00000na 22 1 450238331پي نوشت ها: [1] - كشف المراد، علامة حلي، قم، دفتر انتشارات اسلامي، چاپ هفتم، 1417ق، ص 415 . [2] - جان هيك، فلسفة دين، ترجمه بهزاد سالكي، تهران، انتشارات الهدي، چاپ اول، ص34 . [3] - جمعي ازنويسندگان، عقل و اعتقاد ديني، ترجمه احمد نراقي و ابراهيم سلطاني، تهران، طرح نو، چاپ اول، 1376ش، ص113ـ114. [4] - فلسفه دين، ص 36. [5] - رواياتي از ائمه معصومين ـ عليهم السلام ـ به همين مطلب اشاره دارد: «فعرفهم و اراهم نفسه ولولا ذلك لم يعرف احد ربه» در روايت ديگر « و لولا ذلك لم يدر احد من خالقه و رازقه و ... ( معارف قرآن، استاد مصباح، ج 1، ص 39 – 40) . [6] - كافي، ج2، ص13. [7] - همان. [8] - براي مطالعة بيشتر در مورد نسبت ايمان و عقل و آراء مختلف در اين باب ر. ك: عقل و اعتقاد ديني، فصل سوّم صص 91 ـ 69. [9] - نمل / 14 . [10] - اين بحث شباهت زيادي با مسئله شر پيدا مي كند و مي توانيد بحث را در آنجا پي بگيريد ( براي نمونه ر.ك فلسفه دين خدا، اختيار و شر، آلوين، پلانتينگا، ترجمة محمّد سعيدي مهر، چاپ مؤسسة فرهنگي طه).با توجّه به ميلياردها ملحدي كه وجود دارند نتيجه مي گيريم كه دلايل اثبات وجود خدا كافي و قانع كننده نمي باشد و خدا هم مي تواند بدون آن كه انسانها مجبور شوند، شواهد بيشتري ايجاد كند.question and answerPersian