تشیع اسماعیلیه اسماعیلیه علم الهی زیدیه وقوع تغییر در قرآن امامت موروثی اللوح المحفوظ البداء تغییر در اراده خدا دعا امامت اسماعیل بن جعفر اجل احادیث امامت ائمه بداء در امور تکوینی نسخ در تکوین ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین توحید ابن بابویه، محمدبن علی: شیخ صدوق شیخ مفید: محمد بن محمد بن نعمان‏ خواجه نصیرالدین طوسی صفات الهی شیعه شناسی شیخ مفید خواجه نصیرالدین طوسی حسن حسن زاده آملی ابن بابویه، محمدبن علی(شیخ صدوق) ح. امام ششم(حضرت امام صادق ع) مهدی فرمانیان میرداماد ملاصدرا شیرازی Persian قم انجمن کلام اسلامی حوزه علمیه قم تاسبتان / 93 حدیث:«ما بدا لله مثل ما بدا فی اسماعیل» با یکی از عقاید اختصاصی شیعه، یعنی «بدا» ارتباط وثیق یافته است. برسی سندی نشان می دهد، این حدیث بیشتر در منایع امامیه وجود دارد و اکثر استاد آن، مرسل و مقطوع هستند. تنها سند معتبر در «اصل» زید نرسی آمده است که برخی اهل رجال، خود زید را توثیق نکرده اند، اما امامیه به جهت نقل اصل زید از سوی ابن ابی عمیر، این اصل را پذیرفته اند. در متن حدیث نیز لفظی که به امامت اسماعیل اشاره داشته باشد، وجود ندارد، اما به خاطر تفسیر عمدی زیدیان و سرایت این برداشت به دیگر فرقه های اسلامی، مسئله ای مورد مناقشه در تاریخ شده است. بررسی محتوایی حدیث نیز این نکته را بدست می دهد که این روایت، هیچ ارتباطی به امامت اسماعیل ندارد و حتی خود اسماعیلیان به خاطر تضادی که این حدیث با مبانی آنان دارد، توجه چندانی به این حدیث نکرده اند. text فرمانیان, مهدی (دانشیار گروه مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران) Author جندقی , احسان (استادیار، گروه تصوف و عرفان اسلامی، دانشکده عرفان، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.) Author امام اسماعیلیه, اسماعیل بن جعفر الصادق (ع) Descriptor شیخ مفید, ابو عبدالله محمد بن محمد بن نُعمان (متکلم، فقیه و عالم بزرگ امامیه؛ مقیم بغداد در عراق) , 336ق./948م. (بغداد،عراق)# # 413ق./1023م. (بغداد،عراق) 336ق./948م. (بغداد،عراق)# # 413ق./1023م. (بغداد،عراق) Descriptor نرسی, زید Descriptor امام ششم(امام صادق), جعفر بن محمد (ع), 83ق./702م.##‎۱۴۸ق./766م. 83ق./702م.##‎۱۴۸ق./766م. Descriptor شیخ صدوق, ابن بابویه محمد بن علی (بزرگ‌ترین محدّث و فقیه امامیه مکتب حدیثی قم، مولف "من لا یحضره الفقیه" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه), -311ق./924م.قم ## ‏381 ق./992م. شهرری -311ق./924م.قم ## ‏381 ق./992م. شهرری Descriptor زیدی, سلیمان بن جریر Descriptor حسن زاده آملی, حسن (علامه ذوالفنون، فیلسوف و عارف شیعه ایرانی), 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. Descriptor میرداماد, میر برهان‌الدین محمدباقر (فیلسوف عصر صفوی و استاد ملاصدرا، معلم ثالث), -969ق.گرگان#1040ق./1632م.عراق -969ق.گرگان#1040ق./1632م.عراق Descriptor خواجه نصیر الدین طوسی, محمد بن محمد (فیلسوف و متکلم ایرانی سده هفتم، موسس کلام فلسفی، شیعه امامی), 579ق./1201م.توس،ایران-# # 672ق./1274م.کاظمین،عراق 579ق./1201م.توس،ایران-# # 672ق./1274م.کاظمین،عراق Descriptor مهدی فرمانیان , احسان جندقی Author article 0 tkalam.ir 1394-06-09 1396-07-30