اسفار شواهد الربوبیه ملاصدرا الله خداشناسی قیومیت خداوند سرمد صفات جمال عدم تناهی دوام صفات سلبی ضرورت ازلیه ازلیت خدا ازلیت الهی از نظر ملاصدرا اولیت فرازمانی غیر استمراری احاطه بر زمان فرازمانی استمراری معیت خدا با اشیا وعای برتر از زمان کتاب شفا (ابن سینا) ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین صانع سرمدی زمان سرمدی قیومیت الهی الهیات(کلام جدید) حکمت متعالیه عقل ( جوهر ) عدم تناهی اسماء واجب(حکمت نظری) ازلیت الهی(فلسفه اسلامی) صفات سلبیه ( الهی ) صفات ثبوتیه ( الهی ) سوره اخلاص فخر رازی چ. امام پنجم(حضرت امام باقر ع) ب. امام اول(حضرت امام علی ع) مقام اولیت(مقابل مقام آخریت) ملاصدرا شیرازی Persian تهران پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تابستان/1393 فلسفه دین ازلیت خداوند پرداخته می‌شود. در فلسفة دین معاصر، دیدگاه‌های گوناگون دربارة ازلیت خداوند، در سه تفسیر 1. فرازمانی استمراری، 2. فرازمانی غیر استمراری، و 3. زمانی‌گرایی خلاصه شده است. با بررسی آثار ملاصدرا به سه تفسیر از ازلیت الهی دست می‏یابیم که از آن‏ها به 1. فرازمانی غیر استمراری، 2. احاطه بر همة زمان‏ها، و 3. فرازمانی استمراری تعبیر می‏کنیم. این سه تفسیر در آثار او بیش‌تر با تعبیرات ازلیت، اولیت، و سرمدیت بیان می‌شود که بر اساس شیوة خاص حکمت صدرایی در کنار یک‌دیگر قرار می‌گیرند و با هم قابل جمع هستند. بدین‌سان در ازلیت (تفسیر فرازمانی غیر استمراری) بر تنزیه خداوند از محدودیت تأکید می‌شود؛ که نمونه‌ای از صفات سلبی یا جلال است. در اولیت به احاطة خداوند بر زمان و موجودات زمانمند تکیه می‌شود؛ که نمونه‌ای از صفات جمال یا فعل است. سرانجام با سرمدیت (تصور فرازمانی استمراری) تلاش می‌شود که دو تصور استمرار و گستردگی وجود خداوند با تعالی و برتری ذات او از زمان جمع شود. نتیجه آن‌که دیدگاه ملاصدرا دربارة ازلیت الهی در عین توصیفات متفاوت، جامعیت، سازگاری درونی، و نیز قوام و استحکامی را که یک نظریة جامع لازم است داشته باشد دارد. text زمانی , مهدی (دانشیار گروه الهیات دانشگاه پیام نور، تهران، ایران) Author ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. Descriptor امام پنجم (امام باقر), محمد بن علی (ع), 57ق./676م#114ق./732م. 57ق./676م#114ق./732م. Descriptor ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. Descriptor فخر رازی , محمد بن عمر (فقیه، متکلم، فیلسوف، مفسر و حکیم مسلمان ایرانی، مکتب اشعری، متکلم اشاعره متاخر، شافعی، پیش برنده الهیات فلسفی، مخالف؟ فلسفه), 543ق./1149م. ری، تهران، ایران ## 606ق./1210م. هرات، افغانستان 543ق./1149م. ری، تهران، ایران ## 606ق./1210م. هرات، افغانستان Descriptor مهدی زمانی Author article 2383-0697 specialized http:/wisdom.ihcs.ac.ir 1394-06-09 1396-02-04