ولایت نبوت شریعت ذات (منطق) شریعت و طریقت فنا اسقاط تکلیف توبه علم لدنی منظومه گلشن راز تقارن ولایت و وجود مقام وحدت رابطه ولایت و نبوت حقیقة الحقایق عدم اضافی خلقت از عدم اضافی صفات خدا مرتضی مطهری 10. شریعت/ Šarīʿa صفات الهی توبه علم لدنی(کلام) نبوت نبوت عرفان اسلامی مرتضی مطهری حلاج، حسین بن منصور طریقت فنا ابن عربی شیخ محمود شبستری عرفان نظری الف. حضرت رسول اکرم(ص) ب. امام اول(حضرت امام علی ع) ژ. امام دوازدهم(حضرت امام عصر عج) Persian شیراز دانشگاه شیراز زمستان/ 1390 آ ن چه مسلم است این که ابن عربی با عرفانی پیش رو و بسیار متعالی، عصاره ی ماترک تعالیم اولیای پیشین متصوفه را با برخوردی نظری و فلسفی و نبوغی عدیم المثل، چنان خلاقانه به بازتولیدی نو تبدیل کرد که هنوز، تا عصر حاضر، خود میراث گذار و پدر فکری اکثر عرفای متاله و متفکر به شمار می آید. سلطه ی اندیشه ی او از زمان حیاتش تا ظهور عرفای شیعی و نظریه پردازان و نقادان صفوی و قاجار و متاخرین معاصر، خود، گواه عظمت روح و فکر وی است. یکی از مهم ترین آموزه های فکری ابن عربی در عرفان نظری، در باب ولایت است. مبحث ولایت را می توان به دو دوره ی قبل و بعد از ابن عربی تقسیم کرد. آن چه از این مفهوم و مصادیق ظهوری آن در اندیشه ی شیخ محمود شبستری در گلشن راز برمی آید، ادامه ی تعالیم سنت اکبری و شارحین معاصر وی، چون قیصری و کاشانی است. در این مقاله سعی شده است آن چه از تعالیم محیی الدین ابن عربی در اندیشه ی شیخ شبستری درباره ی ولایت و انسان کامل رسوخ کرده است با تکیه بر منظومه ی گلشن راز، بررسی و تحلیل شود. این مقاله ماحصل تحلیل مقایسه گونه ای بین آرای ابن عربی و شبستری، برای نشان دادن نقطه های تاثر عارف شبستر از آثار شیخ اکبر است. بنابراین در خلال مطالب، به فراخور موضوع، از قیاسات و اشارات سایر شراح آثار ابن عربی و عرفای مقدم بر وی نیز استفاده گردیده است. text ریاحی زمین, زهرا (دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز) Author طاهری, حسین (دانشجوی دکتری دانشگاه شیراز) Author شبستری , محمود بن عبدالکریم (از عرفای قرن هشتم هجری، آفریننده منظومه عرفانی «گلشن راز»), 687ق.#720ق. 687ق.#720ق. Descriptor ابن عربی , شیخ اکبر؛ محیی الدین محمدبن علی (Ibn Arabi؛ شاعر، فیلسوف و عارف مشهور قرن هفتم هجری، از اولاد حاتم طائی، متولد اندلس، صاحب کتب «فتوحات مکیه» و «فصوص الحکم»، نظریه وحدت وجود), 560ق/1165م.#638ق/1240م. 560ق/1165م.#638ق/1240م. Descriptor پیامبر اسلام, محمد بن عبدالله (ص), 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. 53 قبل از هجرت.مکه#11ق.مدینه. Descriptor ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. Descriptor مطهری , مرتضی Murtaḍā Muṭahharī (فیلسوف، متکلم، مفسر و اندیشمند معاصر), 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران Descriptor قیصری, شرف الدین داود بن محمود ساوی( رومی الاصل و یکی از پیروان و شارحان مشهور مکتب ابن عربی در سده هشتم هجری), #751 ق. #751 ق. Descriptor قشیری ، عبد الرحیم بن عبد الکریم ، - 514ق # 514ق Descriptor حلاج, حسین بن منصور (از معروف‌ترین عرفا وصوفیان و شاعران سده سوم هـ.ق.، متهم به کفر و ارتداد، متهم به مدعی بابیت امام عصر عج، امامت، نبوت، ربوبیت و الوهیت، مقتول به حکم ارتداد، منسوب به اهل سنت و شیعیان زیدی، اسماعیلی و امامی اثناعشری), 234ق. روستای تور از توابع بیضا، شهرستان سپیدان، استان فارس، ایران##309ق. بغداد، عراق 234ق. روستای تور از توابع بیضا، شهرستان سپیدان، استان فارس، ایران##309ق. بغداد، عراق Descriptor امام دوازدهم (امام عصر عج), امام مهدی؛ حجت بن حسن(ع), 255ق.# 255ق.# Descriptor هجویری غزنوی, ابوالحسن علی بن عثمان (از متصوفه و عرفای قرن پنجم هجری، صاحب کتاب «کشف المحجوب» در عرفان و تصوف), #485ق. #485ق. Descriptor عزالدین کاشانی, محمود بن علی, -735 ق. #735 ق. Descriptor زهرا ریاحی زمین، حسین طاهری Author article 2251-6123 specialized http:/jrt.shirazu.ac.ir 1394-06-09 1396-05-25