اصالت وجود خلقت حدوث ذاتی سرمد حدوث دهری ملکوت هستی هرم هستی وجودشناسی خلقت دفعی قدم زمانی عالم آغاز زمانی عالم حدوث ذاتی عالم رابطه خدا و جهان حادث و قدیم اکوان ثلاثه ابطال زمان موهوم اقسام حدوث و قدم سلسله طولی و عرضی عالم تقدم ملکوت بر ناسوت ربط حادث به قدیم حدوث و قدم زمانی مکانیک سماوی قدمای خمسه حدوث و قدم به حق آغاز فرازمانی عالم عدم مجامع عدم مقابل قدم سرمدی خداوند حدوث زمانی ملاصدرا فلاسفه یمانی ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین خواجه نصیرالدین طوسی علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی ابن سینا: ابوعلی سینا خداشناسی (کلام) خواجه نصیرالدین طوسی علامه طباطبایی ابن سینا حسن حسن زاده آملی اصطلاحنامه فلسفه مرضیه صادقی رشتی میرداماد ملاصدرا شیرازی حاج ملاهادی سبزواری (موسس مکتب سبزوار) Persian شیراز دانشگاه شیراز زمستان/ 1387 حدوث و یا قدم عالم از مسایل بنیادی فلسفه وجودشناسی است که در تاریخ فلسفه اسلامی به عنوان یکی از پرنزاع‌ترین مسایل محسوب می‌شود.در واقع پس از پذیرش این مطلب که در رأس هرم هستی مبدایی ازلی هست،سؤال‌ می‌شود که خلقت و پیدایش عالم چه زمانی رخ داده است.آیا فاصله‌یی بین‌ وجود خدا و پیدایش عالم قابل تصور است یا خیر.پاسخ به این پرسش با توجه به‌ پیش فرض‌های فلسفی کلامی دشوار است،چرا که از یک طرف،خداوند قدیم و ازلی،علت تام نسبت به عالم بوده و معلول از علت تام تخلف نمی‌پذیرد.پس باید جهان هم ازلی و قدیم باشد و از طرفی دیگر،برحسب آن‌چه که از ظواهر کتب‌ آسمانی به دست می‌آید،خداوند عالم را از نیستی و عدم به هستی آورده و خلق‌ کرده است.پس باید عالم حادث باشد.میرداماد در مقابل نظریه‌ی حدوث زمانی و حدوث ذاتی،بنیادی‌ترین نظریه خود را تحت عنوان حدوث دهری مطرح کرده که‌ در ضمن آن عالم را مسبوق به عدم واقعی می‌داند و می‌گوید:هرچند جهان آغاز زمانی نداشته،ولی یک آغاز فرازمانی داشته است و این قول برابر است با این‌که‌ بگوییم وجود جهان مسبوق به عدم است. text صادقی , مرضیه ( دانشیار گروه فلسفه دانشگاه قم، قم، ایران) Author میرداماد, میر برهان‌الدین محمدباقر (فیلسوف عصر صفوی و استاد ملاصدرا، معلم ثالث), -969ق.گرگان#1040ق./1632م.عراق -969ق.گرگان#1040ق./1632م.عراق Descriptor حسن زاده آملی, حسن (علامه ذوالفنون، فیلسوف و عارف شیعه ایرانی), 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. Descriptor طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم 1281ش. تبریز ##1360ش. قم Descriptor -, نوح نبی علیه السلام Descriptor ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) Descriptor سبزواری, حاج ملاهادی بن مهدی (فیلسوف صدرایی، حکمت متعالیه), 1212ق./1798م,#1289ق./1872م. 1212ق./1798م,#1289ق./1872م. Descriptor مرضیه صادقی Author article 2251-6123 http:/jrt.shirazu.ac.ir 1394-06-09 1396-10-24 ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی عبدالله جوادی آملی اسفار ملاصدرا میرداماد صورت عالم مجردات عالم ماده عالم ماده عالم مجردات عالم دهر ترکیب ماده و صورت حرکت جوهری‌ علامه طباطبایی حکمت متعالیه حرکت جوهری طبایع ثانویه ماهیت مادی صورت ماده ( جوهر ) عبدالله جوادی آملی ثبات طبایع ربط ثابت و سیال دوگانگی اعتباری یگانگی حقیقی موجودات مفارق عقلی موجودات مادی علت ظهور طبایع حیات طبایع مادی مرگ طبایع مادی رضا محمد زاده میرداماد ملاصدرا شیرازی حاج ملاهادی سبزواری (موسس مکتب سبزوار) Persian تهران دانشگاه تهران بهار و تابستان/1393 برای حل مسئلۀ ربط ثابت به سیال، میرداماد و ملاصدرا طبایع مادی را از حیث ثباتشان، مجعول مفارقات می‌دانند تا محظور ربط ثابت به سیال وجود نداشته باشد. لکن ابهامات زیادی در مورد حیثیت ثبات طبایع که از آن تعبیر به عالم دهر می‌شود و همچنین رابطۀ عالم دهر با عالم ماده وجود دارد. در این مقاله ابتدا در قالب یک برهان کیفیت نسبت ما بین عالم دهر و عالم ماده که دوگانگی اعتباری و یگانگی حقیقی طبایع دهری و مادی است، مشخص می‌گردد. در تفسیر نخست، این وحدت و آن دوگانگی بر اساس تفاوت نحو ادراک موجودات مفارق عقلی و موجودات مادی تبیین گردیده، آنگاه با مشخص نمودن کمبود های این تفسیر، در تکمیل این تفسیر، تفسیر دومی ارائه شده که در آن بر اساس مفهوم ظهور و نقش آفرینی این مفهوم در این مسئله، یگانگی حقیقی طبایع دهری و مادی روشن می‌گردد. text خانی , ابراهیم (دکترای تخصصی، حکمت متعالیه از دانشگاه اصفهان. تهران، ایران.) Author محمدزاده, رضا (استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد دانشگاه امام صادق ع) Author ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. Descriptor میرداماد, میر برهان‌الدین محمدباقر (فیلسوف عصر صفوی و استاد ملاصدرا، معلم ثالث), -969ق.گرگان#1040ق./1632م.عراق -969ق.گرگان#1040ق./1632م.عراق Descriptor طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم 1281ش. تبریز ##1360ش. قم Descriptor سبزواری, حاج ملاهادی بن مهدی (فیلسوف صدرایی، حکمت متعالیه), 1212ق./1798م,#1289ق./1872م. 1212ق./1798م,#1289ق./1872م. Descriptor جوادی آملی, عبدالله (مرجع معاصر تقلید مقیم قم، فیلسوف، عارف و مفسر قرآن), 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# Descriptor ابراهیم خانی، رضا محمد زاده Author article 2008-9422 specialized https:/jitp.ut.ac.ir 1394-06-09 1396-10-24 Author born digital Author born digital