خواجه نصیر طوسی حسن و قبح عقلی سویین برن علامه حلی عقل عملی الاشاعره حسن و قبح شرعی عینی انگاری اخلاق امر الهی در اخلاق استقلال نفس خود آیینی دگر آیینی فرا اخلاق قانون طبیعی اراده باوری تقدم اخلاق بر اراده خدا انقلاب کپرنیکی اخلاق رابطه قوانین طبیعت و اخلاق ابتنای اخلاق بر اراده الهی احکام اخلاقی خدای خیر بدیهیات عقل عملی اخلاق ‌ کانت آدام‍ز، راب‍رت‌ خواجه نصیرالدین طوسی علامه حلی اخلاق دینی عقل و دین خواجه نصیرالدین طوسی حسن بن سلیمان حلی اصطلاحنامه اخلاق اسلامی علامه حلی انشاءالله رحمتی رابرت مریهو آدامز Robert Merrihew Adams Persian شیراز دانشگاه شیراز زمستان/ 1384 موضوع این مقاله نظریه اخلاق مبتنی بر امر الهی یا نظریة حسن و قبح شرعی است. پس از بیان مختصری در خصوص تبیین جایگاه این نظریه در میان نظریات اخلاقی مختلف، تاریخچه مختصر این نظریه مطرح و نشان داده شده است که امروزه نویسندگان حوزه فلسفه دین و هم‌چنین فلسفه اخلاق توجه خاصی به آن نشان می‌دهند. بحث بعدی مقاله به تقریرهای مختلف این نظریه می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه طرفداران نظریه، برای دفع اشکالات مختلف، تقریرهای نوتر و پخته‌تری از آن ارایه کرده‌اند. ولی با این همه، هم‌چنان اشکالی اساسی بر مبنای «استقلال» اخلاق به این نظریه وارد است. با توجه به «انقلاب کپر نیکی» کانت در عرصه اخلاق، نظریه استقلال اخلاق با تفصیل بیشتری مطرح شده و در پایان مقایسه مختصری میان نظریه کانت در این خصوص، با نظریه حسن قبح ذاتی عقلی نزد اندیشمندان مسلمان صورت گرفته و نشان داده شده است که به چه معنا دیدگاه این اندیشمندان با کانت تطبیق می‌کند. text رحمتی, انشاءالله ( استاد گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران), 1345ش.ملایر# 1345ش.ملایر# Author کانت, ایمانوئل (Immanuel Kant،فیلسوف آلمانی و پدید آورنده فلسفه انتقادی), 1724#1804 1724#1804 Descriptor سوئین برن, ریچارد (Richard Swinburne، استاد فلسفه دین در دانشگاه آکسفورد، فیلسوف تحلیلی مسیحی), 1934م. استافوردشر، انگلیس# 1934م. استافوردشر، انگلیس# Descriptor -, نوح نبی علیه السلام Descriptor علامه حلی, ابن مطهر حسن بن یوسف (مرجع تقلید، فقیه و متکلم شیعه در قرن هشتم هجری، مولف بیش از ۱۲۰ کتاب در رشته‌های فقه، اصول فقه، کلام، حدیث، تفسیر، رجال، فلسفه و منطق), 648ق/1251م. حله، عراق ## 726ق/1326م. حله، عراق 648ق/1251م. حله، عراق ## 726ق/1326م. حله، عراق Descriptor آدامز, رابرت مریهو(فیلسوف اخلاق و دین تحلیلی آمریکایی، استاد دانشگاه Rutgers آمریکا، پژوهشگر فلسفه لایب نیتس و کیرکگور، متافیزیک، دین و اخلاق), 1937م. فیلادلفیا، پنسیلوانیا، امریکا#2024م. 1937م. فیلادلفیا، پنسیلوانیا، امریکا#2024م. Descriptor انشاءالله رحمتی Author article 2251-6123 http:/jrt.shirazu.ac.ir 1394-06-09 1395-06-07 