اختلاف تشکیکی اعیان ثابته حرکت جوهری اصالت ماهیت اصالت وجود عالم مثال ها هستی وجود رابط واقع‌گرایی = رئالیسم (مکتب فلسفی) کلی طبیعی تشکیک در ماهیت تشکیک خاصی نام‌گرایی (نومینالیسم) تشکیک عامی نفی ماهیات ثابته رابطه حرکت جوهری و نام گرایی تشکیک در مفهوم وجود نفی ماهیت کثرت عرضی وجود حقایق طولی وجود جمعی اشیاء نگاه ملاصدرا به ماهیت وحدت حقیقی انواع تشکیک تبعی ماهیت ذات‌باوری (دیدگاه فلسفی) ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی مرتضی مطهری عبدالله جوادی آملی محمدتقی مصباح یزدی ابن سینا: ابوعلی سینا محمدتقی مصباح یزدی مرتضی مطهری علامه طباطبایی ابن سینا حسن حسن زاده آملی اصطلاحنامه فلسفه اصالت تسمیه(فلسفه) اصالت وجود عبدالله جوادی آملی ارسطو احمد احمدی ملاصدرا شیرازی حاج ملاهادی سبزواری (موسس مکتب سبزوار) عبدالکریم سروش Persian قم دانشگاه قم پاییز / 1391 ادعا شده است که اصالت وجود و نظام تشکیکی وجود در اندیشه فلسفی ملاصدرا به نظریه نام‌گرایی می‌انجامد. این ادعا به بیان‌های مختلف مطرح شده است. یکی از نتایج اصلی نام‌گرایی، نفی کلی طبیعی و نیز هر گونه امور مجرد، مانند مثل افلاطونی، است. اعتباریت ماهیت مهم‌ترین دلیل کسانی است که معتقدند نظام صداریی فاصله چندانی تا نام‌گرایی ندارد و به کمک تشکیک خاصی و حرکت جوهری، این ادعا را تقویت می‌کنند. برخی از شارحان ملاصدرا نیز – بدون آنکه به ارتباط اصالت وجود و نام‌گرایی اشاره کنند– به گونه‌ای سخن گفته‌اند که گویا در نظام فلسفی ملاصدرا، کلی طبیعی هیچ جایگاهی ندارد و استفاده او از این اصطلاح در اثر رسوبات اندیشه اصالت ماهیت بوده که تا پیش از او رواج داشته و حتی خود او در ابتدا چنین می‌اندیشیده است. این مقاله، در مقابل، در پی رد این مدعاست. با بررسی دقیق نظام ملاصدرا، این نتیجه به دست می‌آید که استفاده ملاصدرا از اصطلاحاتی مانند کلی طبیعی، صورت نوعیه، ذات و ماهیت از رسوبات اندیشه اصالت ماهیت نیست، بلکه او با نگرشی متفاوت این اصطلاحات را به کار می‌برد. علاوه بر آن، به مثل افلاطونی نیز معتقد است و آن را با قدری اصلاح و تعدیل در نظام فلسفی خود جای می‌دهد. بنابراین، ملاصدرا نه تنها نام‌گرا نیست، بلکه واقع‌گرایی است که بین نظریه افلاطون و ارسطو جمع کرده و در حقیقت علاوه بر مثل، صورت نوعیه، کلی طبیعی و ماهیت را نیز موجود می‌داند؛ هرچند نحوه وجود کلی طبیعی، ذات و ماهیت بالعرض یا بالتبع است text احمدی, احمد (استاد گروه فلسفه، دانشگاه تهران / رئیس سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت)) Author رصافی, محمد Author حسن زاده آملی, حسن (علامه ذوالفنون، فیلسوف و عارف شیعه ایرانی), 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. 1307ش. لاریجان، آمل، مازندران#1400ش. Descriptor طباطبایی(علامه طباطبایی), سید محمد حسین (فیلسوف نوصدرایی معاصر، حکمت متعالیه، مفسر بزرگ؛ صاحب تفسیر المیزان، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة» و «اصول فلسفه و روش رئالیسم») , 1281ش. تبریز ##1360ش. قم 1281ش. تبریز ##1360ش. قم Descriptor سبزواری, حاج ملاهادی بن مهدی (فیلسوف صدرایی، حکمت متعالیه), 1212ق./1798م,#1289ق./1872م. 1212ق./1798م,#1289ق./1872م. Descriptor مطهری , مرتضی Murtaḍā Muṭahharī (فیلسوف، متکلم، مفسر و اندیشمند معاصر), 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران Descriptor سروش, عبدالکریم (Abdolkarim Soroush؛ فیلسوف ایرانی معاصر، صاحب نظریه قبض و بسط شریعت(شریعت صامت)، صراط های مستقیم(کثرت گرایی دینی)، رؤیاانگاری وحی و...، از افراد منتسب به حلقه کیان؛ از نواندیشان دینی), -1324 ش.# -1324 ش.# Descriptor ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) Descriptor ارسطو, معلم اول (Aristotélēs،فیلسوف مشائی یونانی), 384 ق.م#322 ق.م 384 ق.م#322 ق.م Descriptor لاکی, داگلاس پى (استاد کالج baruch نیویورک ) Descriptor جوادی آملی, عبدالله (مرجع معاصر تقلید مقیم قم، فیلسوف، عارف و مفسر قرآن), 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# Descriptor مصباح یزدی, محمدتقی (فیلسوف و اندیشمند معاصر، مدرس علوم عقلی در حوزه علمیه قم، موسس و اولین رئیس موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی), 1313ش./1935م.یزد#1399ش./2021م.قم 1313ش./1935م.یزد#1399ش./2021م.قم Descriptor احمد احمدی، محمد رصافی Author article 0 http:/pfk.qom.ac.ir/ 1394-06-09 1396-10-06