00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000Per00مدل طولی در علم دینیقمموسسه فرهنگی تحقیقاتی إسراءموسسه فرهنگی تحقیقاتی إسراء دوگانگی علوم طبیعی و انسانی یکی از جاافتاده‌ترین دوگانگی‌ها در تفکر و فرهنگ غربی است. این دوگانگی، آن گونه که در فلسفهٴ غرب به چشم می‌خورد، نتایج و پیامدهای بسیاری داشته است. نگارنده با اشاره به این مبنا و پیامدهای آن، به بیان ناهمخوانی آن با تفکر دینی می‌پردازد. در ادامه ـ با استفاده از فلسفهٴ نفس صدرایی ـ مدل طولی در علم دینی مطرح می‌شود. سه پیامد مهم این مدل، یعنی ردّ تحویل‌گرایی و ردّ تقابل تبیین و تفسیر و ردّ طبیعت‌گرایی نیز بررسی می‌گردد. تحویل‌گرایی اقسام گوناگونی دارد. این اقسام تا آنجا پذیرفتنی‌اند که به تحویل و تقلیل بُعد اساسی آدمی به جنبهٴ مادّی او نینجامند. تبیین و تفسیر هم یک پیوستار طولی را تشکیل می‌دهند. طبیعت‌گرایی به وحدت روش علوم انسانی و تجربی یا وحدت موضوع آنها تأکید دارد. در مقابل، ضد طبیعت‌گرایی بر عدم وحدت روش این علوم و عدم وحدت موضوع آنها اعتقاد دارد. در غرب، نزاع طبیعت‌گرایی با ضد طبیعت‌‌‌گرایی تاریخچه‌ای طولانی پشت سر گذاشته است. بر اساس مدل طولی، علوم طبیعی و انسانی تفاوت‌های بنیادی دارند. ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین علوم طبیعی عینیت علوم انسانی خودشناسی نظریه علمی فهم آزمایش تجربه حسی علم دینی علم النفس ملاصدرا تبیین (منطق) تفسیر عقل استدلالی تحویل نگری جهان‌بینی علمی علم نفس علوم تجربی جسمانیت الحدوث و روحانیت البقاء (فلسفه) طبیعت گرایی کل گرایی پیچیدگی تعمیم‌ آزمون و خطا پیش‌ بینی قانون کلی رابطه نفس (ذهن) و بدن (جسم) تجربه حسی طبیعت گرایی فلسفی تحویل تبیینی ضد طبیعت گرایی علوم انسانی (سایر) کارل ریموند پوپر ویلیام چیتیک ابن خلدون تحویل گرایی معرفت(ادراک جزئی) علوم طبیعی علوم تجربی(معرفت شناسی) تبیین(اصطلاح وابسته) تعمیم((اصطلاح وابسته)، قسیم تجرید و انتزاع) مدل طولی در علم دینی وحدت روش علوم تحویل گرایی در علم تحویل گرایی در تبیین تحویل گرایی در نظریه علیرضا قائمی نیا (پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی) سید حسین نصر ملاصدرا شیرازی قائمی‌نیا, علیرضا (دانشیار گروه معرفت شناسی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی), 1343ش.ارومیه# 1343ش.ارومیه# Author نصر, سید حسین (Seyyed Hossein Nasr؛ فرزند سید ولی‌الله نصر و نوه شیخ فضل‌الله نوری، فیلسوف و متأله سنت‌گرای ایرانی، استاد علوم اسلامی در دانشگاه جرج واشینگتن امریکا، مکتب خرد جاویدان یا حکمت خالده، مکتب سنت‌گرایی، پیرو طریقت مریمیه از شاذلیه), 1312ش.# 1312ش.# Descriptor ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. Descriptor بورکهارت, یاکوب, 1818-1897م. Descriptor چیتیک , ویلیام (William C. Chittick؛ خاورشناس امریکایی، فیلسوف، اسلام شناس و پژوهشگر عرفان اسلامی، استاد دانشگاه استونی بروک در نیویورک امریکا، مکتب سنت‌گرایی), 1943م.میلدفورد، کنتیکت،امریکا # 1943م.میلدفورد، کنتیکت،امریکا # Descriptor ابن خلدون, ابوزید عبدالرحمن بن محمد بن خلدون حَضرَمی (تاریخ‌نگار، جامعه‌شناس، مردم‌شناس، انسان‌شناس، سیاست‌مدار عرب مسلمان، فقیه، فیلسوف، مالکی، اشعری), ۷۳۲ق. تونس، تونس#808 ق. قاهره، مصر ۷۳۲ق. تونس، تونس#808 ق. قاهره، مصر Descriptor پوپر, کارل ریموند (Karl Popper،فیلسوف علم اتریشی-انگلیسی، یهودی تبار، منکر وجود خدا، مدافع لیبرالیسم غربی، منتقد مارکسیسم), 1902#1994 1902#1994 Descriptor article marcgt 2383-2916 specialized http:/hikmat.isramags.ir فلسفه دین