برهان انی مطلق یقین دائم یقین موقت برهان شبه لمی ذوات الاسباب نتیجه اقسام برهان انی قضایای نظری قضیه غیر بدیهی منشأ یقین در قضایا قضایای غیر ذی سبب برهان یقین آور خلط میان ثبوت و اثبات قانون نفی اتفاق بیّن بنفسه معرفت خدا از طریق معرفت فعل او برهان و حد برای خداوند وجود ربطی علت برهان دائم برهان موقت ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین خواجه نصیرالدین طوسی علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی ابن سینا: ابوعلی سینا برهان وجوب و امکان شناخت تجربی انسان خواجه نصیرالدین طوسی علامه طباطبایی ابن سینا بساطت واجب(امور عامه) برهان امکان اصطلاحنامه منطق استقرا حد اصغر ( قیاس ) حد اکبر ( قیاس ) برهان ان (منطق) برهان لم برهان ان مطلق(منطق) یقین عسکری سلیمانی امیری یقین (به معنی اخص)، قسیم تصدیق شبیه به یقین و تصدیق ظنی) حد وسط برهان لمّ (مقابل برهان انّ) برهان انّ (مقابل برهان لمّ) دلیل (باب برهان) بدیهیات اولیه اصل علّیت مجربات بداهت((اولیات)، اصطلاح وابسته) نفس الامر(اصطلاح وابسته) حس(قوه حاسه) ذوات الاسباب لاتعرف الا باسبابها: شناخت موجودات دارای سبب، تنها با شناخت سبب آنها ممکن است‌‌ 1- قواعد فلسفی امور عامه ملاصدرا شیرازی Persian قم موسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی زمستان / 1386 text خلاصه ماشینی: "بنابراین،آیا طرح قاعدهء«ذوات الاسباب»در منطق برای انحصار برهان به برهان لمی و از اعتبار انداختن برهان انی است یا برای سامان دادن برهان و مشخص کردن حدود اعتبار برهان‌های انی؟ قاعدهء ذوات الاسباب در بیان ابن سینا شیخ الرئیس در برهان شفاء در فصل هشتم از مقالهء اولی،تحت عنوان«فی ان العلم الیقینی بکل‌ ما له سبب من جهة سببه»،استدلالی برای اثبات این قاعده ذکر می‌کند: اذا کان لحمل محمول علی موضوع دائما او سلبه عنه دائما او لحمله و سلبه فی‌ وقت معین یکونان فیه بالضرورة علة لتلک العلة صارت النسبة بین الموضوع و المحمول تلک النسبة و ذات المحمول و الموضوع لیس لهما-لو لا تلک العلة- تلک النسبة بالوجوب بل بالامکان. پاسخ این شبهه آن است که هرچند وجود مادامی معلول محتاج وجود ربطی مادامی علت‌ است نه وجود ازلی آن-یعنی وجود موقت مستلزم علتی است که وجود موقت را کفایت کند- ولی این مطلب منافی نیست با اینکه چنین برهانی معطی یقین دایم باشد؛زیرا مقصود از«یقین‌ دایم»،که شرط برهان است و برهان‌های لمی آن را به اثبات می‌رسانند،یقین ازلی نیست،بلکه‌ یقینی است که مادام که موضوع نتیجه ثابت است،محمول از آن انفکاک‌ناپذیر باشد،وگرنه اساسا هیچ برهان لمی در موضوعات امکانی تحقق نمی‌یابد و ابن سینا تصریح کرده است:هرگاه نسبت‌ بین محمول به موضوع موقت باشد و این نسبت از راه سبب آن معلوم شود،معطی یقین است: اذا کان لحمل محمول علی موضوع دائما او سلبه عنه دائما او لحمله او سلبه فی‌ وقت معین یکونان فیه بالضرورة علة لتلک العلة صارت النسبة بین الموضوع و المحمول تلک النسبة." سلیمانی امیری, عسکری (استاد تمام و عضو هیئت علمی موسسه آموشی و پژوهشی امام خمینی(ره)), #1337ش.خراسان جنوبی- #1337ش.خراسان جنوبی- Author ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. Descriptor طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم 1281ش. تبریز ##1360ش. قم Descriptor خواجه نصیر الدین طوسی, محمد بن محمد (فیلسوف و متکلم ایرانی سده هفتم، موسس کلام فلسفی، شیعه امامی), 579ق./1201م.توس،ایران-# # 672ق./1274م.کاظمین،عراق 579ق./1201م.توس،ایران-# # 672ق./1274م.کاظمین،عراق Descriptor ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) Descriptor عسکری سلیمانی امیری Author article 1735-4545 specialized 1395-05-07 1398-08-07