خواجه نصیر طوسی حسن و قبح عقلی سویین برن علامه حلی عقل عملی الاشاعره حسن و قبح شرعی عینی انگاری اخلاق امر الهی در اخلاق استقلال نفس خود آیینی دگر آیینی فرا اخلاق قانون طبیعی اراده باوری تقدم اخلاق بر اراده خدا انقلاب کپرنیکی اخلاق رابطه قوانین طبیعت و اخلاق ابتنای اخلاق بر اراده الهی احکام اخلاقی خدای خیر بدیهیات عقل عملی اخلاق ‌ کانت آدام‍ز، راب‍رت‌ خواجه نصیرالدین طوسی علامه حلی اخلاق دینی عقل و دین خواجه نصیرالدین طوسی حسن بن سلیمان حلی اصطلاحنامه اخلاق اسلامی علامه حلی انشاءالله رحمتی رابرت مریهو آدامز Robert Merrihew Adams Persian شیراز دانشگاه شیراز زمستان/ 1384 موضوع این مقاله نظریه اخلاق مبتنی بر امر الهی یا نظریة حسن و قبح شرعی است. پس از بیان مختصری در خصوص تبیین جایگاه این نظریه در میان نظریات اخلاقی مختلف، تاریخچه مختصر این نظریه مطرح و نشان داده شده است که امروزه نویسندگان حوزه فلسفه دین و هم‌چنین فلسفه اخلاق توجه خاصی به آن نشان می‌دهند. بحث بعدی مقاله به تقریرهای مختلف این نظریه می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه طرفداران نظریه، برای دفع اشکالات مختلف، تقریرهای نوتر و پخته‌تری از آن ارایه کرده‌اند. ولی با این همه، هم‌چنان اشکالی اساسی بر مبنای «استقلال» اخلاق به این نظریه وارد است. با توجه به «انقلاب کپر نیکی» کانت در عرصه اخلاق، نظریه استقلال اخلاق با تفصیل بیشتری مطرح شده و در پایان مقایسه مختصری میان نظریه کانت در این خصوص، با نظریه حسن قبح ذاتی عقلی نزد اندیشمندان مسلمان صورت گرفته و نشان داده شده است که به چه معنا دیدگاه این اندیشمندان با کانت تطبیق می‌کند. text رحمتی, انشاءالله ( استاد گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران), 1345ش.ملایر# 1345ش.ملایر# Author کانت, ایمانوئل (Immanuel Kant،فیلسوف آلمانی و پدید آورنده فلسفه انتقادی), 1724#1804 1724#1804 Descriptor سوئین برن, ریچارد (Richard Swinburne، استاد فلسفه دین در دانشگاه آکسفورد، فیلسوف تحلیلی مسیحی), 1934م. استافوردشر، انگلیس# 1934م. استافوردشر، انگلیس# Descriptor -, نوح نبی علیه السلام Descriptor علامه حلی, ابن مطهر حسن بن یوسف (مرجع تقلید، فقیه و متکلم شیعه در قرن هشتم هجری، مولف بیش از ۱۲۰ کتاب در رشته‌های فقه، اصول فقه، کلام، حدیث، تفسیر، رجال، فلسفه و منطق), 648ق/1251م. حله، عراق ## 726ق/1326م. حله، عراق 648ق/1251م. حله، عراق ## 726ق/1326م. حله، عراق Descriptor آدامز, رابرت مریهو(فیلسوف اخلاق و دین تحلیلی آمریکایی، استاد دانشگاه Rutgers آمریکا، پژوهشگر فلسفه لایب نیتس و کیرکگور، متافیزیک، دین و اخلاق), 1937م. فیلادلفیا، پنسیلوانیا، امریکا#2024م. 1937م. فیلادلفیا، پنسیلوانیا، امریکا#2024م. Descriptor انشاءالله رحمتی Author article 2251-6123 http:/jrt.shirazu.ac.ir 1394-06-09 1395-06-07