00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000Per00چه کسانی از امام علی(ع) روی گرداندند؟[۱] گوينده سخن ، تا پايان اين مقاله ، ابن ابى الحديد است . (م)
[۲] مقصود ، همان جريان پرسش على(ع) در صحن دارالحكومه يا صحن مسجد جامع كوفه است . (م)
[۳] ر . ك : ج ۲ ص ۳۴۱ (نفرين على(ع) درباره پنهان كنندگان) .
[۴] اين مَثَل فارسى ، برابر مَثَلى است كه در متن عربى آمده است . (م)
[۵] مدائن : نام اصلى آن ، «مدائن (شهرهاى) هفتگانه» است كه پايتخت پادشاهان ايران بود . اين شهر بر ساحل شرقى دجله و در يك منزلى جنوب بغداد قرار دارد و «ايوان كسرا» در آن واقع است . اين شهر به سال چهاردهم هجرى به دست مسلمانان فتح گرديد (ر . ك : تقويم البلدان : ص ۳۰۲) .
[۶] مقصودش ، زياد بن ابيه است كه او نيز همچون سمره ، فرزند سُميه است و اين دو ، برادرِ مادرى بودند .
[۷] ر . ك : ص ۴۰۷ (عبد اللّه بن زبير).
[۸] گوينده اين تعبير ، در تمام اين مقاله ، ابن ابى الحديد است . (م)
[۹] ر .ك : ص ۴۱۸ پاورقى ح ۶۲۰۹ .
[۱۰] دَشتَبىْ يا دشتابى يا دستَبا ، دشتى پُر آب و منطقه اى آباد ، در غرب رى به سمت همدان ، كه با اين دو شهر ، پيوند داشت و مركز آن ، يزد آباد ، در محلّ «بويين زهرا»ى امروزى بود (ر . ك : جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى : ج ۳ ص ۱۸۱) .
[۱۱] رَقّه ، يكى از شهرهاى شناخته شده سوريّه است كه در كنار رود فراتْ واقع شده و فاصله آن تا حَرّان ، سه روز است (ر . ك : معجم البلدان : ج ۳ ص ۵۹) .
[۱۲] رُها ، از شهرهاى تركيّه است كه ميان شام و موصل (از سمت شمال شرقى فرات) در بالادست رقّه و حرّان ، قرار دارد . اين شهر ، امروزه با دو نام : اِدِس و اُورفا ، شناخته مى شود (ر .ك : جغرافياى تاريخى سرزمين هاى خلافت شرقى : ص ۱۱۱) .
[۱۳] قَرقيسيا ، شهرى در كنار رود خابور (از سرشاخه هاى فرات) در نزديكى منطقه عمومى صفّين و رقّه است و محلّ ريزش رود خابور به فرات است (ر .ك : معجم البلدان : ج ۴ ص ۳۲۸) .
[۱۴] حَرّان ، شهر مركزىِ ديار مُضَر است كه فاصله آن تا رُها ، يك روز و فاصله آن تا رقّه ، دو روز است . حرّان ، بر سر راه موصل ، شام و روم واقع شده است . در زمان عمر ، عياض بن غنم ، آن را فتح كرد . حرّان ، همان شهرى است كه حضرت ابراهيم(ع) اوّلين هجرتش را به سوى آن انجام داد (معجم البلدان : ج ۲ ص ۲۳۵) .
[۱۵] هيت ، شهرى در عراق است ، در كنار رود فرات ، از نواحى بغداد و بالادست انبار (معجم البلدان : ج ۵ ص ۴۲۱) .
[۱۶] عانه ، شهرى مشهور در عراق است ، ميان رَقّه و هيت ، كه آن را با توابعش ، «عانات» گفته اند و در نزديكى «حديثه» بر كرانه فرات ، واقع شده است (معجم البلدان : ج ۴ ص ۷۲) .
[۱۷] نصيبين ، شهرى است آباد بر سر راه جاده اصلى موصل به شام (معجم البلدان : ج ۵ ص ۲۸۸) .
[۱۸] دارا ، شهرى است بر بلندى كوهى ميان نصيبين و مارِدين ، و از شهرهاى ناحيه جزيره شمرده مى شود (معجم البلدان : ج ۲ ص ۴۱۸) .
[۱۹] آمِد ، بزرگ ترين شهر ديار بَكْر است كه آن را با سنگ هاى سياه بر روى شبه جزيره اى در دل دجله ساخته اند و دجله ، چون هلالى ، آن را دربر دارد و دور مى زند (معجم البلدان : ج ۱ ص ۵۶) . آمِد را امروزه «ديار بَكْر» مى گويند .
[۲۰] سِنجار ، شهرى مشهور در ناحيه جزيره كه تا موصل ، سه روز راهْ فاصله دارد (معجم البلدان : ج ۳ ص ۲۶۲) . اكنون در شمال غرب عراق ، واقع است و ساكنان آن ، كُرد و از فرقه يزيديّه اند و آب آشاميدنى آنها از رودخانه خابور (از سرشاخه هاى فراتْ) تأمين مى شود .
[۲۱] كَسكَر ، سرزمينى بود در شرق كوفه و شمال بصره كه مركز آن ، شهر كَسكَر ، بر ساحل دجله بود و حَجّاج بن يوسف ، شهر «واسط» را در ساحل مقابل آن ، بنا نهاد (جغرافياى تاريخى سرزمين هاى خلافت شرقى : ص ۴۲) .
[۲۲] اَصلَع : زُلْف ريخته ؛ كسى كه موى جلوى سرش ريخته باشد . صفتى است كه به امام على(ع) نسبت داده اند . (م)
[۲۳] منظور ، بقاياى احزابى هستند كه در مدينه در جنگ عليه پيامبر(ص) شركت كرده بودند . در سوره احزاب ، درباره همين موضوع ، آياتى آمده است . (م)
دشمنان علی امام علی (ع) و مخالفان عدم بیعت با علی حکومت حضرت علی علیه السلام سیره علوی (امام علی ع) ابن ابی الحدید ب. امام اول(حضرت امام علی ع) ام‍ام‌ اول‌ (امام علی), امیر المومنین ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌طال‍ب‌(ع‌) , ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌ # # ۴۰ق‌./661م. Descriptor ابن ابی الحدید , عبدالحمید بن ابی‌الحدید معتزلی (فیلسوف، ادیب، شاعر، اصولى، فقیه، شافعى، متکلم معتزلى، شارح نهج البلاغه), 586 ه‍.ق (مدائن)#656 ه‍.ق (بغداد) 586 ه‍.ق (مدائن)#656 ه‍.ق (بغداد) Descriptor question and answer local adolescent adult juvenile specialized منبع : دانش نامه اميرالمؤمنين(ع) بر پايه قرآن، حديث و تاريخ12 سال انتشار : 1386 از صفحه 438 تا صفحه 453