00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000Per00مسئله آفرینش از نگاه ارسطو و ابن ‌‌سیناتهرانپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی یکی از مسائل مهم در تاریخ تفکر بشر مخلوق یا نامخلوق‌‌بودن عالم هستی بوده است. فیلسوفان پیش از ارسطو، هر‌‌یک به‌‌نوعی قائل ‌به ازلی و غیر‌‌مخلوق‌‌بودن عالم هستی بوده‌‌اند. ارسطو با قائل‌‌شدن به ازلیت مقوله‌‌های حرکت، زمان، و ماده را مؤلفه‌‌های اصلی عالم هستی دانسته است و حکم به ازلی و غیر‌‌مخلوق‌‌بودن جهان هستی می‌‌دهد. از این حیث است که خدای ارسطو درمقام علت فاعلی عالم هستی، فقط محرک عالم است و هستی‌‌بخش آن قلمداد نمی‌‌شود. در ادیان ابراهیمی، ‌‌ازجمله اسلام، خالقیت خداوند امری مسلم و بدیهی تلقی می‌‌شود. ازاین‌‌رو، ابن سینا در مسئلۀ آفرینش عالم از ارسطو فاصله می‌‌گیرد. در‌‌واقع، تصویر سینوی از عالم هستی و خداوند و رابطۀ این دو با هم متفاوت با تصویری می‌‌شود که ارسطو ارائه می‌‌دهد. ابن سینا با تقسیم حدوث به ذاتی و زمانی مدعی می‌‌شود که ازلی‌‌بودن عالم ازحیث زمانی مستلزم آن نیست که عالم هستی مخلوق خداوند نباشد. از این حیث نزد بوعلی خداوند علت فاعلی عالم است؛ صرفاً محرک نیست، بلکه معطی وجود به عالم هستی نیز تلقی می‌‌شود. قدیم الله آفرینش (اِبداع) جهان هستی عالم مثال ها حدوث عالم حدوث ذاتی ماده ظلمانی محرک لایتحرک برهان حرکت (اثبات خدا) خیر محض حدوث زمانی عالم علت غایی علت فاعلی عالم تحت القمر عالم فوق القمر نفوس فلکی کائنات امر مطلق اثیر علت وجودی خلقت از نظر ابن سینا خلقت از نظر ارسطو جهان سینوی امر نسبی خدای سینوی جهان ازلی کتاب شفا (ابن سینا) مرتضی مطهری عبدالله جوادی آملی محمدتقی مصباح یزدی ابن سینا: ابوعلی سینا حدوث حدوث زمانی، al-ḥudūt̲h̲ al-zamānī، coming into existence in time حدوث عالم Ḥudūt̲h̲ al-ʿĀlam عالم خلقت حرکت حدوث ذاتی عالم ازلی محمدتقی مصباح یزدی مرتضی مطهری ابن سینا فلسفه بوعلی محرک ماده اجسام سماوی مُثُل ماهیت علت غایی شی ء مطلق برهان حرکت کائن عالم ( امکانی ) نظام علت غایی نظام علت فاعلی خیر محض واجب تعالی (اسماء ذات) عبدالله جوادی آملی احمد بهشتی ارسطو افلاطون رضا داوری اردکانی سید یحیی یثربی ابن رشد مجید ملایوسفی سید حسین نصر ملایوسفی , مجید (دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران) Author حیدری فرجی, علی (کارشناس ارشد فلسفه و حکمت اسلامی) Author ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) Descriptor ارسطو, معلم اول (Aristotélēs،فیلسوف مشائی یونانی), 384 ق.م#322 ق.م 384 ق.م#322 ق.م Descriptor جوادی آملی, عبدالله (مرجع معاصر تقلید مقیم قم، فیلسوف، عارف و مفسر قرآن), 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# 1312ش./1350ق. آمل، مازندران# Descriptor مطهری , مرتضی Murtaḍā Muṭahharī (فیلسوف، متکلم، مفسر و اندیشمند معاصر), 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران 1298ش. فریمان، خراسان رضوی #1358 ش. تهران Descriptor مصباح یزدی, محمدتقی (فیلسوف و اندیشمند معاصر، مدرس علوم عقلی در حوزه علمیه قم، موسس و اولین رئیس موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی), 1313ش./1935م.یزد#1399ش./2021م.قم 1313ش./1935م.یزد#1399ش./2021م.قم Descriptor نصر, سید حسین (Seyyed Hossein Nasr؛ فرزند سید ولی‌الله نصر و نوه شیخ فضل‌الله نوری، فیلسوف و متأله سنت‌گرای ایرانی، استاد علوم اسلامی در دانشگاه جرج واشینگتن امریکا، مکتب خرد جاویدان یا حکمت خالده، مکتب سنت‌گرایی، پیرو طریقت مریمیه از شاذلیه), 1312ش.# 1312ش.# Descriptor ابن رشد (فیلسوف), محمد بن احمد (Averroes؛ ابن رشد الحفید، فیلسوف ارسطویی), ۵۲۰ق. قرطبه (کوردوبای کنونی)، اندلس (اسپانیا)#‎۵۹۵ق. شهر مراکش، کشور مراکش (مغرب) ۵۲۰ق. قرطبه (کوردوبای کنونی)، اندلس (اسپانیا)#‎۵۹۵ق. شهر مراکش، کشور مراکش (مغرب) Descriptor بهشتی, احمد ( استاد مدعو گروه فلسفه‌وکلام اسلامی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم وتحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. استاد بازنشسته گروه فلسفه‌وکلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.) Descriptor داوری اردکانی, رضا (فیلسوف ایرانی، از شاگردان فردید، استادتمام بازنشستهٔ گروه فلسفه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، رییس فرهنگستان علوم ایران), 1312ش. اردکان، یزد، ایران# 1312ش. اردکان، یزد، ایران# Descriptor یثربی, سید یحیی (استاد تمام -بازنشسته- گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی، منتقد «حکمت متعالیه» و «عرفان اسلامی»؛ همسو با وجه سلبی مکتب تفکیک), 1321ش. تکاب، استان آذربایجان غربی## 1321ش. تکاب، استان آذربایجان غربی## Descriptor افلاطون, (معلم ارسطو ،بنیانگذار ایدئالیسم، معروف به افلاطون الهی و افلاطون اشراقی در جهان اسلام، تمام فلسفه را حاشیه بر آثار او دانسته اند), 427/428 پ. م#۳۴۸/۳۴۷ پ. م 427/428 پ. م#۳۴۸/۳۴۷ پ. م Descriptor اسکندرانی, فیلون (فیلسوف یهودی هلنی، مکتب یهودیت هلنیستی), -40ق. م. # -40ق. م. # Descriptor article marcgt 0 specialized http:/elmodin.ihcs.ac.ir