00000na 22 1 450237214پي نوشت ها:
[1] . مراد ما از دين، در اين نوشتار، دين اسلام است.
[2] . سروش، عبدالكريم، قبض و بسط تئوريك شريعت، موسسه فرهنگي صراط، چاپ اول و دوم، ص37.
[3] همان، ص376ـ38.
[4] . همان، ص37ـ43.
[5] . ادعاي اصلي اين نظريه، تحول معرفت ديني است كه با بشري دانستن معرفت ديني و ادعاي تحول عام معارف بشري به دنبال آن است: «آورديم كه معرفت ديني (يعني فهم ما از كتاب و سنت) معرفتي بشري است و مانند ديگر شاخه‌هاي معرفت در تحول و تكامل و قبض و بسط مستمر است»، همان، ص155.
[6] . ر.ک: حسين­زاده، محمد، مباني معرفت دين، قم، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره)، چاپ چهارم، 1381.
[7] . مي­توان اين مطلب را اينگونه توضيح داد كه: خداوند پيامبران را با احكام و معارف آسماني (دين) براي هدايت بشر فرستاده است. در اين مقدمه ترديدي نيست. از طرفي مطابق نظريه مورد بحث خداوند انسانها را به‌ گونه‌اي آفريده است كه همة معرفت‌هاي ديني آنها، گماني، ناخالص، متحول و غيرقابل اعتماد است. (مقدمه دوم) بنابراين مقدمه هدف خداوند از فرستادن پيامبران تحقق نمي‌يابد.
از طرفي مي‌دانيم كه خداوند حكيم و تواناست و غرض خود را با اقدامي مخالف آن نقض نمي‌كند (مقدمه سوم).
نتيجه آن كه مقدمة دوم صحيح نيست بلكه چنان كه خداوند در قرآن بارها تأكيد فرموده است، دين و متون ديني به گونه‌اي قرار داده شده‌اند كه انسان‌ها مي‌توانند پيام آن را به طور صحيح دريافت نمايند؛ و لقد يسّرنا القرآن للذكر فهل من مدّكر؛ قمر/17، 22، 32 و 40.
آیا معرفت دینی معرفتی بشری است؟question and answerPersian