جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

فارسی  |   العربیه  |   English  

در تلگرام به ما بپیوندید

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
مرتب سازی بر اساس و به صورت وتعداد نمایش فرارداده در صفحه باشد جستجو
  • تعداد رکورد ها : 11
ریشه‌یابی اندیشه‌های ایرانی در آثار ادب فارسی قرنهای چهارم و پنجم و مطابقت آنها با منابع عربی
نویسنده:
پیمان صالحی
نوع منبع :
رساله تحصیلی , کتابخانه عمومی
وضعیت نشر :
ایرانداک,
چکیده :
زبان و ادب عربی همواره در طول تاریخ، از راههای مختلف، متأثّر از فرهنگ و تمدّن ایرانی بوده است. پیش از اسلام، فرهنگ ایرانی به سبب عوامل متعددی از جمله، تجارت، رفت و آمد شاعران جاهلی به دربار ساسانی، نفوذ سیاسی و نظامی ایرانیان به یمن، استقرار در منطقه حیره و... به فرهنگ و ادب عربی سرایت کرد. پس از اسلام نیز، به دلیل عواملی چون نفوذ تشکیلات اداری ایرانیان به دربار خلفای عرب، آشنایی عرب با حکمت‌های ایرانی و ابراز علاقه فراوان نسبت به آنها، ترجمه بسیاری از آثار ایرانی از پهلوی به عربی، ورود سبک نویسندگی عرب به مرحله‌ای جدید توسّط نویسندگان برجسته ایرانی و انتقال فکر و مضمون از فارسی به عربی به وسیله ایرانیانی که دو زبان فارسی و عربی را نیک، آموخته بودند، اندیشه و فرهنگ ایرانی در ادبیات عرب و فنون مختلف آن و نیز در زندگی سیاسی و اجتماعی عرب‌ها، تأثیر بسیار بر جای نهاد.یکی از جلوه‌های آشکار نفوذ اندیشه ایرانی به ادب عربی حکمت‌های این قوم است. در منابع عربی از 42 شخصیت ایرانی، سخنان حکمت آمیزی به شرح زیر بر اساس بسامد این حکمت‌ها، نقل شده است:بزرگمهر 459، انوشروان 349، أَردشیر 164، پرویز 70، قباد 30، بهرام گور 22، آذرباد 15، هرمز بن شاپور 6، رستم 6، اسفندیار 5، منوچهر 4، پشنگ بن تور 4، کیخسرو بن سیاوش 4، افراسیاب 4، هرمز بن انوشروان 4، ‌کیکاوس 4، شاپور بن اقفور شاه 4، یزدگرد بن بهرام 4، جوذر بن شاپور 3، اقفور شاه 3، خسرو بن پرویز 3، اردوان بزرگ 3، اردوان کوچک 3، فیروز بن یزدگرد 3، بالاش بن فیروز 3، دارای کوچک3، گشتاسب 3، فریدون 3، بهمن 3، نرسی بن ایران 2، دارای بزرگ2، زال بن رستم 2، زو بن طهماسب 2، هرمز بن نرسی 2، أَرْدَشیر بن هرمز 2، شاپور بن شاپور 2، شاپور ذو الأکتاف 2، هوشنگ2، نرسی بن بهرام 1، یزدگرد بن شهریار 1،بهرام بن هرمز 1، ساسان 1.علاوه بر 42 شخصیت مذکور، در منابع عربی، تعداد 172 حکمت از ایرانیان (فُرس و عجم) و 23 حکمت از موبدان نیز نقل شده است. بنابراین مجموع حکمت‌های ایرانی در منابع عربی، 1408 مورد بوده که 431 مورد آن تکراری است. از دلایل اصلی جلوه‌گری پندها و اندرزهای ایرانی در بسیاری از منابع عربی این است که خرد محوری اساس تمامی آنهاست و آثار ادبی بر جای مانده از فرهنگ باستانی ایران از جمله شاهنامه، جاودان خرد، الأدب الصغیر و الأدب الکبیر، مینوی خرد، متون پهلوی و... نیز نشان می‌دهد که توجّه به عقل و خرد، از خصیصه‌های بارز اندیشه ایرانی بوده است؛ به همین دلیل با اندیشه‌های اسلامی همسویی و اشتراک داشته و حضور آنها در تفاسیر معتبر قرآن کریم و نهج البلاغه، دلیل محکمی بر این ادعاست.