00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000Per00فاعلیت الهی از دیدگاه سهروردیشیرازدانشگاه شیرازدانشگاه شیراز چگونگی آفرینش، فاعلیت الهی و پیدایش کثرت در عالم، سه تعبیر از یک مسأله مهم فلسفی در نظام‌های فلسفی نوافلاطونی و اسلامی است. قاعدة "الواحد" یکی از عناصر مهم در نظریه فاعلیت خدا در نظام‌های مذکور است. ریشه این قاعده در افکار افلوطین و تا اندازه‌ای ارسطو یافت می‌شود؛ در نظام‌های فلسفی فارابی و ابن‌سینا تبیین‌های دقیق‌تر و جامع‌تری از این اصل وجود دارد. مهم‌ترین مسایلی که پیرامون این اصل در نظریة فاعلیت خدا مطرح است عبارتند از: این قاعده تا چه حد می‌تواند نحوة فاعلیت الهی و پیدایش کثرت در عالم را بازگو کند؛ دیگر این‌که اعتماد نظام‌های فلسفی فارابی و ابن‌سینا به این اصل تا چه اندازه است؛ و سرانجام،‌ شیخ‌اشراق چه نقدهایی بر این اصل و توجیه آن دارد و خود از چگونگی آفرینش الهی، چه تبیینی ارائه می‌دهد؟ شهاب‌الدین ‌سهروردی این اصل را با نگاه اصلاح و تعدیل نگریسته و به تنسیق جدیدی از آن دست‌ یازیده ‌است. در راه‌ حل وی، ضمن محدود شدن جریان قاعده به رابطة ایجادی خدا و معلول اول، از رابطة کمالی و مستقیم خدا با همة معلول‌ها، و کنار رفتن فرضیه‌های نجوم بطلیموس و صدور کثرت از واحد سخن گفته ‌شده ‌است. حکمت اشراق خلقت فاعلیت الهی فاعلیت الهی اِبداع (آفرینش) قاعده امکان اشرف نظام نور و ظلمت عقل اول امتناع صدور کثرت از وحدت فلوطین رابطه خدا و جهان نظریه فیض حرکت نخستین فاعلیت ابداعی اشراق الهی تعداد عقول و افلاک عینیت علم و فعل حق قاعده «الواحد» قاعده «الواحد» کیفیت صدور ممکنات از واجب ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین توحید خواجه نصیرالدین طوسی ابن سینا: ابوعلی سینا خداشناسی (کلام) خواجه نصیرالدین طوسی ابن سینا اصطلاحنامه فلسفه حکمت اشراق the School of Illumination ابونصر فارابی شهاب الدین سهروردی(شیخ اشراق) یعقوب بن اسحاق کندی هری اوسترین ولفسن ابن صلاح سید محمدعلی دیباجی ملاصدرا شیرازی دیباجی , سید محمد علی (دانشیار گروه فلسفه و کلام، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران) Author ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) Descriptor فارابی , ابونصر محمد بن محمد (Alfarabi، معلم ثانی، فیلسوف مشائی، تشیع فلسفی), -257ق/ 870م#339ق/950م -257ق/ 870م#339ق/950م Descriptor سهروردی (شیخ اشراق), شهاب الدین یحیی بن حبش (با عمر بن محمد سهروردی عارف اشتباه نشود، مؤسس مکتب‌ اشراق، احیاگر حکمت خسروانی، خواهرزاده عمر بن محمد سهروردی عارف), -549ق/1155م. سهرورد، زنجان، ایران##587ق/1191م. حلب، سوریه -549ق/1155م. سهرورد، زنجان، ایران##587ق/1191م. حلب، سوریه Descriptor بنچوینگا, ارمانو, 1950 م- 1950 م# Descriptor کندی , یعقوب بن اسحاق (Al-Kindi؛ ابویوسف؛ فیلسوف عرب عراقی و نخستین حکیم اسلامی؛ ملقب به ابوالحکما), ‎۱۸۵ق.801م.#‎۲۵۲ق./873م. ‎۱۸۵ق.801م.#‎۲۵۲ق./873م. Descriptor ابن صلاح , عثمان بن عبد الرحمان , 577 - 646ق 577 # 646ق Descriptor -, نوح نبی علیه السلام Descriptor ولفسن, هری اوسترین (دانشمند یهودی، مورخ فلسفه یهودی و اسلامی، فیلسوف، استاد دانشگاه هاروارد، نخستین رئیس مرکز مطالعات یهود در امریکا), 1887م. بلاروس#1974م. ماساچوست، امریکا 1887م. بلاروس#1974م. ماساچوست، امریکا Descriptor article marcgt 2251-6123 http:/jrt.shirazu.ac.ir