معاد وجود ذهنی اسفار حکمت متعالیه تشکیک در وجود شواهد الربوبیه اشارات و تنبیهات علم بسیط علم مرکب قرآن مبدا و معاد شعور ماده وجود عینی عالم بودن موجود مادی از نظر ملاصدرا معلوم بودن موجود مادی از نظر ملاصدرا عالی و سافل حضور نفَس رحمانی علم به خارج عدم عالمیت ماده عالمیت ماده شرح الاشارات ویژگی های ماده تسخیر عالی بر سافل ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین خواجه نصیرالدین طوسی علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی عبدالله جوادی آملی خواجه نصیرالدین طوسی علامه طباطبایی عبدالله جوادی آملی ملاصدرا شیرازی Persian شیراز دانشگاه شیراز تابستان/1386 در این نوشتار، به بررسی دو رویکرد در حکمت متعالیه در زمینة معلوم بودن مادیات و عالم بودن آنها پرداخته می‌شود. ملاصدرا در جاهایی ماده را مناط ظلمت می‌داند، که نه متعلق علم واقع می‌شود و نه خود عالم است و در مواضعی خلاف این را می‌گوید؛ یعنی ماده به خاطر موجود بودن، بهره‌ای از علم دارد و علم به آن تعلق می‌گیرد. در این مقاله، ابتدا این دو قول با براهین آن‌ها آورده می‌شود، سپس راه‌حل‌هایی که ملاصدرا و شارحانش برای رفع اختلاف یا اتخاذ یکی از دو رویکرد مطرح کرده‌اند مورد بررسی قرار می‌گیرد. هم‌چنین مبانی حکمت متعالیه مورد توجه قرار می‌گیرد. در آخر، نتیجه گرفته می‌شود که اگر اصول حکمت متعالیه مورد تدقیق قرار گیرد، هم‌خوانی اقوال ملاصدرا آشکار می‌شود. text ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. Descriptor طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم 1281ش. تبریز ##1360ش. قم Descriptor جوادی آملی, عبدالله (مرجع معاصر تقلید مقیم قم، فیلسوف، عارف و مفسر قرآن), 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# Descriptor آشتیانی, سید جلال‌الدین (فیلسوف معاصر، استاد فلسفه دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد، مکتب حکمت متعالیه، از برجسته‌ترین شارحان فلسفه و عرفان اسلامی در عصر حاضر و یکی از حکیمان نوصدرایی، حامی جریان سنتی فلسفه اسلامی و جریان حکمت جاودان، مخالف جریان فردید و مکتب تفکیک), #1304ش.آشتیان-1384ش.مشهد #1304ش.آشتیان-1384ش.مشهد Descriptor اَینشتَین, آلبرت (فیزیک‌دان نظری یهودی الاصل آلمانی، واضع نظریه نسبیت، بی‌دین ندانم‌گرا با دیدگاه معتقد به همه خدایی باروخ اسپینوزا یا اسپینوزیسم؟), 1879م. اولم، ایالت بادن-وورتمبرگ، آلمان#1955م. پرینستون،ایالت نیوجرسی، امریکا 1879م. اولم، ایالت بادن-وورتمبرگ، آلمان#1955م. پرینستون،ایالت نیوجرسی، امریکا Descriptor خواجه نصیر الدین طوسی, محمد بن محمد (فیلسوف و متکلم ایرانی سده هفتم، موسس کلام فلسفی، شیعه امامی), 579ق./1201م.توس،ایران-# # 672ق./1274م.کاظمین،عراق 579ق./1201م.توس،ایران-# # 672ق./1274م.کاظمین،عراق Descriptor فاضلی, علی رضا (دانشجوی دکتری فلسفه و حکمت اسلامی- حکمت متعالیه دانشگاه تربیت مدرس) Author علی رضا فاضلی Author article 2251-6123 specialized http:/jrt.shirazu.ac.ir 1394-06-12 1396-10-24