جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

در این رساله ابتدا دیدگاههای مختلف در موضوع زبان دین ومعناداری صفات الهی بیا نشده است تا بدین وسیله تصویری از سابقه مسال همحوری این رساله و نوع پاسخ فلاسفه مقدم ارایه شده باشد .در ادامه دیدگاههای دو فیلسوف مورد بررسی قرار گرفته شده است.در نهایت این نتیجه حاصل شده است که علی رغم تفاوت های فلسفی دیدگاههای دوفیلسوف پاسخ ایشان به گونه‌ای شباهتهای بسیار دارد . از تفاوتهای دیدگاههای دو فیلسوف که بگذریم هردو اعتقاد دارند زبان انسان در عین ضعف و محدودیت ذاتی قادر است با حذف ویژگیهای بشری صفات ، هسته‌ای ازمعنارابرذات الهی اطلاق نماید.

خلط بین علم حضوری و شهود عرفانی از جمله اشتباهات رایجی است که بعد از تلفیق و آمیختگی حوزه‌های تخصصی فلسفه و عرفان به وجود آمده است و نتایج زیان باری را در حوزه تفکر عقلانی پدید آورده است. این جستار در صدد است به مشکلی در بحث‌های فلسفی بپردازد که در تشخیص علم حضوری از شهود پیش آمده است و بر آن می‌کوشد تا با توضیح دادن علم حضوری منطقی و شهود، از این خلط اشتباه جلوگیری کند. به این منظور پژوهشگر، چه در بحث تعریف و مفهوم شناسی و چه در بحث کاربرد و مصادیقی که برای علم حضوری در کلام فلاسفه مطرح معاصر ذکر شده است ورود کرده و نشان می‌دهد در تمام این موارد، حوزه علم حضوری، از شهود عرفانی متفاوت است و شهود عرفانی را نمی‌توان با علم حضوری یا یکی از مصادیق آن مرتبط دانست.

دکتر یثربی، فلسفه دان و عرفان شناس ۷۵ ساله، استاد تمام فلسفه و کلام اسلامی در دانشگاه علامه طباطبایی است که از سال ۱۳۳۷ تا سال ۱۳۴۶ دروس فلسفی و فقهی را در حوزه علمیّه قم نزد علامه طباطبایی، آیت الله حسینعلی منتظری و آیت الله جعفر سبحانی فرا گرفت. از سال ۱۳۴۶ تا سال ۱۳۵۸ نیز دوره کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترای رشته فلسفه و حکمت اسلامی را در دانشگاه تهران سپری کرد. او از مهمترین چهره های آکادمیک ایران است که به نقد عرفان اسلامی پرداخته است. عرفان نظری (تحقیقی در سیر تکاملی و اصول و مسائل تصوف) عنوان کتابی است از سید یحیی یثربی که توسط انتشارات بوستان کتاب قم در سال 1392 به چاپ رسیده است. موضوع اصلی این کتاب تصوف است.از سید یحیی یثربی، کتاب های حکمت اشراق سهروردی(بوستان کتاب قم)، عرفان عملی(بوستان کتاب قم)، زبانه شمس و زبان مولوی(موسسه انتشارات امیرکبیر)، فلسفه خرافات(موسسه انتشارات امیرکبیر)، نیز در بازار کتاب موجود می‎باشد. این کتاب در دو بخش اصول عرفان نظری را آموزش می دهد. در بخش دوم کتاب، مقدمه ی قیصری بر شرح تائیه ی ابن فارض آورده شده که متنی مختصر و در عین حال جامع است.

تاریخ هر علمی را با شیوه‌های مختلف و با محوریت دانشمندان هر علم یا با محور قرار دادن مکتب‌ها، دوره‌ها و یا موضوعات می‌توان مورد بررسی قرار داد. کتاب حاضر به بررسی تاریخ فلسفة اسلامی با رویکردی موضوع‌محور اختصاص دارد. نگارنده سعی کرده است تا مباحث مهم فلسفة اسلامی را پوشش دهد. ابتدا مسایل مقدماتی و کلیات مطرح‌ شده‌اند که شامل مواردی چون تعریف فلسفه از دید فلاسفة اسلامی و غربی، نقد و ارزیابی فلسفة اسلامی، تعریف مسالة اصالت وجود، و متافیزیک است. در قسمت‌های بعدی کتاب مباحث فلسفی مثل علیت، خدا، آفرینش جهان، و انسان‌شناسی از دید فلاسفة یونان و ایران بررسی شده‌اند. در پایان کتاب نیز، نقدهایی که افراد مختلف بر کتاب نوشته‌اند آورده شده است.

نویسنده محترم در مقاله مزبور، سعی در نقد و تضعیف قاعده الواحد داشته است؛ به این شکل که، اول تصویری نادرست و نامطلوب از قاعده ارائه کرده و سپس مبنای موهومی بر آن ذکر کرده و هم قاعده و هم مبنای آن‌را نقد و رد نموده است.

بحث ماهیت در شکل گیری معرفت شناختی ابن سینا موثر بوده به نحوی که ایشان پس از طرح شناخت حسی و خیالی به عنوان مقدمه‌ای برای شناخت ماهوی به بیان نحوه‌ی شکل گیری مفاهیم ماهوی در قوه عاقله پرداخته است. ابن سینا ماهیت را بلا شرط دانسته و به این دلیل‌است که آن را قابل صدق بر مصادیق ذهنی و خارجی آن می داند. برای بیان بهتر این موضوعات و تحلیل آنها سخنان دکتر یثربی را در این مورد نیز نقل کرده و در حد توان به بررسی آن ها پرداخته است.

هدف تحقیق: سعی می شود تا جایگاه و اهمیت عالم مثال و تاثیر و نتیجه‌ای که پذیرفتن این عالم در سیستم فکری فیلسوف و عارف بزرگی چون سهروردی و ابن عربی داشته بررسی شود و همچنین تاثیر پذیری ابن عربی از سهروردی در باب مساله عالم مثال نیز بررسی می شود. پرسشهای تحقیق: آیا عالم مثال مطرح در اندیشه سهروردی همان عالم مثال افلاطونی است‭ ؟‬پذیرفتن عالم مثال در اندیشه سهروردی چه نتایجی را بدنبال داشته است‭ ؟‬آیا ابن عربی در مساله عالم خیال از سهروردی تاثیر پذیرفته است‭ ؟‬روش تحقیق: توصیفی. یافته‌های تحقیق: در میان حکماء شیخ اشراق در زمره کسانی است که شدیدا به وجود عالم مثال اعتقاد دارد او با اثبات مثل معلقه اقدام نموده مهمترین برهان فلسفی که در جهت اثبات عالم مثال قاعده امکان اشراف می باشد. سهروردی تنها بر وجود مثال نزولی اقامه برهان نموده و از مثال صعودی چندان بحث نکرده است. اصطلاح خیال در عرفان نظری ابن عربی کاربرد وسیع دارد او برای خیال سه مرتبه اساسی در نظر گرفته است : خود عالم یا کل ماسوی ا...، عالم مثال با عالم واسط کبیر، عالم واسط صغیر باقوه خیال در انسان، ابن عربی عالم مثال را وسیع ترین عوالم دانسته یعنی نه تنها او اعتقاد به وجود چنین عالمی دارد بلکه آن را اوسع عوالم می داند.