حکمت‌های ایرانی به مرور زمان، دچار تغییر و تحوّل شد، بسیاری از آنها به اسم حکیم در آمد؛ اما کار به اینجا ختم نشد، ادبیات عرب در اثر آمیزش با فرهنگ‌های مختلف از جمله ایرانی، چنان غنی شد که به منزله چشمه‌ای گوارا، منظور نظر شاعران و گویندگان فارسی زبان قرار گرفت و آنان سخنان خود را به حکمت‌های عربی زینت دادند، نتیجه این نفوذ حکمت‌های عربی در ادب فارسی این گمان را برای بسیاری از ادیبان و صاحبنظران به وجود آورد که زبان و ادب فارسی در حکمت‌ها و امثال خود، وامدار ادب عربی است. در این پژوهش، ضمن معرفی بیش از 1000 حکمت ناشناخته ایرانی در ادب عربی این سخن صاحب بن عباد را تفسیر کرده‌ایم که با دیدن کتاب «العقد الفرید» گفت: «هَذِهِ بضاعتنا ردّت إلینا».
تبیین و بررسی اخلاق پادشاهی و تاثير انديشه های ايرانشهری بر جهان بينی عنصرالمعالی در قابوسنامه
نویسنده:
محمد فرهادی، سینا فروزش، رضا شعبانی
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
چکیده :
دراين نوشتار اصولي مانند راستي ،جايگاه پادشاه، فره ايزدي، اصالت نژاد وعدالت در قابوسنامه مورد بررسي قرار گرفته است. در قابوسنامه پادشاه به خورشيد مانند شده است و همه امور به خواست او انجام مي گيرد.؛ او بايد عدالت را در جامعه اجرا كند و ايرانشهر را از دروغ پاكسازي نمايد و تا آرمانشهر به منصَه ظهور برسد. پادشاه بايد آريايي باشد و هم از رحمت الهي برخوردار. پادشاه فراهم كننده شرايط مطلوب براي رستگار شدن مردم است و مردم در سايه تدبير او مي توانند علي قدر مراتبهم، از رحمت يزداني سيراب شوند. اين پژوهش كه با روش تاريخي و رويكردي توصيفي، تحليلي انجام پذيرفته، نشان خواهد داد كه عنصرالمعالي تحت تاثيرانديشه هاي ايرانشهري قرار داشته است و مفردات اين انديشه ها رااز منابع گوناگون از جمله منابع پهلوي، گرد آوري كرده است؛ . نقطه اوج اين تاثير، باب هشتم كتاب است كه به بيان اندرزهاي انوشيروان اختصاص پيدا كرده است.
صفحات :
از صفحه 89 تا 111
مروری اجمالی بر ساختار اندیشه سیاسی عنصر المعالی در قابوس نامه
نویسنده:
اصغر افتخاری
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
تهران: دانشگاه امام صادق (ع),
چکیده :
در این نوشتار مؤلف سعی دارد با تأمل در ابواب مختلف کتاب قابوس‌نامه، اثر گرانسنگ عنصرالمعالی، ساختارهای حاکم بر اندیشه سیاسی او را رسم نماید. از این رو، مجموع ملاحظات مؤلف کتاب، در قالب هفت بخش جداگانه (اخلاقی، حکومتی، حقوقی، اقتصادی، فرهنگی، نظامی و تربیتی) آمده، و سپس ارتباط منطقی میان هفت رکن فوق توضیح داده شده است. نتیجه آنکه ضمن معرفی شدن دیدگاه سیاسی عنصرالمعالی، خواننده می‌تواند بسادگی ارتباط آن را با سایر عناصر فکری مؤلف کتاب دریابد.
