توحید معتزله علم الهی اشاعره الارده الالهیه البداء تغییر در اراده خدا صدق خبر خداوند بداء در امامت اسماعیل تغییر در علم خداوند تقدیر علم فعلی بدا در اخبار بداء در اوامر و نواهی تفاوت بداء و نسخ متکلمان عقل گرای شیعه شرایط بدا آموزه بداء در شیعه توحید ابن بابویه، محمدبن علی: شیخ صدوق شیخ مفید: محمد بن محمد بن نعمان‏ سید مرتضی‏: علی بن حسین بن موسی محمد بن علی کراجکی ابواسحاق ابراهیم بن نوبخت ابوسهل نوبختی: اسماعیل بن نوبخت صفات الهی اعتقاد به بدا شیخ مفید سید مرتضی ابوسهل نوبختی ابواسحاق ابراهیم بن نوبخت محمد بن علی کراجکی بداء علم کلام ابوالحسن اشعری (موسس مکتب اشاعره) ابن بابویه، محمدبن علی(شیخ صدوق) سید جمال موسوی ابوالحسین خیاط(خیاط معتزلی) Persian قم انجمن کلام اسلامی حوزه علمیه قم پاییز / 92 اندیشه ناب و توحیدی بدا گرچه در جامعه مسلمانان نخستین وجود داشت، اما بنا به دلایلی تنها در جامعه شیعی استمرار یافت. تا پایان عصر حصور ائمه علیهم السلام میان متکلمان شیعه اختلافی در تبیین بدا وجود نداشت. بعد از این دوره و در زمانی که کلام شیعه دوران رکود و فترت را پشت سر می گذاشت، گروهی از معتزلیان شیعه شده و متکلمان عقل گرای شیعه تبیین جدید از بدا را ارایه داده و آن را هم وزن نسخ دانستند. این اندیشه جدید که در ابتدا گروه اندکی طرفدار آن بودند، رفته رفته جایگاه مهمی در میان متکلمان شیعه پیدا کرد، به گونه ای که در اواسط قرن پنجم تقریبا همه گیر شد. تبیین این اندیشه جدیدبا شیخ مفید ادامه یافتو شاگردان وی نیز ادامه دهنده همین مسیر بودند. text موسوی , سید جمال الدین (دکتری جریان‌‌های کلامی معاصر، جامعةالمصطفی العالمیه) Author کَراجُکی طرابلسی, ابوالفتح محمد بن علی بن عثمان (فقیه امامیه، اصولى شیعه، ریاضیدان، ستاره شناس، ادیب، آگاه به علوم حدیث، فلسفه، کلام، نحو، اخلاق، تاریخ، رجال، تفسیر و پزشکى در نیمه اول قرن پنجم هجرى و معاصر با شیخ طوسى), قرن4ق. کراجک، نزدیک واسط، عراق#‎۴۴۹ق/1058م. صور، لبنان قرن4ق. کراجک، نزدیک واسط، عراق#‎۴۴۹ق/1058م. صور، لبنان Descriptor شیخ مفید, ابو عبدالله محمد بن محمد بن نُعمان (متکلم، فقیه و عالم بزرگ امامیه؛ مقیم بغداد در عراق) , 336ق./948م. (بغداد،عراق)# # 413ق./1023م. (بغداد،عراق) 336ق./948م. (بغداد،عراق)# # 413ق./1023م. (بغداد،عراق) Descriptor شیخ صدوق, ابن بابویه محمد بن علی (بزرگ‌ترین محدّث و فقیه امامیه مکتب حدیثی قم، مولف "من لا یحضره الفقیه" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه), -311ق./924م.قم ## ‏381 ق./992م. شهرری -311ق./924م.قم ## ‏381 ق./992م. شهرری Descriptor خیاط معتزلی, ابوالحسین (متکلم معتزلى، رئیس معتزله بغداد در قرن سوم هجری), #300 ه‍.ق #300 ه‍.ق Descriptor اشعری , ابوالحسن علی بن اسماعیل (موسس مکتب کلامی اشعری), 260ق/874م.#324ق/936م. 260ق/874م.#324ق/936م. Descriptor علم الهدی, سید مرتضی (شریف مرتضی، فقیه و متکلم بزرگ امامیه؛ مقیم بغداد در عراق), 355ق./967م. بغداد،عراق# # 436ق./1045م. بغداد،عراق 355ق./967م. بغداد،عراق# # 436ق./1045م. بغداد،عراق Descriptor ابو سهل نوبختی , اسماعیل بن علی (متکلم شیعه امامی، از یاران خاصّ امام عسکری علیه السلام، از پیشوایان و حامیان بلند مرتبه امامیه بغداد در دوره غیبت صغری، صاحب کتاب «التنبیه فی الامامه» مندرج در مقدمه کتاب کمال الدین شیخ صدوق، ملقب به شیخ المتکلّمین), 237ق. بغداد، عراق#311ق. بغداد، عراق 237ق. بغداد، عراق#311ق. بغداد، عراق Descriptor اصفهانی, ابن مملک Descriptor قاضی همدانی, عبدالجبار بن احمد (قاضی عبدالجبار، معتزلی همدانی، صاحب کتاب «المغنی» و «کتاب شرح اصول الخمسه»، رئیس بهشمیه از معتزله پس از ابوعبداللّه بصری), 359ق./971م.# # 415 ق./1025م. 359ق./971م.# # 415 ق./1025م. Descriptor ابن جبرویه, احمد بن علی بن عبدالجبار Descriptor نوبختی, ابواسحاق ابراهیم , قرن 4 ق- قرن 4 ق# Descriptor سیدجمال الدین موسوی Author article 0 tkalam.ir 1394-06-10 1396-07-30