00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000Per00ملاک ها و ویژگی های مکتب کلام فلسفی در شیعه (با روی کرد به آثار فیاض لاهیجی) شیرازدانشگاه شیرازدانشگاه شیراز یکی از مهمترین گرایش ها و مکاتب کلامی پدید آمده در کلام تشیع، مکتب کلام فلسفی است. این مکتب که در قرن هفتم توسط خواجه نصیرالدین طوسی (م 672 ق) تأسیس گردید، در ادامه توسط پیروان او مانند علاّمه حلّی (م 726 ق) وفیاض لاهیجی (م 1072 ق) بسط و گسترش یافت و در اندک زمانی، تبدیل به جریان غالب و حاکم در کلام شیعه گشت در این مقاله، در صدد آنیم که پس از ارائه ی تعریفی دقیق و جامع از کلام فلسفی، با توجه به نگاشته های کلامی لاهیجی، ملاک ها و ویژگی‌های این مکتب کلامی، از جمله استفاده از اصول، قواعد و اصطلاحات فلسفی در تبیین مباحث کلامی را بازشناسی و معرّفی نماییم. شناخت این ویژگی ها و خصائص در تجزیه و تحلیل آرا و اندیشه های کلامی متکلّمان این مکتب از اهمیت فراوانی برخوردار است. خواجه نصیر طوسی کلام شیعه حسن و قبح عقلی برهان صدیقین (اثبات خدا) ملا عبدالرزاق بن علی لاهیجی کلام سنتی کلام فلسفی عدم حجیت خبر واحد سنت متواتر اجماع حجیت خبر واحد عقل و نقل رابطه عقل و وحی ادله عقلی اصول و قواعد فلسفی قاعده «الواحد» مکتب کلامی اصطلاحات فلسفی حسن و قبح افعال ادله نقلی ادله سمعی تعارض‌ عقل‌ و نقل درباره لاهیجی شیخ مفید: محمد بن محمد بن نعمان‏ خواجه نصیرالدین طوسی ابواسحاق ابراهیم بن نوبخت حسن بن موسی نوبختی: ابومحمد حسن بن موسی نوبختی ابوسهل نوبختی: اسماعیل بن نوبخت علامه حلی ملا عبدالرزاق لاهیجی ابن سینا: ابوعلی سینا 16. کلام عقلی شیعه (اعم، مذاهب کلامی) ابن میثم بحرانی شیخ مفید خواجه نصیرالدین طوسی ابوسهل نوبختی ابن سینا ابواسحاق ابراهیم بن نوبخت حسن بن موسی نوبختی علامه حلی علم کلام فخر رازی شهاب الدین سهروردی(شیخ اشراق) ارسطو ابوحامد غزالی طوسی ابن رشد اجماع مجید صادقی حسن آبادی حمید عطائی نظری شوارق الالهام: لاهیجی بحار الانوار: علامه مجلسی مرآت العقول: علامه مجلسی اوائل المقالات: شیخ مفید نکت الاعتقادیه: شیخ مفید گوهر مراد: ملا عبدالرزاق لاهیجی فصل المقال: ابن رشد فلسفه علم کلام (ولفسون) فیاض لاهیجی عطایی نظری, حمید (استادیار فلسفه و کلام پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، دانش آموخته حوزه علمیه اصفهان و دکتری فلسفه اسلامی دانشگاه شهید بهشتی), 1362ش.# 1362ش.# Author صادقی حسن آبادی, مجید (دانشیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی ، دانشکده الهیات و معارف اهل البیت (ع)، دانشگاه اصفهان ، ایران) Author عبدالرزاق لاهیجی, عبدالرزاق بن علی‎ (متکلم شیعی امامی، داماد و شاگرد ملاصدرا، متخلص به فیاض، صاحب کتب: «گوهر مراد»، «شوارق الالهام»، «سرمایه ایمان» و «مشارق الالهام فی شرح تجرید الکلام»), ؟؟؟.لاهیجان# # ۱۰۷۲ ق./1661م. قم ؟؟؟.لاهیجان# # ۱۰۷۲ ق./1661م. قم Descriptor خواجه نصیر الدین طوسی, محمد بن محمد (فیلسوف و متکلم ایرانی سده هفتم، موسس کلام فلسفی، شیعه امامی), 579ق./1201م.توس،ایران-# # 672ق./1274م.کاظمین،عراق 579ق./1201م.توس،ایران-# # 672ق./1274م.