صحبت با شیخ برای حل واقعه ای)، 5- دوام ذکر لا اله الا الله، 6- دوام نفی خواطر، 7- ربط دل به ولایت شیخ خود و طلب همت از او (به عنوان واسطه ی ربط با ولایت نبوی) و 8- رضا و ترک اعتراض به قبض و بسط و مرض و صحت و هرچه رسد. سالک با گذراندن آن، می تواند به تسخیر لطایف سبعه ی باطنی و به انواع بسیار متنوعی از ادراکات قلبی و مکاشفات صوری و معنوی و هم چنین تصرفات انفسی و آفاقی نایل آید و مهم تر از همه، در بالاترین درجات و مراحل، رسیدن به عین الجمع و فنای فی الله و مقام جمع الجمع و بقای بعد از فنا است. در روش سمنانی، نقش شیخ در اربعین برجسته تر است و ذکر لفظی گفته می شود، به خلاف ابن عربی، که نقش شیخ را تنها در صورت عدم ضبط خیال از جانب سالک می داند و به ذکر معنوی در خلوت معتقد است. text افتخار, مهدی (دانشیار گروه معارف دانشگاه علوم پزشکی سمنان) Author زمانی , مهدی (دانشیار گروه الهیات دانشگاه پیام نور، تهران، ایران) Author مهدی افتخار - مهدی زمانی Author article 2251-6123 specialized http:/jrt.shirazu.ac.ir 1394-06-15 1396-03-20