00000na 22 1 450239327[1] . مصباح المنير، ج 2، ص 504. [2] . تنقيح المقال، مامقانى، ج 3، ص 48. [3] . تدريب الراوى، ص 495. [4] . وى ده طبقه از روات را از قرن 5 تا قرن 14 نقل كرده است [5] . به اعتبارى همه اصحاب رسول خدا صلى‏ الله‏ عليه ‏و‏آله جزو يك طبقه محسوب مى‏ شوند، طبقه دوم شامل تابعان و طبقه سوم تابع تابعان مى باشد؛ اما به اعتبار سوابق در اسلام نيز صحابه مى‏ توانند به طبقات خاصى تقسيم شوند. همين طور تقدم در «من رووا عنه» و «روى عنه» نيز مى‏تواند ملاك تقسيم ‏بندى باشد. افرادى مانند ابن سعد، ملاك‏هايى چون عنصر زمانى و مكانى، سابقه در اسلام، حضور در جنگ بدر، جزو مهاجرين حبشه بوده و مسلمان بودن قبل از فتح مكه را نيز جزو ملاك‏هاى تعيين طبقه قرار مى‏ دهند و حتى اسلام آوردن اصحاب در شهرهاى مدينه، مكه، طائف، يمن، يمامه و... و حضور در شهرهايى چون كوفه، بصره و شام را نيز جزو ملاك تعيين طبقات شمار مى ‏كنند. نزد عده‏اى ديگر از علما نيز ملاك براى تعيين طبقه زمان 20 سال است و يا ملاك‏هايى مانند كبار تابعين كه از كبار اصحاب روايت نقل مى‏ كنند و اينان طبقه اول تابعين هستند؛ اما تابعين كه از صغار اصحاب روايت نقل كنند و كبار تابعين را نديده باشند جزو طبقه دوم از تابعين محسوب مى‏ شوند. همان‏گونه كه بيان شد ملاك ثابت و خاصى براى تقسيم طبقات وجود ندارد. نمونه‏ هايى از تقسيم‏ بندى طبقات چنين است: ذهبى در تذكرة الحفاظ 21 طبقه؛ معرفة الرواة (17 طبقه)؛ سير اعلام النبلاء (40 طبقه)؛ تاريخ اسلام (10 طبقه)؛ ابن سعد (5 طبقه)؛ ابن حجرعسقلانى (12 طبقه)؛ سيوطى (12 طبقه) و حاكم (12 طبقه). اما 12 طبقه ابن حجر عبارتند از: ط 1 صحابه (صحابه خود به 5 گروه تقسيم مى‏شوند)؛ ط 2 كبار تابعين؛ ط 3 وسطا از تابعين (مانند حسن بصرى و ابن سيرين)؛ ط 4، كسانى كه اكثر روايتشان از طبقه دوم است؛ ط 5 كسانى كه يك يا دو نفر از طبقات صحابه را ديده ‏اند؛ ط 6 كسانى كه اصلاً صحابه را نديده‏ اند؛ ط 7 كبار اتباع التابعين (مانند: مالك و سفيان ثورى)؛ ط 8 طبقه وسطا از كبار تابعين و ابن عليه و ابن عيينه؛ ط 9، طبقه صغرا از اتباع التابعين (زيد بن هارون و شافعى و ابوداوود طيالسى)؛ ط 10 بزرگانى از طبقه نهم نقل مى ‏كنند؛ ط 11 و طبقه وسطا از طبقه دهم و بخارى؛ ط 12، صغار طبقه يازدهم و ده و ترمذى. اما طبقات نزد شيعيان عبارت است از: شيخ عبدالطيف (6 طبقه)؛ علامه مجلسى (12 طبقه)؛ اعرجى (12 طبقه)؛ صدر (6 طبقه)؛ دربندى (10 طبقه)؛ شيخ بهايى (5 طبقه)؛ علامه تهرانى (10 طبقه) و علامه طباطبايى (10 طبقه). طبقات در علم رجال به چه معنایی است و چه فایده ای بر آن مترتب است؟question and answerportal_libquestion and answerportal_libPersian