صفحات :
از صفحه 65 تا 101
آیین جوانمردی، به مثابه الگویی اخلاقی ـ‌ اجتماعی
نویسنده:
فرزانه باخدا
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قم: پژوهشگاه علوم وحیانی معارج,
چکیده :
با نگاهی به جهان امروز و گسترش عرفان‌های نوظهور و گاه غیراخلاقی، و گروش هر چه بیش‌تر انسان‌ها به آن‌ها، گفته می‌شود که ما در عصر بازگشتِ بشر به معنویت، یا بازگشتِ معنویت به زندگی بشر، به سر می‌‌‌بریم. در این‌جاست که ذخیره‌‌‌ها و میراث‌‌‌های فرهنگی جامعه، به مثابه قوای دفاعی بدن آدمی در دوران هجوم بیماری، به کار می‌آید. رسوم و آداب مربوط به مسلک «فتوت» و «جوانمردی»، از جملۀ این ذخایر معنوی و فرهنگی ایران و اسلام است که به صورت یک سلسله تعالیم اخلاقی و معنوی و یک نوع حکمت عملی برای عامۀ مردم درآمده و در دوره‌‌‌های فترت، کارساز بوده است. در این مقاله، سعی بر آن است تا با تعمق در متون «جوانمردان» و «فتوت‌‌‌نامه‌‌‌ها» و نیز با بررسی سنت‌‌‌های به جا مانده از ایشان، مثل اخلاق و رفتار زورخانه‌ای و پهلوانی، نظام جوانمردی را معرفی کنیم که با دارا بودن اصول اخلاقی و تعلیمی خاص، همواره منادی ارزش‌های اصیل انسانی و اخلاقی همچون «برابری» و «برادری» و «تندرستی» و «عدالت‌ورزی» و ... بوده است و خود این اصول و مبانی اخلاقی، می‌‌‌تواند الگویی مناسب برای جامعه باشد.
صفحات :
از صفحه 173 تا 190
اندرزهای عنصرالمعالی در قابوسنامه و مقایسه آن با نظرات تربیتی ژان ژاک روسو
نویسنده:
احمد خاتمی، غلامرضا رفیعی
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
چکیده :
در این مقاله ابتدا سعی می شود ویژگی های تربیتی «قابوسنامه» و اهمیت آن در حکمت عملی بیان شود و آنگاه مقایسه ای میان این اثر و آرا و اندیشه های تربیتی ژان ژاک روسو در کتاب «امیل» صورت گیرد. اهمیت و ضرورت این موضوع بدان جهت است که آرای تربیتی روسو در «امیل» مورد استناد منابع علوم تربیتی و روانشناسی تربیتی است. این در حالی است که منابع فارسی نظیر «قابوسنامه»، در این زمینه سرشار از موضوعات اخلاقی و تربیتی است و می تواند در اکثر مباحث دانش تربیتی و روانشناسی رشد مفید واقع شود. در این مقایسه به دیدگاه های مشترک و وجوه اختلاف در روش های «قابوسنامه» عنصرالمعالی و «امیل» روسو اشاره شده است و حاصل این مقایسه آن است که اثر عنصرالمعالی با آن که به شیوه اندرز بیان شده است نسبت به کتاب روسو، که دستورات تربیتی را به صورت تجویزی و الزامی مطرح می کند، فراگیرتر و عملی تر است.
