00000na 22 1 450238643
[۱] . فخر رازى اين ديدگاه را به ابن عباس ، حسن ، مجاهد و قتاده از مفسران پيشين اهل سنت نسبت دادهاست . مفاتيح الغيب : ج ۲۴ ص ۴۸۴ . نيز، ر . ك : تفسير ابن كثير : ج ۵ ص ۱۶۸ .
[۲] . ر.ك : ص ۲۴ ح ۲۳۷ .
[۳] . تفسير كنز الدقائق : ج ۹ ص ۴۳۱ .
[۴] . فخر رازى اين نظريه را به قفال و قاضى از مفسران پيشين اهل سنت نسبت داده است . مفاتيح الغيب :ج ۲۴ ص ۴۸۵ . نيز بنگريد به الجامع : ج ۱۳ ص ۷۸ و سيد مرتضى در نفائس التأويل : ج ۲ ص ۴۵۵ و ج ۳ ص ۳۰۵ .
[۵] . منهج الصادقين : ج ۶ ص ۴۲۱ .
[۶] . مگر آن كه تغيير در گنهكار به معناى تغيير در خود گناه هم به حساب بيايد . اين تغيير نيازمند تبيينى ديگر است كه در تقرير ديدگاه علامه طباطبايى خواهد آمد .
[۷] . تحابط به معناى اينكه دو چيز اثر يكديگر را خنثى كنند . اگر طاعت و گناه اثر يكديگر را خنثى كنندتحابط رخ داده است . اين اصطلاح از واژه قرآنى «حبط عمل» گرفته شده است . از نگاه قرآن برخى افراد طاعات خود را به سبب برخى اعمال ناشايسته از ميان مى برند و حبط مى كنند .
[۸] . به نقل از الميزان فى تفسير القرآن : ج ۴ ص ۳۲۸ ـ ۳۲۹ . اين مطلب را مرحوم سيد عبد الاعلى موسوى سبزوارى نيز نقل كرده است . مواهب الرحمان فى تفسير القرآن : ج ۸ ص ۱۳۷ .
[۹] . براى نمونه بنگريد به شيخ مفيد ، أوائل المقالات : ص ۸۲ ؛ شيخ طوسى ، الاقتصاد : ص ۱۹۳ ؛ سيدمرتضى ، نفائس التأويل : ج ۲ ص ۴۵۵ ؛ جعفر سبحانى ، بحوث فى الملل و النحل : ج ۳ ص ۲۷۰ .
[۱۰] . فخر رازى ضمن نقل روايت اين قول را به سعيد بن مسيب و مكحول نسبت مى دهد . مفاتيح الغيب : ج ۲۴ ص ۴۸۵ .
[۱۱] . تعبير روايت امام باقر عليه السلام اين است : «فَلَيسَ مِن جَوهَرِيَّتِهِ ولا مِن إيمانِهِ» علل الشرائع : ج ۲ ص ۴۹۱ .
[۱۲] . حسن بن سليمان بن محمد حلى در مختصر البصائر : ص ۵۱۵ ـ ۵۱۷ و حافظ رجب بن محمد برسى درمشارق أنوار اليقين فى أسرار أمير المؤمنين عليه السلام : ص ۱۰۰ از جمله كسانى هستند كه چنين ديدگاهى دارند .
[۱۳] . مفردات ألفاظ القرآن : ص ۴۴۱ .
[۱۴] . مانند طريحى در مجمع البحرين : ج ۱ ص ۲۳۲ و ابن منظور در لسان العرب : ج ۱ ص ۹۵ .
[۱۵] . معجم مقاييس اللغة : ج ۳ ص ۱۱۳ ؛ المصباح المنير : ج ۲ ص ۲۹۸ ؛ تاج العروس : ج ۱ ص ۱۷۴ ؛ تهذيب اللغة : ج ۱۳ ص ۸۹ ؛ كتاب العين : ج ۷ ص ۳۲۷ .
[۱۶] . التوبة : ۳۷ .
[۱۷] . فاطر : ۸ .
[۱۸] . الروم : ۱۰ .
[۱۹] . الميزان فى تفسير القرآن : ج ۴ ص ۳۲۴ .
[۲۰] . بايد توجه داشت كه معناى ياد شده حقيقى است و منافاتى با دگرگون سازى حقيقت عمل به واسطهاعتبار الهى ندارد . آن اعتبار چيزى ديگر است و به وضع و جعل احكام بازمى گردد و معناى لغت را اعتبارى نمى كند .
[۲۱] . ر . ك : ص ۲۷ ح ۲۴۰ ـ ۲۴۲ .
[۲۲] . ر . ك : ح ۲۳۷ و ۲۳۹ .
[۲۳] . ر . ك : ح ۲۳۸ .
[۲۴] . ر . ك : ح ۲۳۶ ، ۲۴۳ و ۲۴۴ .
[۲۵] . به فتح راء، به معناى ادراك شدگى .
[۲۶] . نظريه علامه طباطبايى ناظر به چنين تبديلى است . ر . ك : الميزان فى تفسير القرآن : ج ۱۵ ص ۲۴۲ ـ۲۴۳ .
[۲۷] . به همان معناى انفسى كه گفته شد .
چگونه فعلى که به انجام رسیده و پایان پذیرفته است به فعلى دیگر دگرگونى شود، برگرداندنى که عنوان آن کاملاً متضاد با عنوان اولى آن است؟!question and answerportal_libquestion and answerportal_libPersian