شیخ مفید: محمد بن محمد بن نعمان‏ علامه حلی علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی مرتضی مطهری فخر رازی علامه طباطبایی مرتضی مطهری معتزله نبوت معجزه الله اشاعره فاعلیت الهی عدلیه قاعده نقض غرض لطف فعل الهی غرض قباحت نقض غرض ضرورت نصب امام حکمت کمال ذاتی قاعده العالی لایلتفت الی السائل کاربرد قاعده نقض غرض متکلمان شیعه برهان لطف برهان قانون گذاری حسن و قبح ضرورت عصمت ضرورت معاد ابوالحسن شعرانی عبدالرزاق لاهیجی 17. فرق کلامی صفات الهی امامت معاد(کلام) نبوت حیات اخروی قرآن ارسطو ابن ‌سینا صفات خدا پیامبر شیخ مفید حسن بن سلیمان حلی مرتضی مطهری ابوالحسن شعرانی علامه طباطبایی علامه حلی محمدجواد دکامی Persian انتشارات دانشگاه شهید بهشتی پاییز / 1388 میان متکلمان و حکمای مسلمان در خصوص وجود یا عدم غایت و غرض در افعال باری تعالی اختلاف نظر وجود دارد. اشاعره وجود هر گونه غایت و غرض در افعال الهی را با کمال ذاتی او متعارض می دانند و آن را انکار می کنند. در مقابل، حکمای الهی و متکلمان عدلیه معتقدند که حضرت باری تعالی در افعالش غایت و غرض دارد و هیچ فعلی از او سر نمی زند مگر اینکه متوجه غایت و غرض خاصی باشد، اما در اینکه غایت و غرض در افعال الهی به چه کسی یا چه چیزی بر می گردد میان این اندیشمندان اختلاف نظر وجود دارد. متکلمان عدلیه معتقدند که غرض باید به غیر خدا برگردد تا او از هر گونه نقص و کاستی مبرا باشد، اما حکما می گویند غرض باید به خود خدا برگردد تا با قاعده «العالی لا یلتفت الی السافل و لا یستکمل بِه» در تعارض نباشد. آنچه همه صاحب نظران بر آن اتفاق نظر دارند این است که «نقض غرض قبیح است»، زیرا منجر به اجتماع خواستن و نخواستن فعل واحد می شود که محال است. قاعده قباحت نقض غرض» در کلام عقلی کاربرد زیادی دارد و کمتر قاعده ای از لحاظ کاربرد به پای این قاعده می رسد. اهمیت این قاعده تا بدان حد است که در تمام اصول دین از آن بحث می شود. اصل وجود غایت در افعال الهی در مباحث مربوط به توحید اثبات می شود و سپس به عنوان مقدمه در اثبات اصول دیگر یعنی عدل، نبوت، امامت و معاد به کار می رود. text دکامی , محمدجواد (استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران) Author مطهری , مرتضی Murtaḍā Muṭahharī (فیلسوف، متکلم، مفسر و اندیشمند معاصر), 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران Descriptor علامه حلی, ابن مطهر حسن بن یوسف (مرجع تقلید، فقیه و متکلم شیعه در قرن هشتم هجری، مولف بیش از ۱۲۰ کتاب در رشته‌های فقه، اصول فقه، کلام، حدیث، تفسیر، رجال، فلسفه و منطق), 648ق/1251م. حله، عراق ## 726ق/1326م. حله، عراق 648ق/1251م. حله، عراق ## 726ق/1326م. حله، عراق Descriptor طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم 1281ش. تبریز ##1360ش. قم Descriptor علامه شعرانی, میرزا ابوالحسن (فیلسوف، فقیه، اصولى، مفسر، محدث، مورخ، منجم، شاعر، متکلم شیعه اثنی‌عشرى و ایرانى، از عالمان شیعی قرن ۱۴ هجری قمری، از نوادگان ملا فتح‌الله کاشانی صاحب تفسیر منهج الصادقین، از دانشمندان معاصر و متبحر در علوم مختلف نظیر عرفان، فلسفه، تفسیر، فقه، کلام و ریاضیات), ۱۲۸۱ش./1320ق. تهران#‎۱۳۵۲ش./1393ق. ۱۲۸۱ش./1320ق. تهران#‎۱۳۵۲ش./1393ق. Descriptor شیخ مفید, ابو عبدالله محمد بن محمد بن نُعمان (متکلم، فقیه و عالم بزرگ امامیه؛ مقیم بغداد در عراق) , 336ق./948م. (بغداد،عراق)# # 413ق./1023م. (بغداد،عراق) 336ق./948م. (بغداد،عراق)# # 413ق./1023م. (بغداد،عراق) Descriptor محمدجواد دکامی Author article 0 sbu.ac.ir/maaref/ayenehmarefat 1394-06-15 1396-10-30