ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین مثل نظریه مُثُل افلاطون حرکت جوهری ملاصدرا ملاصدرا تجرد ارباب انواع تقلید قاعده امکان اشرف عالم ماده معرفت حقیقی رابطه طولی ثبات بهره مندی عالم جسمانی معرفت عقلانی اصالت و تشکیک حقیقت وجود اعیان ثابته و صفات الهی عالم محسوس و معقول ایده ها رابطه علی و معلولی حقایق عقلانی مجرد محض مرتبه مافوق و مادون ارباب انواع قاعده بسیط الحقیقه معرفت شناسی (مسائل جدید کلامی) تعلیم آموزه های دینی قدرت الله قربانی (دانشگاه خوارزمی) ملاصدرا شیرازی Persian مشهد دان‍ش‍گ‍اه‌ ع‍ل‍وم‌ اس‍لام‍ی‌ رض‍وی‌ تابستان و زمستان/ 1393 تبیین مبتکرانه ملاصدرا از نظریه مثل دارای اهمیت خاصی است. زیرا او تلاش دارد تا با استفاده از اصالت و تشکیک حقیقت وجود تبیین جدیدی از چیستی، جایگاه و کارکردهای مثل ارائه دهد که متفاوت از گذشتگان و حتی افلاطون باشد. او ضمن پذیرش اصل وجود مثل، از رویکردهای مختلف وجود شناختی، معرفت شناختی، عرفانی و دینی به اثبات آنها و ویژگی هایشان در نظام کل هستی می پردازد. از جنبه وجود شناختی، نشان داده می شود که امر ثابتی مورد نیاز است تا وحدت، ثبات و غایت حرکت جوهری موجودات مادی را تضمین نماید. از جهت معرفت شناختی، ملاصدرا استدلال می کند که در ادراک عقلانی، نفس انسان نمونه های عالی و مجرد اشیاء جسمانی را مشاهده می کند که همان مثل افلاطونی هستند. در رویکرد عرفانی مثل افلاطونی شبیه اعیان ثابته و صفات الهی درنظر گرفته می شوند و نهایتا اینکه در رویکرد کلامی او به آیاتی از قرآن استناد می کند که آنها اصل موجودات این جهانی را در عالمی مجرد می دانند. در همه این تعابیر ملاصدرا، رابطه وجودی، چون علیت و معرفت شناختی چون تقلید و بهره مندی اشیاء جسمانی از مثل را مد نظر دارد و با استفاده از مراتب تشکیکی عوالم، شکاف بین عالم جسمانی و عقلانی مثل را از بین می برد. همچنین تلاش ملاصدرا برای تبیین دقیق تر مثل افلاطونی منجر به درنظر گرفتن عالم مثال می گردد که واسطه بین عالم محسوس و معقول است. در این مقاله تلاش می شود تا جنبه های ابتکاری تبیین ملاصدرا از نظریه مثل بررسی شده و میزان موفقیت این امر نشان داده شود. text قربانی, قدرت الله (استاد، گروه فلسفۀ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران) Author ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. Descriptor قدرت الله قربانی Author article 2251 - 9386 adult juvenile specialized http:/paper.razavi.ac.ir/index.php/pha/article/download/1260/96 1394-06-14 1396-12-21