00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000Per00چرا زائران به خصوص ایرانیان در کنار بقیع گریه می‌‏کنند؟[1] داغدیدگى حالتى است روانى و درونى که شخصى و غیر اختیارى مى‏باشد و البته گاهى ناگهانى است مثل آنچه که در اثر شنیدن مرگ و از دست دادن یکى از بستگان در تصادف، براى انسان حاصل مى‏شود و زمانى هم با آمادگى قبلى مى‏باشد. ر.ک: ره توشه راهیان نور، مرکز آموزش‏هاى تخصصى باقر العلوم ،ش 46، ص 235- 254.
[2] امام سجاد (ع) مى‏فرماید: « محبوب‏ترین اشک آن اشکى است که مخلصانه در تاریکى شب براى ترس از خدا ریخته شود». بحار، ج9، ص 329 باب فضل البکاء، و یقیناً چنین اشکى ریشه در نوع اعتقادى دارد که ما به خدا و جهان آخرت داریم.
[3] در آیه‏ى 92 سوره‏ى توبه در وصف عده‏اى مى‏فرماید: « آنان در حالى‏که از شدت اندوه اشک از چشمانشان فرو مى‏ریخت برمى‏گشتند که چرا چیزى نمى‏یابند تا با آن در راه خدا جهاد کنند».
[4] دلایل النبوة، بیهقى، ج7، ص 266.
[5] آن گاه که جعفر بن ابى طالب از حبشه به مدینه آمد، رسول خدا (ص) به استقبال او رفت و "بکى فرحاً برویته" ، بحار الانوار، ج 21، ص 24.
[6] میزان الحکمة، ج 10، ص 700؛ بحارالانوار، ج 43، ص 282 و 283.
[7] بحار، ج 23، ص 151.
[8] تذکر: گرچه بعضى از اقسام گریه از جهتى عام اند و ممکن است انواع دیگر را شامل شوند و یا چند عامل در پدید آمدن گریه نقش داشته باشند، اما براى توضیح بیشتر و توجه دادن به عامل مهم و محورى، بحث را این گونه طرح کرده‏ایم.
[9]" فاطمة بضعة منى من سرّها فقد سرّنى و من ساءها فقد سائنى، فاطمة اعز الناس علىّ" ، بحارالانوار، ج43، ص 23؛ صحیح مسلم، ج5، ص 54. « ان الله لیغضب لغضب فاطمة و یرضى لرضاها»، کنز العمال، ج 12، ص 111؛ بحارالانوار، ج 43، ص 19؛« فاطمة قلبى و روحى التى بین جنبى فمن آذاها فقد آذانى».
[10] حضرت یعقوب از فراق فرزند خویش آن قدر گریه کرد که چشمانش نابینا شد، امام سجاد (ع) در پاسخ به کسانى که از زیادى گریه‏ى آن حضرت پرسیده بودند، فرمود: « یعقوب در فراق یکى از پسران خود آن قدر گریست که از اندوه چشمانش نابینا شد، با این که مى‏دانست یوسف زنده است و من چگونه محزون نباشم...»، حلیة الاولیاء، به نقل از ترجمه‏ى کتاب اعیان الشیعه، سید محسن امین، ص 72).
[11] مفاتیح الجنان، ص 779.
در زیارت وارث خطاب به شهدا مى‏خوانیم: « و فزتم فوزاً عظیماً فیالیتنى کنت معکم فافوز معکم»، بخدا قسم شما را به رستگارى بزرگى رسیدید، کاش من هم در رکاب شما بودم و بدان رستگارى بزرگ نایل مى‏شدم، مفاتیح الجنان، ص 787.
[12] از نظر روانشناسان، در قسم اول هم گریه در آرامش روحى و سبک شدن درد ناشى از داغدیدگى، مؤثر است.
