00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000Per00علیت در فلسفه اسلامی و نظر مخالفان آنتهراندانشگاه تهراندانشگاه تهران نیروی کنجکاوی درانسان از اهم خصیصه های اوست،براین اساس می خواهد بفهمد ولذا چراگوست و نه چون حیوان چراگر.نخستین مرحله از کنجکاوی هر انسان در خود و عالم خارج از خود،کشف رابطه علی و چگونگی ربط حوادث و فعل و انفعالات درعالم وجود است.درتوجه به این امر عده ای آن قدر علیت را واضح و اولی دیدند که به بداهت آن حکم نمودند و اگر دلایلی هم ارائه نمودند بیشتر جنبه تنبیهی داشته است،اما گروهی دیگر به گمان منافات علیت با توحید افعالی یا جبر یا عدم قطعیت در فیزیک کوانتومی به مخالفت با آن برخاستندو مطالبی در اثبات نظریه خود ارائه کردند که دقت در مطالب آن ها مشخص می کند که درواقع دلیل بر رد علیت نداشته،بلکه در تغایر و منافات علیت با امور دیگر قدرت جمع بندی نداشته اند. جبر و اختیار نهج البلاغه (نهج‌البلاغه) معجزه بدیهیات علت معلول (درمقابل علت) الائمه اراده اختیار انسان عادت معقول ثانی تصادف در خلقت امکان ذاتی اصل علیت فیزیک کوانتوم ترجیح و ترجح بلامرجح خرق عادت معقول ثانیة فلسفی توحید افعالى اکثری دائمی اقلی دائمی ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین خواجه نصیرالدین طوسی مرتضی مطهری جبر و اختیار(کلام) اهل بیت(ع) اختیار انسان خواجه نصیرالدین طوسی مرتضی مطهری امکان ذاتی امور بدیهی توحید افعالی(الهیات بالمعنی الاخص) فخر رازی شهاب الدین سهروردی(شیخ اشراق) ابوحامد غزالی طوسی قاضی عضدالدین ایجی دیوید هیوم اراده معقولات ثانیه فلسفی(مقابل معقولات ثانیه منطقی) اصل علّیت علت ملاصدرا شیرازی حاج ملاهادی سبزواری (موسس مکتب سبزوار) اسدی گرمارودی, محمد (استاد دانشگاه صنعتی شریف), 1335# 1335# Author ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. Descriptor فخر رازی , محمد بن عمر (فقیه، متکلم، فیلسوف، مفسر و حکیم مسلمان ایرانی، مکتب اشعری، متکلم اشاعره متاخر، شافعی، پیش برنده الهیات فلسفی، مخالف؟ فلسفه), 543ق./1149م. ری، تهران، ایران ## 606ق./1210م. هرات، افغانستان 543ق./1149م. ری، تهران، ایران ## 606ق./1210م. هرات، افغانستان Descriptor غزالی طوسی , ابو حامد محمد‎ بن محمد Abū Ḥāmid Muḥammad ibn Muḥammad aṭ-Ṭūsiyy al-Ġaz(z)ālīy(امام محمد غزالی، از معروفترین علمای اسلام، متکلم اشعری، ضد فلسفه، طرفدار منطق، شافعی مذهب، از متصوفه و عرفای قرن پنجم هجری، جامع معقول و منقول، رئیس جامع نظامیه بغداد) , 450ق/437ش./1059م. طوس، خراسان رضوی# # 505ق/490ش./1112م. طوس، خراسان رضوی 450ق/437ش./1059م. طوس، خراسان رضوی# # 505ق/490ش./1112م. طوس، خراسان رضوی Descriptor خواجه نصیر الدین طوسی, محمد بن محمد (فیلسوف و متکلم ایرانی سده هفتم، موسس کلام فلسفی، شیعه امامی), 579ق./1201م.توس،ایران-# # 672ق./1274م.کاظمین،عراق 579ق./1201م.توس،ایران-# # 672ق./1274م.کاظمین،عراق Descriptor سهروردی (شیخ اشراق), شهاب الدین یحیی بن حبش (با عمر بن محمد سهروردی عارف اشتباه نشود، مؤسس مکتب‌ اشراق، احیاگر حکمت خسروانی، خواهرزاده عمر بن محمد سهروردی عارف), -549ق/1155م. سهرورد، زنجان، ایران##587ق/1191م. حلب، سوریه -549ق/1155م. سهرورد، زنجان، ایران##587ق/1191م. حلب، سوریه Descriptor سبزواری, حاج ملاهادی بن مهدی (فیلسوف صدرایی، حکمت متعالیه), 1212ق./1798م,#1289ق./1872م. 1212ق./1798م,#1289ق./1872م. Descriptor مطهری , مرتضی Murtaḍā Muṭahharī (فیلسوف، متکلم، مفسر و اندیشمند معاصر), 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران Descriptor قاضی عضدالدین ایجی , عبدالرحمن بن احمد (مکتب اشعری), 700ق./1301م. إیج (شهرى در فارس)##756 ق./1356م.(کرمان) 700ق./1301م. إيج (شهرى در فارس)##756 ق./1356م.(كرمان) Descriptor هیوم, دیوید (David Hume، فیلسوف اسکاتلندی، مکتب تجربه‌گرایی، نویسنده منکر وجود خدا), 1711#1776 1711#1776 Descriptor article marcgt 2008-1553 specialized https:/jop.ut.ac.ir