00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000Per00تبیین نظریه‌ی انکشاف در حکمت متعالیهشیرازدانشگاه شیرازدانشگاه شیراز آیا می‌‌‌توان برای افکار صدرالمتألهین، ادوار مختلف فکری در نظر گرفت؟ در صورت ممکن، آرای خاص حکمت متعالیه مربوط و منوط به کدام دوره از حیات عقلی وی می‌‌‌باشد؟ با این مبنا، نگارنده در این نوشتار سعی بر آن داشته است که با ابتنای بر دو رویکرد کلان و محوری وحدت تشکیکی و وحدت شخصی، خوانشی مجدد از اهمّ اصول صدرایی انجام دهد. در این میان، تفکر غالب در دوره‌ی اول را که با محوریت نظام تشکیک وجود، سامان یافته است، به عنوان صدرای متقدم معرفی کرده که فحوای مطالب این دوره، عمدتاً مربوط به مشی با جمهور فلاسفه و جمع‌‌‌آوری عموم آرا بوده است؛ اما تفکر خاص صدرا را که مبیّن تعالی حکمت متعالی می‌‌‌باشد، مرتبط به دوره‌ی تحوّل و تکامل آرای وی به مثابه صدرای متأخر دانسته است. سپس با اتخاذ رویکرد تأویلی و اجتهادی، نظریه‌ی مختص این دوره را تحت عنوان «نظریه انکشاف» استنباط نموده و آن را معیار شناسایی غایت آرای صدرا و لوازم سخنانش قرار داده‌‌‌ است. در بخش دیگر مقاله نیز به برخی تعارضات و ابهاماتی که در نتیجه‌ی آمیزش این دو دوره از افکار صدرا حاصل شده، پرداخته است. مدعای مطرح شده برای حل و فصل این دسته مسائل نیز آن است که سنخ تفکر دوره‌ی صدرای متقدم را سیر آموزشی تشکیل داده که مدخل حکمت متعالیه می‌‌‌باشد؛ اما نوع مباحث گفته شده توسط صدرای متأخر، همان معارف ویژه‌ی حکمت متعالیه خواهد بود. حکمت متعالیه حرکت جوهری معاد جسمانی اصالت وجود وحدت شخصی وجود خروج از قوه به فعل وحدت تشکیکی وجود وحدت حقه حقیقیه بساطت وجود نظریه انکشاف ملاصدرا دوره های تغییر ملاصدرا صدرای متقدم صدرای متأخر صرافت وجود اصل تنویع انسان در معاد اصل حضور باطن در موطن ظاهر تقریر بساطت وجود منشئیت نفس در ادراک ابتدایی مساوقت وجود با فعلیت ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین مرتضی مطهری عبدالله جوادی آملی شخصیت ها مرتضی مطهری مهدی حائری یزدی حکمت متعالیه عبدالله جوادی آملی محمدرضا حکیمی (مکتب تفیک) سید مرتضی حسینی شاهرودی ابن عربی ملاصدرا شیرازی ملا عبدالله زنوزی (رییس مکتب تهران) خادمی, منوچهر (دانشجوی دکتری تخصصی فلسفه، گرایش حکمت متعالیه، دانشگاه فردوسی مشهد، پردیس بین‌الملل) Author حسینی شاهرودی , سیدمرتضی (استاد، گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران) Author ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. Descriptor مدرس آشتیانی , میرزامهدی (حکیم، عارف و دانشمند شیعه قرن چهاردهم، حکمت متعالیه، صاحب کتاب «اساس التوحید، به فارسی»، «حاشیه بر اسفار، به عربی»، «حاشیه بر شفاء»، «حاشیه بر فصوص الحکم ابن عربی»، «حاشیه بر فصوص فارابی»، «حاشیه بر مصباح الانس»، «تعلیقة رشیقة علی شرح منظومة السبزواری»), 1268ش. تهران#1332ش. تهران (محل دفن: قم، رواق بالاسر) 1268ش. تهران#1332ش. تهران (محل دفن: قم، رواق بالاسر) Descriptor جوادی آملی, عبدالله (مرجع معاصر تقلید مقیم قم، فیلسوف، عارف و مفسر قرآن), 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# Descriptor مطهری , مرتضی Murtaḍā Muṭahharī (فیلسوف، متکلم، مفسر و اندیشمند معاصر), 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران Descriptor نوری, ملا علی بن جمشید (حکیم، فیلسوف، مدرس و عالم اسلامی قرون ۱۲ و ۱۳ هجری، احیاگر فلسفه صدرایی در ایران، موسس مکتب فلسفی تهران), قرن12ق. نور، مازندران#۱۲۴۶ق./1831م. اصفهان قرن12ق. نور، مازندران#۱۲۴۶ق./1831م. اصفهان Descriptor حکیمی, محمدرضا (نویسنده اسلامی، از اعلام مکتب تفکیک، از معرفان دوره دوم مکتب تفکیک), 1354ق./1314ش.مشهد##1400ش. تهران 1354ق./1314ش.مشهد##1400ش. تهران Descriptor ابن عربی , شیخ اکبر؛ محیی الدین محمدبن علی (Ibn Arabi؛ شاعر، فیلسوف و عارف مشهور قرن هفتم هجری، از اولاد حاتم طائی، متولد اندلس، صاحب کتب «فتوحات مکیه» و «فصوص الحکم»، نظریه وحدت وجود), 560ق/1165م.#638ق/1240م. 560ق/1165م.#638ق/1240م. Descriptor حائری یزدی, مهدی (فقیه و فیلسوف ایرانی، فرزند شیخ عبدالکریم حائری موسس حوزه علمیه قم), 1341ق/1302ش.قم.#1420ق./1378 ش.تهران. 1341ق/1302ش.قم.#1420ق./1378 ش.تهران. Descriptor article marcgt 2251-6123 specialized http:/jrt.shirazu.ac.ir