تربیت دینی اهمیت علم کلام تعاریف کلام تعارض علم و دین جایگاه علم کلام تطور فکری ابوحامد غزالی غایت علم کلام مخاطب علم کلام غزالی و علم کلام متکلم (اسماء افعال الهی) افلاطون ابوحامد غزالی طوسی ابوبکر باقلانی رنه دکارت دیوید هیوم گوتفرید لایب نیتس ابن خلدون الف. حضرت رسول اکرم(ص) ویلیام جیمز (William James) Persian شیراز دانشگاه شیراز پاییز /1389 علم کلام درصدد ارائه‌ی تبیینی معقول از دنی و دفاع خردمندانه از آن است. این علم در دوران مختلف،به گونه‌های مختلف مورد نقد قرار گرفته است،هم از جانب مخالفان دین و هم از جانب موافقان دین.در جهان اسلام،غزالی هم به‌ رشد آن دانش کمک بسیار کرده است و هم در نقد آن کوتاهی نکرده است.در دیدگاه وی،منزلت علم کلام در کلیت یک دین،درمان و نگه‌بانی عقاید عامه‌ی‌ مردم است گرچه دانستن آن بدعت،خطرناک یا دست‌کم،بیهوده است.هدف از این نوشتار،بررسی این دوگانگی است که به باور برخی برخاسته از تحول روحی‌ اوست.اما این نوشتار بر آن است که بررسی متقاطع و هم‌زمان آثار او در این باره، نشان می‌دهد که تحول خاصی در اندیشه‌ی غزالی رخ نداده است.افزون بر این، صدور حکم تحلیلی-تفکیکی از جانب غزالی به نسبت مخاطب و متکلم علم‌ کلام،هم‌راه با دیدگاه او درباره‌ی مدارج حقیقت،دلیل خوبی بررد روایتی است‌ که آثار غزالی را متناقض می‌داند.به هر روی،دیدگاه کلی او درباره‌ی کلام دلالتی‌ مستقیم برتربیت دینی دارد.در نگاه غزالی،نباید در تربیت دینی از کلام‌ استفاده کرد مگر به ضرورت بدیل روی کرد کلامی برای عامه‌ی مردم،نخست‌ اسلام‌شناسی درون دینی است.دوم،توجه به احساسات دینی فرد،که با توجه به‌ پیشینه‌ی تربیت عرفانی در فرهنگ ایرانی-اسلامی مطلوب می‌نماید.و در نهایت،بدیل سوم،آموزش انفرادی علم کلام است که غزالی با شرایط خاصی و در صورت ضرورت،تجویز می‌کند. text بلندهمتان, کیوان (دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه کردستان،سنندج، ایران.) Author غزالی طوسی , ابو حامد محمد‎ بن محمد Abū Ḥāmid Muḥammad ibn Muḥammad aṭ-Ṭūsiyy al-Ġaz(z)ālīy(امام محمد غزالی، از معروفترین علمای اسلام، متکلم اشعری، ضد فلسفه، طرفدار منطق، شافعی مذهب، از متصوفه و عرفای قرن پنجم هجری، جامع معقول و منقول، رئیس جامع نظامیه بغداد) , 450ق/437ش./1059م. طوس، خراسان رضوی# # 505ق/490ش./1112م. طوس، خراسان رضوی 450ق/437ش./1059م. طوس، خراسان رضوی# # 505ق/490ش./1112م. طوس، خراسان رضوی Descriptor ابن خلدون, ابوزید عبدالرحمن بن محمد بن خلدون حَضرَمی (تاریخ‌نگار، جامعه‌شناس، مردم‌شناس، انسان‌شناس، سیاست‌مدار عرب مسلمان، فقیه، فیلسوف، مالکی، اشعری), ۷۳۲ق. تونس، تونس#808 ق. قاهره، مصر ۷۳۲ق. تونس، تونس#808 ق. قاهره، مصر Descriptor جیمز, ویلیام(William James، فیلسوف و روانشناس آمریکایی و بنیانگذار مکتب پراگماتیسم، ایمان گرای معتدل), 1842#1910 1842#1910 Descriptor باقلانی , ابوبکر محمد بن طیب (فقیه، اصولى، متکلم اشعرى ـ مالکى و عراقى ), 338 ه‍.ق (بصره )#403 ه‍.ق (بغداد (محل دفن: مقبره باب حرب بغداد)) 338 ه‍.ق (بصره )#403 ه‍.ق (بغداد (محل دفن: مقبره باب حرب بغداد)) Descriptor پیامبر اسلام, محمد بن عبدالله (ص), 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. Descriptor افلاطون, (معلم ارسطو ،بنیانگذار ایدئالیسم، معروف به افلاطون الهی و افلاطون اشراقی در جهان اسلام، تمام فلسفه را حاشیه بر آثار او دانسته اند), 427/428 پ. م#۳۴۸/۳۴۷ پ. م 427/428 پ. م#۳۴۸/۳۴۷ پ. م Descriptor گاسندی, پی یر, ۱۵۹۲- ۱۶۵۵ م ۱۵۹۲# ۱۶۵۵ م Descriptor لایبنیتس, گوتفرید (فیلسوف مسیحی، ریاضیدان و فیزیک‌دان آلمانی), #1646م.لایپزیگ، آلمان-1716م.هانوور، آلمان #1646م.لایپزیگ، آلمان-1716م.هانوور، آلمان Descriptor هالیوک, جرج یاکوب, -1817#1906 م -1817#1906 م Descriptor کیوان بلندهمتان Author article 2251-6123 specialized http:/jrt.shirazu.ac.ir 1394-06-09 1396-12-24