صفحات :
از صفحه 1 تا 24
مقایسة آموزه های تربیتی گلستان سعدی و قابوس نامه
نویسنده:
شکرالله پورالخاص,خدیجه قرداشخانی
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
چکیده :
ضرورت مقایسة بین مضامین مشترک تربیتی گلستان سعدی و کتاب قابوس نامه عنصرالمعالی بدان جهت بوده است که معمولاً در میان بسیاری از خوانندگان آثار سعدی، گمان بر آن بوده و هست که شیخ اجل، این مسایل و گفتارها را خود مطرح کرده و به قول وی:کهن خرقة خویش پیراستن به از جامة عاریت خواستندر این مقایسه، بخش هایی از مشترکات آثار این دو سخنور بزرگ که از جهت معنایی و در بسیاری موارد لفظی به هم نزدیک بودند در برابر هم قرار گرفته اند؛ امّا قبل از این کار برای نشان دادن دشواری کار، شمّه ای در باب فاصله زمانی مربوط به این دو سخنور و ردّ پای هر نوع مضمون گیری یا به قولی تاثیرپذیری بیان شده است. ویژگی های تربیتی«قابوس نامه» و اهمیّت آن در آموزه های تربیتی و مقایسه ای میان این اثر و آرا و اندیشه های تربیتی سعدی در کتاب «گلستان» صورت گرفت. اهمیّت موضوع بدان جهت است که آموزه های تربیتی سعدی در «گلستان» مورد استناد منابع مختلف است و «قابوس نامه» در این زمینه هم سرشار از موضوعات اخلاقی و تربیتی است و می تواند در اکثر مباحث دانش مفید واقع شود. در این مقایسه به دیدگاه های مشترک و وجوه اختلاف در روش های «قابوس نامه» عنصرالمعالی و «گلستان» سعدی اشاره شده است و حاصل این مقایسه آن است که اثر عنصرالمعالی با آنکه به شیوة اندرز بیان شده است نسبت به سعدی که دستورات تربیتی را به صورت حکمت مطرح می کند، تفاوت چندانی ندارد.
خانواده در قابوس نامه
نویسنده:
اسعدی فیروزآبادی مریم السادات
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
چکیده :
در این مقاله، موضوع «خانواده در قابوس نامه» مورد بررسی قرار گرفته است. نخست تعریفی از خانواده بیان شده، سپس انواع آن ذکر گردیده است. برای ورود به بحث درباره موضوع مورد پژوهش، در ابتدا مطرح کردن پدیده «ازدواج» - که نخستین گام در تشکیل خانواده است - و صحبت درباره مسایل مربوط به آن چون سن ازدواج، گزینش همسر، ویژگی های همسر ایده آل و ... ضروری بوده است.در بخشی دیگر، درباره اعضای خانواده (پدر و مادر و فرزندان) و جایگاه و حقوق هر یک، به تفصیل سخن رفته است. بحث درباره زنان و سه رده سنی کودک، جوان و پیر، قسمت هایی دیگر از این نوشتار را تشکیل می دهد. در پایان، پس از اشاره به اقتصاد خانواده در قابوس نامه، ساختار خانواده در این کتاب معرفی شده که عبارت است از خانواده هسته ای، تک همسر، پدرتبار، پدرسالار، برون همسر و نومکان.
صفحات :
از صفحه 31 تا 49
جایگاه قابوس نامه در قلمرو ادبیات تعلیمی
نویسنده:
الهامی فاطمه
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
چکیده :
«قابوس نامه» یا به تعبیری «نصیحت نامه» تالیف «عنصرالمعالی کی کاووس» از آثار قرن پنجم هجری قمری و اثری تعلیمی و تربیتی است که در حوزه اخلاق و ارشاد جایگاه خاصی دارد. هدف و انگیزه نویسنده از تالیف این کتاب، ابتدا ارشاد و راهنمایی فرزندش «گیلان شاه» و سپس بهره مندی دیگر جویندگان است.امتیازات و ویژگیهای قابوس نامه، تنها مربوط به محتوای تعلیمی و اندرزگونه آن نیست؛ بلکه عوامل متعددی در کنار هم به تعمیق و نفوذ این آموزه های تربیتی در مخاطب مدد می رساند. ویژگیهای خاص نویسنده چون صمیمت، صداقت، پاکی سخن، فروتنی و آزاداندیشی از یک سو و ابزار کلامی وی چون به کارگیری امثال رایج فارسی و عربی، استفاده از تمثیل و داستانهای جذاب و مناسب با موضوعات متن، بهره گیری از آیات و احادیث، برخورداری از سخنان بزرگان و اشعار فارسی از جمله عوامل مهمی است که به غنای تعلیمی این اثر قوت بخشیده، از این حیث آن را جاوید و ماندگار کرده است.در این مقاله ابتدا ویژگیهای خاص نویسنده قابوس نامه را برمی شماریم که خود مدل و الگویی از ارزش های اخلاقی را به طور غیرمستقیم به نمایش می گذارد؛ سپس به دسته بندی موضوعات محتوایی این اثر می پردازیم و در پایان تاثیر ابزار کلامی نویسنده را مورد بررسی قرار می دهیم.
