ظن المتواتره عین الیقین حجیت خبر واحد روش شناسی تاریخی تاریخ یقینی نگاه کلامی به اخبار تاریخی اقسام یقین تاریخی حجیت اخبار اقسام خبر واحد حجیت شرعی ارزش معرفتی تواتر علمای اهل سنت بغداد کل نگری حوادث تاریخی عقلی بودن گزاره های تاریخی حال عمومی یک دوره تاریخی نقد روایات تواتر معنوی خلافت امام علی (ع) متکلمان تاریخ گرا درباره شیخ مفید شیخ مفید: محمد بن محمد بن نعمان‏ اصطلاحنامه تاریخ اسلام مسایل جدید روش شناسی شیخ مفید ابن حزم ظاهری محمدرضا هدایت پناه Persian قم دانشگاه باقرالعلوم(ع) پاییز / 1392 صص 7-44 متکلمان مسلمان کوشیده­اند باورهای مذهبی خود را بر یقینیات استوار سازند. از سوی دیگر ظنی بودن بیشتر گزاره­های تاریخی ما را به این پرسش روبرو می­سازد که آیا متکلمان نمی­توانسته­اند هیچ یک از رویدادهای تاریخی را مبنای باورهای خود قرار دهند؟ در حالی که تأثیر پاره­ای رویدادهای تاریخی بر شکل­گیری یک باور مذهبی بر کسی پوشیده نیست. این مقاله می­کوشد با یک رویکرد مقایسه­ای روش سه تن از متلکمان جهان اسلامی یعنی شیخ مفید (م413 ق) قاضی عبدالجبار (م415 ق) و ابن حزم اندلسی (م456 ق) را برای دست یافنن به آن دسته از گزاره­های یقینی تاریخی که بخشی از باورهای فکری آنها را تشکیل می­دهد مورد بررسی قرار دهد. چنین به نظر می‌رسد که آنان از جهت روش شناسی تاریخی برای دست‌یابی به تاریخ یقینی به هم نزدیک شده‌اند اما بر خلاف انتظار، اشکالاتی متوجه هر یک است که راه حل آنان را ناکارآمد می‌گذارد و این موضوع هم‌چنان برای گفت وگوی بیشتر و عمیق‌تر پیش روی تاریخ پژوهان است. text هدایت‌ پناه, محمدرضا (دانشیار گروه تاریخ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه) Author شیخ مفید, ابو عبدالله محمد بن محمد بن نُعمان (متکلم، فقیه و عالم بزرگ امامیه؛ مقیم بغداد در عراق) , 336ق./948م. (بغداد،عراق)# # 413ق./1023م. (بغداد،عراق) 336ق./948م. (بغداد،عراق)# # 413ق./1023م. (بغداد،عراق) Descriptor ابن حزم ظاهری اندلسی , علی بن احمد (عالم اهل سنت، فقیه ظاهری مذهب و با گرایشات کلامی مخالف اشعریان و معتزلیان و شیعه، فیلسوف اندلسی، عالم ادیان و مذاهب), 384ق. #456ق. 384ق. #456ق. Descriptor قاضی همدانی, عبدالجبار بن احمد (قاضی عبدالجبار، معتزلی همدانی، صاحب کتاب «المغنی» و «کتاب شرح اصول الخمسه»، رئیس بهشمیه از معتزله پس از ابوعبداللّه بصری), 359ق./971م.# # 415 ق./1025م. 359ق./971م.# # 415 ق./1025م. Descriptor محمدرضا هدایت پناه Author article portal_lib Comparative 0 hiq.bou.ac.ir 1394-06-09 1396-06-11