کاظمین،عراق Descriptor علامه حلی, ابن مطهر حسن بن یوسف (مرجع تقلید، فقیه و متکلم شیعه در قرن هشتم هجری، مولف بیش از ۱۲۰ کتاب در رشته‌های فقه، اصول فقه، کلام، حدیث، تفسیر، رجال، فلسفه و منطق), 648ق/1251م. حله، عراق ## 726ق/1326م. حله، عراق 648ق/1251م. حله، عراق ## 726ق/1326م. حله، عراق Descriptor ابن میثم بحرانی‌, کمال‌الدین‌ میثم‌ بن‌ علی‌ بن‌ میثم‌ (محدث‌، فقیه‌، متکلم‌ و از دانشمندان شیعه امامی قرن هفتم هجری، صاحب کتب: "شرح نهج البلاغه" و "قواعد المرام فی علم الکلام"), ۶۳۶ق‌./1239م. بحرین# # ۶89ق./1291م. بحرین ۶۳۶ق‌./1239م. بحرین# # ۶89ق./1291م. بحرین Descriptor ابو سهل نوبختی , اسماعیل بن علی (متکلم شیعه امامی، از یاران خاصّ امام عسکری علیه السلام، از پیشوایان و حامیان بلند مرتبه امامیه بغداد در دوره غیبت صغری، صاحب کتاب «التنبیه فی الامامه» مندرج در مقدمه کتاب کمال الدین شیخ صدوق، ملقب به شیخ المتکلّمین), 237ق. بغداد، عراق#311ق. بغداد، عراق 237ق. بغداد، عراق#311ق. بغداد، عراق Descriptor نوبختی , ابو محمد حسن بن موسی (فیلسوف و منجم و متکلم شیعی ایرانی), - #م 310 ق - #م 310 ق Descriptor نوبختی, ابواسحاق ابراهیم , قرن 4 ق- قرن 4 ق# Descriptor ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) Descriptor فخر رازی , محمد بن عمر (فقیه، متکلم، فیلسوف، مفسر و حکیم مسلمان ایرانی، مکتب اشعری، متکلم اشاعره متاخر، شافعی، پیش برنده الهیات فلسفی، مخالف؟ فلسفه), 543ق./1149م. ری، تهران، ایران ## 606ق./1210م. هرات، افغانستان 543ق./1149م. ری، تهران، ایران ## 606ق./1210م. هرات، افغانستان Descriptor غزالی طوسی , ابو حامد محمد‎ بن محمد Abū Ḥāmid Muḥammad ibn Muḥammad aṭ-Ṭūsiyy al-Ġaz(z)ālīy(امام محمد غزالی، از معروفترین علمای اسلام، متکلم اشعری، ضد فلسفه، طرفدار منطق، شافعی مذهب، از متصوفه و عرفای قرن پنجم هجری، جامع معقول و منقول، رئیس جامع نظامیه بغداد) , 450ق/437ش./1059م. طوس، خراسان رضوی# # 505ق/490ش./1112م. طوس، خراسان رضوی 450ق/437ش./1059م. طوس، خراسان رضوی# # 505ق/490ش./1112م. طوس، خراسان رضوی Descriptor شیخ مفید, ابو عبدالله محمد بن محمد بن نُعمان (متکلم، فقیه و عالم بزرگ امامیه؛ مقیم بغداد در عراق) , 336ق./948م. (بغداد،عراق)# # 413ق./1023م. (بغداد،عراق) 336ق./948م. (بغداد،عراق)# # 413ق./1023م. (بغداد،عراق) Descriptor ابن رشد (فیلسوف), محمد بن احمد (Averroes؛ ابن رشد الحفید، فیلسوف ارسطویی), ۵۲۰ق. قرطبه (کوردوبای کنونی)، اندلس (اسپانیا)#‎۵۹۵ق. شهر مراکش، کشور مراکش (مغرب) ۵۲۰ق. قرطبه (کوردوبای کنونی)، اندلس (اسپانیا)#‎۵۹۵ق. شهر مراکش، کشور مراکش (مغرب) Descriptor سهروردی (شیخ اشراق), شهاب الدین یحیی بن حبش (با عمر بن محمد سهروردی عارف اشتباه نشود، مؤسس مکتب‌ اشراق، احیاگر حکمت خسروانی، خواهرزاده عمر بن محمد سهروردی عارف), -549ق/1155م. سهرورد، زنجان، ایران##587ق/1191م. حلب، سوریه -549ق/1155م. سهرورد، زنجان، ایران##587ق/1191م. حلب، سوریه Descriptor ارسطو, معلم اول (Aristotélēs،فیلسوف مشائی یونانی), 384 ق.م#322 ق.م 384 ق.م#322 ق.م Descriptor article marcgt 2251-6123 specialized http:/jrt.shirazu.ac.ir