صفحات :
از صفحه 131 تا 158
بررسی دیدگاه های تربیتی ایرانیان باستان در قابوس نامه
نویسنده:
سبزیان پور وحید
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
چکیده :
قابوس نامه کتابی است به پارسی که مولف آن عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر آن را برای فرزندش گیلانشاه در 44 فصل نوشته است که اگر بخواهد پس از پدر حکومت کند و یا از روی اضطرار کاری دیگر انتخاب کند، بداند چگونه وظایف خود را انجام دهد.عنصرالمعالی در این کتاب پندهای تربیتی بسیاری را از قول حکیمان و یا با لفظ «گفته اند» آورده است که گوینده آنها معلوم نیست و صاحب نظرانی که به شرح و تحلیل قابوس نامه پرداخته اند نیز به نام گوینده این سخنان حکیمانه اشاره ای نکرده اند. با تامل در حکمت هایی که در منابع عربی از ایرانیان قبل از اسلام نقل شده است، معلوم می گردد که بسیاری از این سخنان متعلق به حکیمان ایرانی است و یا دست کم در ایران باستان رایج و شناخته شده بوده است.در این مقاله علاوه بر معرفی بیش از 40 پند اخلاقی و تربیتی ایرانی که در قابوس نامه بی نام و نشان آمده و در منابع عربی به ایرانیان نسبت داده شده است، نقش دیدگاه های تربیتی ایران باستان و تاثیر آن را در قابوس نامه نشان می دهیم.
صفحات :
از صفحه 51 تا 85
تاثیرپذیری گلستان سعدی از آموزه های تعلیمی قابوس نامه
نویسنده:
یلمه ها احمدرضا, رجبی مسلم
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
چکیده :
سعدی شیرازی، شاعر زبردست و نویسنده شیرین سخنی است که همگان به عظمتش در شعر و ادب مقر و معترفند. کسی چون او نیست که در زمینه پند و اندرز، داروی تلخ نصیحت را به شهد شیرین لطافت و ظرافت کلام بیامیزد و چون معجونی شفابخش، دل هر ادب دوستی را با کلامش التیام بخشد. وی در گلستان پرنقش و نگارش در هر بابی سخن رانده و به راستی داد سخن را در آن داده است. گویا سعدی در نگارش این کتاب گرانسنگ به قابوس نامه عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر نظر داشته و در بیان بسیاری از مسائل حکمی و اخلاقی از آن تاثیر پذیرفته است. اگر از دریچه ادبیات تعلیمی به کتاب گلستان و قابوس نامه بنگریم، به گنجینه ای سرشار از مواعظ مشترک و حکم مشابه و نکات ارزشمند تربیتی یکسان برخواهیم خورد که هر یک می تواند سرلوحه زندگی علمی و عملی بشر قرار گیرد. این پژوهش با روش تحلیلی- توصیفی، به بررسی گلستان سعدی و قابوس نامه از دیدگاه ادبیات تعلیمی می پردازد تا در پایان بتوان از میزان تاثیرپذیری سعدی از قابوس نامه در خلق گلستان همیشه خوش وی آگاه شد.
صفحات :
از صفحه 1 تا 28
  • تعداد رکورد ها : 11