ملاصدرا اسپینوزا اتصال به عقل فعال حس واقع‌گرایی = رئالیسم (مکتب فلسفی) مراتب ادراک حقیقت علم کمال و سعادت انسان حس گرایی ادراک کلیات مساله اعتبار شناخت اشراق امور عامه مراتب علم نظریه شناخت شناخت شهودی مفهوم کلی انواع ادراک حس واقعیت قوه واهمه ادراک تجربی حقایق سرمدی متعلقات شناخت معرفت‌شناسی (اپیستمولوژی) ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین ابن سینا: ابوعلی سینا ادراک انسان ادراک کلیات رؤیت قلبی خدا رئالیسم (مسائل جدید کلامی) معرفت شناسی (مسائل جدید کلامی) ابن سینا حسن حسن زاده آملی امور عامه حکمت متعالیه عقل فعال عقل(منطق) باروخ اسپینوزا شهود(اسماء اول عرفان نظری) حقیقت علم مراتب معرفت(عرفان نظری) حس گرایی (مانع معرفت) حس(قوه حاسه) واهمه خیال(معرفت شناسی) محمدکاظم علمی سولا ملاصدرا شیرازی حسن حسن زاده آملی Persian مشهد دان‍ش‍گ‍اه‌ ف‍ردوس‍ی‌ م‍ش‍ه‍د‏‫ پاییز و زمستان/1393 مراتب علم در اندیشه عمده متفکران شرقی و غربی از جایگاه مهمی برخوردار است و متفکران بزرگ به بحث‌های دقیقی در این حوزه پرداخته‌اند. پژوهش حاضر این مسأله را از دیدگاه دو اندیشمند برجسته اسلامی و غربی، ملاصدرا و اسپینوزا مورد مداقه قرار داده است. و مدعی است که گر‌چه این دو اندیشمند به جریان‌های فکری متفاوتی تعلق دارند از جمله اینکه اساساً ملا صدرا بر خلاف اسپینوزا علم را از سنخ وجود بر می‌شمارد و نیز در بحث کلیات، ملاصدرا قائل به اصالت واقع (رئالیزم) و اسپینوزا از اصحاب تسمیه است، اما به رغم این اختلافات، در زمینه‌های خاصی نظریاتی اظهار داشته‌اند که می‌توان آن‌ها را مورد مقایسه قرار داد. از جمله در تقسیم مراتب علم که هر دو فیلسوف بر سه قسم دانسته‌اند، و نیز اینکه در هر یک از این سه مرتبه، مرتبه پیشین و فرو‌تر، خود مقدمه و وسیله تحقق مرتبه پسین و فرا‌تر می‌شود، و نهایتاً سعادت انسان از نظر هر دو متفکر با شهود عقلانی که بالا‌ترین مرتبه علم است، محقق می‌شود. در این جستار، تفصیل این موارد و نیز موارد دیگر از مشابهت‌ها و اختلاف نظرات این دو اندیشمند مورد کنکاش قرار گرفته است. text رسولی, زهرا (استادیار گروه معارف اسلامی دانشکده علوم انسانی دانشگاه بجنورد بجنورد ایران) Author علمی سولا, محمدکاظم ( دانشیار گروه فلسفه، دانشکده الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.) Author ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. Descriptor اسپینوزا, باروخ (فیلسوف هلندی یهودی تبار، پیرو همه‌خدایی یا پان‌تئیسم), #۱۶۳۲م.آمستردام، هلند-۱۶۷۷م.لاهه، هلند #۱۶۳۲م.آمستردام، هلند-۱۶۷۷م.لاهه، هلند Descriptor ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) Descriptor حسن زاده آملی, حسن (علامه ذوالفنون، فیلسوف و عارف شیعه ایرانی), 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. Descriptor زهرا رسولی، محمدکاظم علمی سولا Author article Comparative 9112-2008 specialized http:/jphilosophy.um.ac.ir 1394-06-09 1396-12-22