[13] گاهى گفته مى‏شود که مراسم عزادارى در ایران، افسردگى را به دنبال دارد، و ظاهراً مراد آنها از اختلالات افسردگى نوع عمده‏ى آن که بسیار شدید مى‏باشد، و همچنین موردى مثل اختلال ملال پیش از قاعدگى و یا اختلال افسردگى پس از روان پریشى ناشى از اسکیزوفرنى نیست، بلکه مقصود آنها اختلالات افسرده‏خویى است که از علایم زیر برخوردار است:
أ. دو یا چند مورد از نشانه‏هاى کم اشتهایى یا پر اشتهایى، بى‏خوابى یا خواب زدگى، کمبود انرژى یا احساس خستگى، عزت نفس پایین، تمرکز ضعیف، اشکال در تصمیم‏گیرى و احساس درماندگى در فرد، وجود داشته باشد.
ب. این نشانه‏ها در بخش عمده‏ى روز و در بیشتر روزها، حداقل به مدت 2 سال گزارش شوند.
ج. این نشانه‏ها موجب اختلال در کارکرد اجتماعى، شغلى و... بشوند. و...
افزون بر این روانشناسان درباره‏ى عوامل افسرده خویى گفته‏اند سه عامل زیستى (وضعیت مغز و کارکرد قسمت‏هاى مختلف آن)، ارثى (آنچه که به خانواده و ژن مربوط است) و هیجان‏هاى محیطى همانند رویدادهاى استرس‏زاى شدید، فقدان‏ها و بحران‏ها، مى‏توانند بر ذهن مؤثر باشند و البته تجربه‏هاى استرس‏زاى محیطى فقط در کسانى که آمادگى زیستى و وراثتى دارند، باعث افسردگى مى‏شود و عوامل استرس‏زا عبارتند از: از دست دادن شغل، قطع یک رابطه، مرگ یکى از بستگان، طلاق، ازدواج ناموفق و مشکلات اقتصادى و بالاخره داغدیدگى سهمى در استرس زایى دارند. (در این باب به کتاب انجمن روانشناسى آمریکا، ترجمه نیکخو، محمد رضا، چهارمین بازنگرى از راهنماى تشخیصى و آمارى اختلال‏هاى روانى (DSMIV) ص 564 - 602 ، 88 - 96، مراجعه شود).
و اما مراسم عزادارى نه تنها استرس زا نیستند بلکه نقش استرس زدایى را بر عهده دارند و هیچ یک از نشانه‏هاى افسرده‏خویى را ایجاد نمى‏کند، البته این تحلیل بر مبناى نگاه و تحلیل مادى به مراسم عزادارى مى‏باشد و اما از نگاه اسلام و تحلیل معنوى حتى موارد یاد شده در پیشین هم نباید روح فرد را به تلاطم وا دارد و موجب استرس شود چرا که او به خدا معتقد است و او را رازق مى‏داند و به او توکل مى‏کند و به قضا و قدر او راضى است.
[14] مولوى:
گریه بر هر درد بى درمان دواست
چشم گریان چشمه ی فیض خداست
گریه مروارید بحر رحمت است
دیده‏ى گریان کلید جنت است
تا نگرید ابر کى خندد چمن
تا نگرید طفل کى نوشد لبن
تا نگرید کودک حلوا فروش
دیگ بخشایش نمى‏آید به جوش
[15] نهج البلاغه، خ27، ص 95.
[16] ملاقاسم مشهدى:
موج اشکم بى سخن اظهار مطلب مى‏کند
جنبش ریگ روان، بانک درا باشد مرا
[17] صحیفه نور، ج8، صص 72 - 69.
[18] صحیفه نور، ج 13، ص 154.
[19] سیرى در سیره‏ى نبوى، ص 58.
[20] این مسأله بحث مفصلى را مى‏طلبد که در فرصت مناسب بدان پرداخته خواهد شد. بقیع گریه فضیلت گریه بر آل رسول توسل به اولیای الهی مرتضی مطهری مسایل جدید امام شناسی (مسائل جدید کلامی) امام خمینی (روح الله الموسوی الخمینی) مرتضی مطهری زیارت ائمه بقیع (ع) گریه امام خمینی مطهری , مرتضی Murtaḍā Muṭahharī (فیلسوف، متکلم، مفسر و اندیشمند معاصر), 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران Descriptor خمینی, روح الله (امام خمینی، فقیه، عارف و فیلسوف معاصر،اولین رهبر و بنیان‎گذار جمهوری اسلامی ایران), 1281ش.خمین#1368ش.تهران 1281ش.خمین#1368ش.تهران Descriptor question and answer local adult specialized