00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000Ara00تذکرة الخواص من الأمة فی ذکر خصائص الأئمةقممنشورات الشریف الرضیمنشورات الشریف الرضی شمس الدین ابوالمظفر یوسف بن قزاوغلی ابن عبدالله سبط ابی الفرج ابن جوزی (581ـ654ق)- که نوه دختری ابن جوزی مورخ معروف است، یکی از مهم ترین دانشمندان اهل سنت به ویژه حنابله و حنفیّه در زمینه اخلاق و موعظه، تاریخ، رجال، حدیث و تفسیر قرآن می باشد. او در بغداد متولد شد و با مهاجرت به دمشق و سکونت در آنجا در همان دیار وفات یافت. کتاب ها و نظرات او یکی از منابع مهم و دست اول تراجم نویسان، صحابه شناسان و مورخان اهل سنت و حتی علمای شیعه به شمار می رود.
همانگونه که از لقب او روشن است به سبب شهرت و اهمیت جدّش مورد توجه قرار گرفته است. او نیز مثل جدش پیرو مذهب حنبلی بوده و برخی او را حنفی مذهب دانسته اند. ذهبی نیز گفته است که او در نهایت رافضی(شیعه) گشته است؛ اما باید توجه داشت که علمای تاریخ و تراجم این سخن ذهبی را نپذیرفته و گفته اند که اگر به دلیل تالیفات وی باشد، این ادعا صحیح نیست زیرا کتابهایش را که در برخی موارد موید عقاید شیعیان است تماما بر اساس منابع خود اهل سنت نوشته است و در صورت رافضی دانستن او باید همه آن دسته از علمای اهل سنت را که در مناقب ائمه شیعه و تایید عقاید شیعیان مطلب نوشته اند، شیعه تلقی کرد در حالی که هیچ کس چنین ادعایی نکرده و نمی کند.
البته گرایش قلبی و عملی و نیز محبت به ائمه هدی علیهم السلام چیزی نیست که اوّلاً قابل پنهان کردن باشد و ثانیاً موجب تشیع گردد، چون مذهب تشیع مجموعه ای از عقاید و احکام است که آنرا از سایر مذاهب مجزا و ممتاز می کند. و اظهار محبت به اهل بیت(علیهم السلام) گرچه لازم است اما برای شیعه بودن کافی نیست. به هر حال سبط ابن جوزی از جمله علمای اهل سنت است که در مورد برخی از مظلومیت های شیعه و ائمه آنان علیهم السلام حرکت ها و رفتارهای مناسبی داشته است؛ از جمله اینکه به هنگام سکونتش در دمشق امر ائمه را بزرگ شمرده و در مشهد امام زین العابدین(علیه السلام) جلوس کرده و به موعظه مردم می پرداخت و با این کار وی برگزار شدن جلسات موعظه و روضه خوانی در همان مکان سنت گشت و تا مدتها ادامه یافت. او در روز عاشورا با شدت و با تاکید فراوان به احیای سنت عزاداری بر سالار شهیدان امام حسین(ع) می پرداخت و غم و اندوه شیعیان در این مصیبت بزرگ را بازگو می کرد به طوری که حتی اشعاری را در رثای اباعبدالله الحسین علیه السلام انشاء کرده و سروده است. نقل است که در عاشورای یکی از سالها بالای منبر رفت و از شدت حزن و حال منقلب نتوانست سخن بگوید و فقط گریست، و با گریه های او همه گریستند و با همان حال گریان این دو بیت را فی البداهه انشاء کرد و سپس از منبر فرود آمد:
ویل لمن شفعاوه خصماوه و الصور فی نشر الخلایق ینفخ
لابد ان ترد القیامه فاطمه و قمیصها بدم الحسین ملطخ
(وای بر کسی که شفیعان او، دشمنانش باشند در روزی که با دمیدن در صور، خلایق همگی جمع شوند؛ به ناچار فاطمه(علیها السلام) به صفحه قیامت وارد خواهد شد در حالیکه پیراهنش با خون حسین آغشته شده است.)
