طبیعت آدمی علم حصولی انسان شناسی صبغه بعد معنوی انسان غریزه فطرت افتقاریت قرآن کمال جویی اثم انسان شناسی اسلامی ‌تربیت اسلامی بدن انسان آیه الله شاه آبادی فطرت الهى انسان‏ شناسی اخلاق الگوی ساختار روانی خود برتر بینی فطرت عاشقانه سرشت مشترک انسان معصومیت از خطا فطرت عالمانه فطرت کاشفه فطرت حریت فطرت خاضعانه علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی مرتضی مطهری انسان شناسی Human nature فطرت(کلام) فطرت(کلام) علم حصولی علم حضوری امام خمینی (روح الله الموسوی الخمینی) مرتضی مطهری علامه طباطبایی علم نفس بدن انسانی قرآن عجب تنبلی امام خمینی تعلیم و تربیت اسلامی فطرت(سرشت) (معرفت شناسی) Persian مشهد دان‍ش‍گ‍اه‌ ف‍ردوس‍ی‌ م‍ش‍ه‍د‏‫ پاییز و زمستان/1393 فلسفه اخلاق «فطرت» به عنوان یکی از بنیادی‌ترین مباحث انسان‌شناسی اسلامی و نظام تربیتی اسلامی، همواره مورد توجه اندیشمندان، فیلسوفان و مربیان مسلمان قرار داشته است. با این همه، با توجه به تفاوت منظر و موضعی که هر اندیشمند اتخاذ نموده، تفاسیر متنوع و تا حدی متفاوت از فطرت ارائه شده است؛ لذا تعریف، قلمرو و انواعی که برای فطرت در نظر گرفته می‌شود، تأثیر مستقیمی در الگوی ارائه شده در مورد ساختار روانی انسان از منظر اسلام خواهد داشت. آیت‌الله شاه‌آبادی از جمله برجسته‌ترین اندیشمندان معاصری است که بحث فطرت را مورد کنکاش قرار داده و بر اساس آن تلاش نموده است تا برای بسیاری از مباحث عمده اسلام، بنیانی نوین برپا نماید و از همین رو «فیلسوف فطرت» لقب گرفته است. این مقاله با پذیرفتن این مفروضه که «فطرت» به عنوان تقریر دینی از سرشت مشترک انسان، می‌تواند در تعریف، قلمرو، اهداف و ارکان و مبانی، اصول و روش‌های تعلیم و تربیت اسلامی نقش عمده‌ای ایفا نماید، بر آن است تا با بهره‌گیری از آرا و تقریر این فیلسوف، مجتهد و عارف معاصر، تصویری از الگوی ساختار روانی انسان بر اساس فطرت ارائه نماید. آیت‌الله شاه‌آبادی علاوه بر ویژگی‌هایی همچون غیر اکتسابی بودن و همگانی بودن فطرت در میان همه انسان‌ها، به ویژگی‌هایی چون بالقوه بودن، معصومیت از خطا و ثابت بودن فطرت اشاره می‌نماید. وی با ذکر جلوه‌های مختلف فطرت (از جمله فطرت‌های عالمه، کاشفه، حریت و حب راحت)، ‌«فطرت عاشقه» را هسته اصلی ساختار روانی انسان معرفی می‌نماید. بر این اساس می‌توان فطریات انسان را در قالب هرمی سه‌وجهی (با ابعاد علم، عشق و قدرت) توصیف نمود که که قاعده آن با مرکزیت «خود»، از عشق بهره برده است. همه فطریات (وجوه هرم و یال‌های آن) ریشه در فطرت عاشقه دارند و «عشق» کلیدواژه انسان خواهد بود. text همتی فر , مجتبی (دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم تربیت دانشگاه فردوسی مشهد و عضوانجمن فلسفه تعلیم تربیت ایران) Author غفاری, ابوالفضل (استادیار گروه آموزشی مبانی تعلیم و تربیت دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد) Author شاه آبادی, محمدعلی (استاد عرفان امام خمینی، فیلسوف فطرت), -1292ق./1251ش.اصفهان#1369ق./1328ش.تهران -1292ق./1251ش.اصفهان#1369ق./1328ش.تهران Descriptor طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم 1281ش. تبریز ##1360ش. قم Descriptor مطهری , مرتضی Murtaḍā Muṭahharī (فیلسوف، متکلم، مفسر و اندیشمند معاصر), 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران Descriptor راغب اصفهانی, ابوالقاسم حسین بن محمد (مولف کتاب المفردات فی غریب القرآن، ادیب، لغوى، شاعر، مفسر، محدث، متکلم معتزلی؟، حکیم، فقیه شافعى؟ قرن پنجم، اهل اصفهان و ساکن بغداد، منتسب به تشیع، گرایش صوفیانه، محب اهل بیت، سلفی اهل اثر؟), قرن5ق. اصفهان#502ق./1109م. اصفهان قرن5ق. اصفهان#502ق./1109م. اصفهان Descriptor خمینی, روح الله (امام خمینی، فقیه، عارف و فیلسوف معاصر،اولین رهبر و بنیان‎گذار جمهوری اسلامی ایران), 1281ش.خمین#1368ش.تهران 1281ش.خمین#1368ش.تهران Descriptor مجتبی همتی فر، ابوالفضل غفاری Author article 9112-2008 specialized http:/jphilosophy.um.ac.ir 1394-06-09 1396-08-21