معتزله اندیشه شیعه الله مثنوی معنوی البداء دعا مرجئه تشبیه و تنزیه مولانا روز قیامت خلق انسان بر صورت خداوند امید قرآن الشیعة جبرگرایی نا امیدی صفات خدا کلام معتزله کرم خداوند انسان پنداری خدا تعالی خداوند جبرگرایی اشعری ‌الهیات پویشی توحید محمد بن یعقوب کلینی ابن بابویه، محمدبن علی: شیخ صدوق شیخ مفید: محمد بن محمد بن نعمان‏ شیخ طوسی‏: ابوجعفر محمد بن حسن صفات الهی مرجئه (فرق کلامی) معتزله (اهل سنت) خلق انسان الهیات پویشی شیخ مفید شیخ طوسی محمد بن یعقوب کلینی قیامت بداء اصطلاحنامه علوم قرآنی قرآن رجا دعا یأس شیعه امامیه Twelver Shiism (فرق تشیع) محمد بن عبدالکریم شهرستانی ابن بابویه، محمدبن علی(شیخ صدوق) مولوی ح. امام ششم(حضرت امام صادق ع) مرتبه تشبیه(قسیم تنزیه و جمع بین تشبیه و تنزیه) مرتبه تنزیه(قسیم مرتبه تشبیه و جمع بین تشبیه و تنزیه) Persian تهران دانشگاه تهران پاییز و زمستان/1393 فلسفه دین دیرپای‌ترین آموزۀ مورد اختلاف ادیان بزرگ، ماجرای تشبیه و تنزیه، یا انسان‌پنداری و تعالی خداوند، در موضوعاتی از این قبیل است: که آیا قدرت، علم و ارادۀ او نیز همانند آدمیان دگرگونی می‌‌پذیرد یا خیر. این مقاله نشان می‌دهد که مولانا بر خلاف جبرگرایان اشعری، و تا حدودی همسو با شیعۀ امامیه و مرجئه، براساس اعتقاد به کرم بی منتهای حق تعالی، معتقد است که دست کرم و جود خداوند در هیچ آنی بسته نیست، بلکه با اندک بهانه‌ای، رحمت جدید او شامل کائنات می‌‌گردد. این ویژگی خداوند او را قادرتر نشان می‌‌دهد. در نگاه مولوی، با نپذیرفتن تغییر اراده و مشیت خداوند (باور به بدا) دعا کردن کوششی بیهوده است. وی حتی روز قیامت را نیز عرصۀ تغییر ارادۀ حق و تغییر سرنوشت آدمیان می‏شمارد و آن جهان را نیز شهری پربازار و کسب می‏خواند . نتیجۀ عملی چنین باوری، امید پیوسته و دعای مدام است. text حیدری،حسین Author مولوی , جلال الدین محمد بلخی (فیلسوف، عارف، شاعر؛ حنفى؛ اهل بلخ، صاحب کتاب «مثنوی معنوی» و «دیوان شمس»، از بزرگترین عرفای اسلام، عارف قرن هفتم هجری), 604 #672 604 #672 Descriptor شیخ طوسی, ابوجعفر محمد بن حسن (ملقب به شیخ الطائفة، محدث، مفسر، رجالی، متکلم و فقیه بزرگ امامیه, مولف "تهذیب الاحکام" و "الاستبصار فی ما اختلف من الاخبار" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه، شیعه اثنی‌عشرى و ایرانى؛ موسس حوزه علمیه نجف), 385ق./996م.طوس،خراسان ## ‎۴۶۰ق./1069م.نجف،عراق 385ق./996م.طوس،خراسان ## ‎۴۶۰ق./1069م.نجف،عراق Descriptor امام ششم(امام صادق), جعفر بن محمد (ع), 83ق./702م.##‎۱۴۸ق./766م. 83ق./702م.##‎۱۴۸ق./766م. Descriptor شیخ مفید, ابو عبدالله محمد بن محمد بن نُعمان (متکلم، فقیه و عالم بزرگ امامیه؛ مقیم بغداد در عراق) , 336ق./948م. (بغداد،عراق)# # 413ق./1023م. (بغداد،عراق) 336ق./948م. (بغداد،عراق)# # 413ق./1023م. (بغداد،عراق) Descriptor شیخ صدوق, ابن بابویه محمد بن علی (بزرگ‌ترین محدّث و فقیه امامیه مکتب حدیثی قم، مولف "من لا یحضره الفقیه" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه), -311ق./924م.قم ## ‏381 ق./992م. شهرری -311ق./924م.قم ## ‏381 ق./992م. شهرری Descriptor شیخ کلینی , محمد بن یعقوب (فقیه و محدث بزرگ امامیه، مولف "کافی" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه؛ متکلم امامی دوره غیبت صغری), ۲۵۸ق./249ش./864م. ری،ایران# # 328ق./941م. بغداد،عراق ۲۵۸ق./249ش./864م. ری،ایران# # 328ق./941م. بغداد،عراق Descriptor شهرستانی , محمد بن عبدالکریم (متکلم، مورخ، محدث، فقیه شافعی، اصولی، مکتب اشعری، مولف کتب «الملل والنحل» و «نهایة الاقدام فی علم الکلام» و «مصارعة الفلاسفة» و «تفسیر مـفاتیح الاسرار و مصابیح الابرار»، ازطرفداران اسماعیلیه؟), 479ق./1087م. شهرستانه، خراسان بزرگ (اکنون: جوزجان، افغانستان) # # 548ق./1154م. شهرستانه، خراسان بزرگ 479ق./1087م. شهرستانه، خراسان بزرگ (اکنون: جوزجان، افغانستان) # # 548ق./1154م. شهرستانه، خراسان بزرگ Descriptor حسین حیدری Author article 2008-9422 specialized https:/jitp.ut.ac.ir 1394-06-09 1396-06-07