امامت حقیقت محمدی (ص) خلافت الهی حجت الهی واسطه فیض الهی فیض الهی ضرورت خلافت الهی نیاز عالم به حجت غایت خلقت ظهور تام حق ظهور حق در مراتب جلاء استجلاء رابطه خلیفه با حق فیض تکوینی ضرورت وجود انسان کامل ولایت باطنی امامان معصوم علیهم السلام ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین انسان شناسی Human nature شیعه شناسی عرفان اسلامی هستی شناسی عرفانی (مسائل جدید کلامی) حسن حسن زاده آملی ابن عربی رضا نوروزی ملاصدرا شیرازی ملا محسن فیض کاشانی Persian قم دانشگاه قم تابستان / 1393 یکی از مباحث مهمی که در بحث خلافت الاهی انسان، در متون دینی مطرح شده است، ضرورت وجود خلیفه در عالم است. در هستی‌شناسی عرفانی، به تبع متون دینی، به تبیین ضرورت وجود خلیفه، که همان انسان کامل است، پرداخته شده است. علاوه بر عرفان اسلامی، در علوم مختلف اسلامی، همچون کلام و فلسفه نیز در این باره مباحث مختلفی مطرح شده است و هر کدام از زوایای فکری خاص خود و با توجه به مبانی مخصوص آن علم، به این بحث پرداخته‌اند. در این نوشتار پس از بررسی روایات اهل بیت (ع) در باب ضرورت وجود خلیفه الاهی، به تبیین ضرورت خلافت از منظر عرفان اسلامی می‌پردازیم و میزان مطابقت تبیین عرفا را با مکتب اهل بیت (ع) روشن می‌کنیم. text نوروزی , رضا (استادیارگروه معارف اسلامی دانشگاه قم) Author حسن زاده آملی, حسن (علامه ذوالفنون، فیلسوف و عارف شیعه ایرانی), 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. Descriptor فیض کاشانی, ملامحسن (حکیم فیلسوف، محدث، مفسر و عارف دوره صفوی و از دانشمندان شیعه، شاگرد ملاصدرای شیرازی و داماد بزرگ او، فقیه اخباری), 1007ق. کاشان#1090 ق. کاشان 1007ق. کاشان#1090 ق. کاشان Descriptor ابن عربی , شیخ اکبر؛ محیی الدین محمدبن علی (Ibn Arabi؛ شاعر، فیلسوف و عارف مشهور قرن هفتم هجری، از اولاد حاتم طائی، متولد اندلس، صاحب کتب «فتوحات مکیه» و «فصوص الحکم»، نظریه وحدت وجود), 560ق/1165م.#638ق/1240م. 560ق/1165م.#638ق/1240م. Descriptor عزیزالدین بن محمد نسفی (عارف و ايرانى ), (نخشب (نسف)). 616 ه‍.ق (ابرقوه (شهرى نزديك يزد)) (نخشب (نسف))#616 ه‍.ق (ابرقوه (شهرى نزديك يزد)) Descriptor جامی , عبدالرحمن بن احمد (دانشمند، ادیب، شاعر ایرانی، ماتریدی، حنفی مذهب، خلیفه طریقت نقشبندیه، از متصوفه و عرفای قرن نهم هجری), 817ق./۷۹۳ش./1414م. خرگرد، خواف، خراسان رضوی#898ق./۸۷۱ش./1492م. هرات، افغانستان 817ق./۷۹۳ش./1414م. خرگرد، خواف، خراسان رضوی#898ق./۸۷۱ش./1492م. هرات، افغانستان Descriptor رضا نوروزی Author article 0 pfk.qom.ac.ir 1394-06-09 1396-08-01