علیت عشق فقر وجودی قرآن فطرت زیست شناسی برهان فطرت در اثبات وجود خدا برهان اجماع عام در اثبات وجود خدا گرایش های الهی همگانی اصل تضایف مفهومی اصل دارای اضافه بودن برخی حقایق امامان معصوم علیهم السلام ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی مرتضی مطهری عبدالله جوادی آملی ناصر مکارم شیرازی فطرت(کلام) فقر وجودی انسان براهین خداشناسی امام خمینی (روح الله الموسوی الخمینی) مرتضی مطهری علامه طباطبایی ناصر مکارم شیرازی علیت خداشناسی(الهیات بالمعنی الاخص) قرآن کریم امام خمینی عبدالله جوادی آملی ملاصدرا شیرازی Persian اصفهان حوزه معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه اصفهان بهار و تابستان/1393 فلسفه دین به گواه تاریخ، انسان ها همیشه به گونه ای «خداجو»و «خداگرا» بوده اند. برخی معتقدند این در سرشت انسان ها قرار دارد و هر انسانی با این تمایل الهی زاده می شود. از این ویژگی همه زمانی و همه مکانی انسان ها به فطرت الهی تعبیر می شود. بسیاری از دانشمندان کوشیده اند با استفاده از این ویژگی مشترک در انسان ها به اثبات خداوند بپردازند. در اندیشه اسلامی از این تلاش به برهان فطرت یاد شده و در تفکر فلسفی و کلامی غرب به نام برهان اجماع عام شناخته می شود. اگر چه این دو برهان تفاوت هایی در شکل تقریر و رویکرد دارند ولی ویژگی مشترک آنها استفاده از گرایش الهی همگانی انسان ها برای اثبات وجود خداوند است. تامل در شکل کلی تقریرها نشان می دهد که تقریرهای برهان فطرت و برهان اجماع عام نمی توانند به تنهایی و بدون اتکا به اصل علیت یا فقر وجودی، وجود خداوند را اثبات کنند. در این مقاله ضمن بررسی تطبیقی این دو برهان، نقد های وارد شده به هر کدام را بررسی نموده و به وجوه اشتراک و افتراق آن دو پرداخته ایم. text عبدلی مهرجردی, حمیدرضا (دانشجوی دکتری حکمت متعالیه دانشگاه اصفهان) Author دهقانی محمودآبادی, محمد حسین (عضو هیأت علمی دانشگاه یزد) Author ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. Descriptor طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم 1281ش. تبریز ##1360ش. قم Descriptor جوادی آملی, عبدالله (مرجع معاصر تقلید مقیم قم، فیلسوف، عارف و مفسر قرآن), 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# Descriptor مطهری , مرتضی Murtaḍā Muṭahharī (فیلسوف، متکلم، مفسر و اندیشمند معاصر), 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران Descriptor مکارم شیرازی, ناصر (مرجع معاصر تقلید مقیم قم), -1305# -1305# Descriptor خمینی, روح الله (امام خمینی، فقیه، عارف و فیلسوف معاصر،اولین رهبر و بنیان‎گذار جمهوری اسلامی ایران), 1281ش.خمین#1368ش.تهران 1281ش.خمین#1368ش.تهران Descriptor حمیدرضا عبدلی مهرجردی، محمدحسین دهقانی محمود آبادی Author article Comparative 2322-3421 specialized http:/uijs.ui.ac.ir/coth 1394-06-09 1396-08-27