اسفار توحید علم الهی ملاصدرا عالم عقول الله صقع ربوبی ممکن الوجود جوهر (منطق) عالم امر اشارات و تنبیهات امکان ذاتی طبیعت وجود اقسام جوهر ماسِوی الله قاعده ترکب مطلق تعین وجودی نوعیت مجردات انقسام ماهیت العرشیه ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین محمد بن یعقوب کلینی علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی علامه طباطبایی محمد بن یعقوب کلینی حکمت متعالیه ماهیت جوهر جوهر مجرد عقل ( جوهر ) عقل ( جوهر ) ماهیت ممکن امکان ذاتی توحید(الهیات بالمعنی الاخص)) علم واجب عالم ( امکانی ) واجب تعالی (اسماء ذات) ماهیت حقیقی ماهیت اعتباری سید جلال آشتیانی ابونصر فارابی ابوحامد غزالی طوسی الف. حضرت رسول اکرم(ص) عالَم امر قاسمعلی کوچنانی میرداماد ملاصدرا شیرازی حاج ملاهادی سبزواری (موسس مکتب سبزوار) Persian قم موسسه فرهنگی تحقیقاتی إسراء تابستان/1393 بنابر قاعدۀ ترکّب هر ممکنی از وجود و ماهیت، ماهیت به معنای منطقی خود یا همان ,quot;حدّ الشیء,quot;، برای تمامی ماسوی الله که ممکن هستند ثابت است. همچنین برهان های اثبات توحید واجب الوجود نیز، غیر از واجب الوجود واحد را متّصف به امکان ذاتی می نمایند. با این حال و طبق تصریحات صدرالمتالهین، جایگاه عقول مجرّده در صقع ربوبی بوده که طبق اذعان ایشان، مقام «أمر» و خلوّ از امکانات ماهوی است.,lt;br /,gt; مسالۀ اصلی این پژوهش، تبیین دقیق این تناقض ظاهری بوده که بر اساس شیوۀ تحلیلی – توصیفی و در ضمن اشاره به کلماتی از صدرالمتالهین در اثبات و نفی ماهیت از مفارقات نوریه صورت می پذیرد. پس از تبیین تناقض ظاهری، سعی بر بیان رهیافتی برای جمع بین اثبات و نفی ماهیت از عقول مجرده می شود که همانا پیشنهاد معنایی متفاوت از ماهیت منطقی بوده که أعمّ از آن نیز می باشد. معنا مذکور ,quot;مطلق تعیّن وجودی,quot; است که با استفاده از آن، مواضع اثبات و نفی ماهیت از عقول توجیه و تبیین می گردد. text وفائیان , محمد حسین (استادیار، گروه مطالعات علم و فناوری، دانشکدۀ مدیریت، علم و فناوری، دانشگاه امیرکبیر، تهران، ایران.) Author کوچنانی , قاسم علی (دانشیار گروه فلسفه و کلام دانشگاه تهران، تهران، ایران.) Author ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. Descriptor طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم 1281ش. تبریز ##1360ش. قم Descriptor غزالی طوسی , ابو حامد محمد‎ بن محمد Abū Ḥāmid Muḥammad ibn Muḥammad aṭ-Ṭūsiyy al-Ġaz(z)ālīy(امام محمد غزالی، از معروفترین علمای اسلام، متکلم اشعری، ضد فلسفه، طرفدار منطق، شافعی مذهب، از متصوفه و عرفای قرن پنجم هجری، جامع معقول و منقول، رئیس جامع نظامیه بغداد) , 450ق/437ش./1059م. طوس، خراسان رضوی# # 505ق/490ش./1112م. طوس، خراسان رضوی 450ق/437ش./1059م. طوس، خراسان رضوی# # 505ق/490ش./1112م. طوس، خراسان رضوی Descriptor سبزواری, حاج ملاهادی بن مهدی (فیلسوف صدرایی، حکمت متعالیه), 1212ق./1798م,#1289ق./1872م. 1212ق./1798م,#1289ق./1872م. Descriptor پیامبر اسلام, محمد بن عبدالله (ص), 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. Descriptor شیخ کلینی , محمد بن یعقوب (فقیه و محدث بزرگ امامیه، مولف "کافی" از کتب اربعه جوامع حدیثی شیعه؛ متکلم امامی دوره غیبت صغری), ۲۵۸ق./249ش./864م. ری،ایران# # 328ق./941م. بغداد،عراق ۲۵۸ق./249ش./864م. ری،ایران# # 328ق./941م. بغداد،عراق Descriptor قیصری, شرف الدین داود بن محمود ساوی( رومی الاصل و یکی از پیروان و شارحان مشهور مکتب ابن عربی در سده هشتم هجری), #751 ق. #751 ق. Descriptor فارابی , ابونصر محمد بن محمد (Alfarabi، معلم ثانی، فیلسوف مشائی، تشیع فلسفی), -257ق/ 870م#339ق/950م -257ق/ 870م#339ق/950م Descriptor میرداماد, میر برهان‌الدین محمدباقر (فیلسوف عصر صفوی و استاد ملاصدرا، معلم ثالث), -969ق.گرگان#1040ق./1632م.عراق -969ق.گرگان#1040ق./1632م.عراق Descriptor آشتیانی, سید جلال‌الدین (فیلسوف معاصر، استاد فلسفه دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد، مکتب حکمت متعالیه، از برجسته‌ترین شارحان فلسفه و عرفان اسلامی در عصر حاضر و یکی از حکیمان نوصدرایی، حامی جریان سنتی فلسفه اسلامی و جریان حکمت جاودان، مخالف جریان فردید و مکتب تفکیک), #1304ش.آشتیان-1384ش.مشهد #1304ش.آشتیان-1384ش.مشهد Descriptor صدرالدین قونوی , محمد بن اسحاق (شیخ کبیر، اهل قونویه ترکیه، شاگرد و مرید و پسر زن محی الدین عربی، معاصر مولوی و خواجه نصیر، شارح افکار و اندیشه های محی الدین، صاحب کتب «مفتاح الغیب» و «نصوص» و «فکوک»، از عرفای قرن هفتم هجری), 607ق. #673؟ ق. 607ق. #673؟ ق. Descriptor محمد حسین وفائیان، قاسمعلی کوچنانی Author article 2383-2916 specialized http:/hikmat.isramags.ir 1394-06-09 1396-12-21