با توجه به این رفتارِ سبط ابن جوزی بر می آید که او بر خلاف جدش در عقاید حنبلی و سلفی متعصب نبوده و در رفتار خود با شیعیان و عقاید آنان با ملایمت و همدلی برخورد می کرد.
اساتید مهم وی عبارتند از : جدش ابن جوزی، عبدالمنعم بن کلیب، عبدالله بن ابی المجد الحربی، ابوطاهر احمدطوسی، عبدالمحسن طوسی، عمر بن طبرزد، تاج الدین ابوالیمن کندی، ابو عمر بن قدامه، ابوالبقاء جمال الدین محمود حصیری، عبدالوهاب ابن سکینهو شرف الدین اسماعیل موصلی.
شاگردان مهم او نیز عبارتند از: معز الدین عبدالحافظ شروطی، زین الدین عبدالرحمن بن عبید، نجم الدین موسی شقراوی، عزالدین ابوبکر بن عباس بن شایب، شمس الدین محمد بن زراد، عماد الدین محمد دمیاطی.
سبط ابن جوزی، در زمینه های مهمی مثل تاریخ اسلام، تاریخ ائمه شیعیان، تفسیرقرآن، اخلاق و حدیث به تدوین و تالیف کتاب پرداخته است که مهم ترین کتاب های او به ترتیب زیرمی باشد:
1ـ مرآة الزمان فی تاریخ الاعیان که در هشت مجلد چاپ شده و توسط «قطب الدین یونینی» تلخیص شده و چندین ذیل و تکمله بر آن نوشته شده است و از مهم ترین منابع تاریخ عام بشر به شمار می رود؛ 2ـ کنز الملوک فی کیفیة السلوک که در زمینه حکایات اخلاقی و موعظه می باشد؛ 3ـ «تذکرة خواص الامة بذکر خصایص الائمة» که در شرح احوال ائمه دوازده گانه شیعه است. این کتاب که با عنوان «تذکرة الخواص» نیز شناخته شده است همانگونه که از نامش پیداست تاریخ زندگانی و اوصاف ائمه دوازده گانه شیعیان می باشد؛ 4ـ معادن الابریز فی تفسیرالقرآن، که در بیست و نه مجلد بوده است؛ 5ـ «ایثار الانصاف فی آثار الخلاف» که درباره فقه مذاهب چهار گانه اهل سنت است. کتابهای دیگری نیز به سبط ابن جوزی منسوب است که در منابع تاریخ موجود می باشد. شهادت امام حسین (ع) عصر امامت زندگی نامه نگاری ائمه (ع) شرح حال امام شناسی امامت احادیث فضایل امام علی (ع) خلافت امام علی(ع) سیره ائمه اطهار علیهم السلام صلح امام حسن علیه السلام فضایل اهل بیت (ع) فضایل ائمه (ع) فضایل امام علی(ع) فضایل امام حسن (ع ) فضایل امام حسین (ع ) احادیث و روایات اصطلاحنامه تاریخ اسلام علم کلام سبط بن جوزی ث. امام سوم(حضرت امام حسین ع) ب. امام اول(حضرت امام علی ع) ت. امام دوم(حضرت امام حسن ع) سبط بن جوزی, یوسف بن قزاوغلی (واعظ و مورخ‌ نامدار اهل سنت در قرن هفتم هجری؛ حنفی مذهب؛ ماتریدی؛ از شاگردان ابن‌ عساکر دمشقی؛ نواده عبدالرحمان بن جوزی محدث و واعظ؛ صاحب کتاب «تذکرة الخواص» و «مرآة الزمان‌ فى‌ تاریخ‌ الاعیان»‌), 582ق. بغداد، عراق#654ق. بغداد، عراق 582ق. بغداد، عراق#654ق. بغداد، عراق Author ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. Descriptor امام دوم(امام حسن), امام مجتبی حسن بن علی (ع), 3#50 ق 3#50 ق Descriptor امام سوم (سید الشهداء), حسین بن علی (ع), 4-۶۱ ق 4#۶۱ ق Descriptor book marcgt 964-6046-02-9 adult general juvenile