نهج البلاغه (نهج‌البلاغه) تقوا خیر علم اخلاق خلق غرور تواضع امانت قرآن اسلام اخلاق فردی اخلاق اسلامی اخلاق اجتماعی امیرالمومنین علی بن ابی طالب (ع) امامان معصوم علیهم السلام معرفت نفس(خودآگاهی) التزام به خیر حالات ارزنده نفس صدق و راستی تهذیب نفس محمد بن یعقوب کلینی خواجه نصیرالدین طوسی فیض کاشانی: ملا محسن فیض کاشانی علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی مرتضی مطهری ناصر مکارم شیرازی علامه مجلسی: محمدباقربن محمدتقی مجلسی علم نفس اهل بیت(ع) ابصر الناس بالقضیة اخلاق اسلامی و دینی علامه مجلسی خواجه نصیرالدین طوسی مرتضی مطهری علامه طباطبایی ناصر مکارم شیرازی محمد بن یعقوب کلینی خیر (اسماء فعل) علم اخلاق قرآن امانت ( ضد خیانت ) عدالت(فقه) خود سازی خوش خلقی تقوا تواضع دین اسلام (دامنه ادیان پیشرفته) الف. حضرت رسول اکرم(ص) ب. امام اول(حضرت امام علی ع) د. امام هشتم(حضرت امام رضا ع) عباسعلی فراهتی اخلاق فردی اخلاق اجتماعی ملا محسن فیض کاشانی Persian تهران پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تابستان و پاییز/1392 همان‌‌گونه که اندیشمندان بزرگ اسلامی، اعم از دانشمندان امامیه و عالمان اهل سنت، بر این حقیقت اذعان کرده‌‌اند، امیرمؤمنان(ع) در تمامی علوم اسلامی ازجمله صرف و نحو، بلاغت، فقه، علوم قرآن و حدیث، اخلاق و دانش کلام و حکمت الهی و عرفان اسلامی،... سرآمد همگان درطول تاریخ بوده است.,lt;br /,gt; دانش اخلاق را علم و فنی تعریف کرده‌‌اند که در آن از شناخت خیر و شر بحث می‌‌شود تا انسان به انتخاب خیر ملزم شود. این دانش سرنوشت‌‌ساز دربین سایر دانش‌‌های دیگر اهمیت والایی دارد و بر این اساس، بررسی آن، حساسیت و اهمیت ویژه‌‌ای می‌‌یابد.,lt;br /,gt; در این مقاله کوشش شده است ضمن معرفی این دانش، پاره‌‌ای از فضایل و رذایل اخلاقی بیان و از دو جنبۀ اخلاق فردی و اجتماعی بررسی شود؛ همچنین، بعضی از زیرشاخه‌‌های اخلاق فردی مانند تقوا، صدق و راستی و عُجب و نیز برخی از زیرشاخه‌‌های اخلاق اجتماعی مانند ادای امانت، تواضع و عدالت مطرح و دیدگاه‌‌های امیرالمؤمنین(ع) و عملکرد آن حضرت(ع) در این زمینه از هر دو بُعد نظری و عملی بیان و وجود ملکات و حالات ارزندۀ نفسانی در وجود حضرت(ع) توصیف و درنهایت به این مطلب دست یافته شود که اندیشه‌‌های ناب محمدی(ص) در وجود امیرالمؤمنین(ع) بارور شده و آن حضرت(ع) با عمل به آنچه که به آن علم یافته و اندیشه‌‌های نورانی که در وجودش شکوفا شده بود، درپی اثرگذاری آن اندیشه در افکار مردم جامعۀ زمان خود و پس از آن بوده است. text فراهتی, عباسعلی (استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه کاشان), #1339ش.کاشان- #1339ش.کاشان- Author زمانی قورتانی , زهرا Author ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. Descriptor طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم 1281ش. تبریز ##1360ش. قم Descriptor پیامبر اسلام, محمد بن عبدالله (ص), 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. Descriptor خواجه نصیر الدین طوسی, محمد بن محمد (فیلسوف و متکلم ایرانی سده هفتم، موسس کلام فلسفی، شیعه امامی), 579ق./1201م.توس،ایران-# # 672ق./1274م.کاظمین،عراق 579ق./1201م.توس،ایران-# # 672ق./1274م.کاظمین،عراق Descriptor فیض کاشانی, ملامحسن (حکیم فیلسوف، محدث، مفسر و عارف دوره صفوی و از دانشمندان شیعه، شاگرد ملاصدرای شیرازی و داماد بزرگ او، فقیه اخباری), 1007ق. کاشان#1090 ق. کاشان 1007ق. کاشان#1090 ق. کاشان Descriptor علامه مجلسی, مولی محمدباقر (فقیه شیعه امامیه در دوران شاه سلیمان و شاه سلطان حسین صفوی، شیخ الاسلام عهد شاه سلیمان، از فقیهان و محدثان مشهور شیعه در قرن یازدهم هجری، نزدیک به اخباریان: اخباری معتدل، صاحب بحارالانوار: بزرگ‌ترین دائرة‌المعارف حدیث شیعه امامیه), 1037ق./1628م. # # 1110ق./1699م. 1037ق./1628م. # # 1110ق./1699م. Descriptor مطهری , مرتضی Murtaḍā Muṭahharī (فیلسوف، متکلم، مفسر و اندیشمند معاصر), 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران Descriptor مکارم شیرازی, ناصر (مرجع معاصر تقلید مقیم قم), -1305# -1305# Descriptor شیخ کلینی , محمد بن یعقوب (فقیه و محدث بزرگ امامیه، مولف "کافی" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه؛ متکلم امامی دوره غیبت صغری), ۲۵۸ق./249ش./864م. ری،ایران# # 328ق./941م. بغداد،عراق ۲۵۸ق./249ش./864م. ری،ایران# # 328ق./941م. بغداد،عراق Descriptor امام هشتم (امام رضا), علی بن موسی (ع), ‎۱۵۳ق./771م.# # ‎۲۰۳ق./819م. ‎۱۵۳ق./771م.# # ‎۲۰۳ق./819م. Descriptor عباسعلی فراهتی، زهرا زمانی قورتانی Author article 2383-0867 specialized http:/alavi.ihcs.ac.ir 1394-06-09 1396-10-24