فخر رازی خواجه نصیر طوسی مشاء ابن رشد حس کتاب المباحث المشرقیه معقولات تجرد ادراک بساطت ادراک عقلی تصورات کلی وحدت مدرک کتاب مقاصد الفلاسفه بدن محسوس کتاب الاربعین کتاب شرح الاشارات بساطت صور عقلی لوازم جسمانیت نفس ادراک امور متضاد ادراک ذات خود تفاوت تغییر در نفس و بدن احساس هویت ثابت ادراک اندامهای حسی اتصاف انسان به علم کمال نفس نقصان نفس بی نیازی نفس به محل توان زیاد نفس در ادراک امام محمد غزالی تهافت الفلاسفه ابن ‌سینا پیامبر معرفت نفس(خودآگاهی) تجرد نفس (فلسفه) خواجه نصیرالدین طوسی شخصیت ها خواجه نصیرالدین طوسی علم نفس عبدالرزاق حسامی فر Persian دانشگاه تهران زمستان / 1383 تجرد نفس از مباحث مهم فلسفه اسلامی است که در کلام اسلامی کمتر بدان پرداخته شده است. فیلسوفان مدافع این نظریه و جمهور متکلمان مخالف آنند. در مکتب مشاء ادله ای بر تجرد نفس طرح شده که در آثار دو متکلم برجسته منتفقد این مکتب غزالی و رازی نیز منعکس شده است. این دو اندیشمند در این مساله در برخی از آثار خود موضع فیلسوفان را برگرفته و در برخی دیگر به موضع متکلمان نزدیک شده اند اما ادله مورد نظر به لحاظ قوت و ضعف وضع یکسانی ندارند. پاره ای از آنها از جمله استدلال مبتنی بر بساطت ادراکات بسیار قوی و پاره ای خدشه پیرند. گذشته از این انتقادات غزالی و رازی نیز بر این ادله خالی از اشکال نیست. ضمن اشاره اجمالی به آرای غزالی و رازی ادله آنان در رد و اثبات تجرد نفس نقد و بررسی می شود. text حسامی فر, عبدالرزاق (دانشیار گروه فلسفه- دانشکده ادبیات و علوم انسانی- دانشگاه بین المللی امام خمینی- قزوین) Author عبدالرزاق حسامی فر Author article 1010-4968 specialized https:/jmb.ut.ac.ir 1394-06-15 1395-06-24