SearchIn5Lib | کتابخانه مجازی الفبا

SearchIn5Lib | کتابخانه مجازی الفبا

فارسی  |   العربیه  |   English  

در تلگرام به ما بپیوندید

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
جستجو
  • تعداد رکورد ها : 4339
عنوان :
اگر عشق، عشق باشد .... گزین‌گویه‌های فروغ فرخ‌زاد
خلاصه مطلب :

گزین‌گویه‌ها اندیشۀ محصور را بر نمی‌تابند و در حصار خود نیز جای نمی‌گیرند؛ زیرا گزین‌گویه در چند جمله گفتن آنچه دیگران در یک کتاب می‌گویند، نیست بلکه آن است که در کتابی نیز گفتن نمی‌توان.

ما با گزین‌گویه‌ها فاصله‌ای را می پیماییم که هیچ وقت از جهان شاعر سراغ نگرفته بودیم. کشف گزین‌گویه‌ها لزوماً برای رمزگشایی از شعر و شاعر نیست، بلکه برای ساخت فرهنگ و مکانی امن برای ادبیات امروز است. برای اینکه دیگر باور داشته باشیم که شعر نوین ما هم فارسی پدر و مادرداری است.

فروغ ساده اما غنی سخن گفته، سهل و ممتنع و کاملاً عمومیت‌یافته. سادگی بیانی اگر ماهرانه نباشد، مؤثر نمی‌افتد و خام می‌نماید. فروغ در اولین مجموعۀ شعرش ـ اسیر ـ نگاه دختری به حلقۀ ازدواج را چنین سروده است:

همه گفتند: مبارک باشد

دخترک گفت: دریغا که مرا

باز درمعنی آن شک باشد

که سادگی زبان این اثر نه تنها مؤثر نبود، بلکه کلام را نیز در نظر خواننده ضعیف می‌نمود؛ اما همین فروغ بعدها زندگی و مرگ را با زبانی ساده ولی سرشار از پختگی چنین می‌سراید:

پرواز را به خاطر بسپار                                            پرنده مردنی‌ست

فروغ در سال 1345 به تولدی مکرر دست یافت. این است که هنوز هم حرف و بحثش از حرارت نیفتاده و هرچه از او در هر قالبی (کتاب، نرم‌افزار و ...) منتشر می‌شود، مورد استقبال قرار می‌گیرد؛ اما فروغ حقیقی در پس همۀ اینها گم است و هر روز بیش از پیش در هاله‌ای از رمز و راز فرود می‌رود. شاید فروغی بی‌واسطه از فروغ را تنها در گزین‌گویه‌هایش بتوان یافت! آری این است کوتاه‌ترین و دل‌انگیزترین راه تا فروغی که عجیب تابیدن گرفته است.

در این مجموعه گزین‌گویه‌های شاعر از متن یادگاران نثر او ـ مانند مقاله‌ها، سخنرانی‌ها، گفت‌و‌گوها، خاطره‌نویسی‌ها، یادداشت‌های روزانه، نوشته‌های پراکنده و نقل قول‌های موثقش ـ که برخی از آنها تاکنون منتشر نشده، استخراج و برحسب موضوع نام‌گذاری و برحسب حروف نخست عناوین مدون شده‌اند.

در شکار گزین‌گویه‌ها به کنش‌مندی کلام نگریسته شده است و نه به توافق یا عدم توافق گردآورنده با آن. برای نام‌گذاری گزین‌گویه‌ها حتی‌الامکان از واژگان به کار رفته توسط شاعر در متن‌ گزین‌گویه‌ یا سطور پیش و پس از آن یا از واژگان مورد استفادۀ فروغ در متن‌های دیگرش استفاده شده است. در عین حال واژگانی که اساساً ختم به مفهوم نمیشوند، استفاده نشده‌اند؛ مثلاً در کتاب "فردریش نیچه و گزین‌گویه‌هایش" دیده می‌شود که برای گزین‌گویۀ "این چندان خلاف پختگی یک جان نیست که چند کرم داشته باشد"، نام "کرم‌ها" انتخاب شده است و آن را در فصل "عقاید و گزین‌گویه‌های گوناگون" قرار داده‌اند؛ اما در سیاق گردآورندۀ این مجموعه، این گزین‌گویه "ایرادهای جزئی شخصیت" نامیده می‌شود و در فصل «ا» قرار می‌گیرد.

برای جلوگیری از تشتت گزین‌گویه‌ها از فصل‌بندی آنها بر حسب موضوعیت‌شان که منجر به چندان مرتبط‌نبودن برخی گزین‌گویه‌ها به دسته‌بندی‌های انجام شده یا نگنجیدن برخی آنها در دسته‌بندی‌ها و در نهایت الحاق فصل گزین‌گویه‌های متفرقه به مجموعه می‌شد، پرهیز شده و یک ترتیب الفبایی بر حسب نام اتخاذ شده است؛ مثلاً برای گزین‌گویۀ "خودشناسی" فصل «خ» انتخاب شده و نه «ش» که حرف اول شناخت است و نه «ا» که حرف اول انسان است و توجه به آنها از یک‌دستی و انسجام کار می‌کاهد.

در پایان کتاب نیز در بخش «گزین‌سروده‌ها» عباراتی نغز از اشعار پروین اعتصامی دست‌چین و ارائه شده است.

تعدادی از این گزین‌گویه‌ها که در این کتاب آمده بدین صورت است:

وفاداری به گذشته، خود تضمینی برای حفظ آینده است.

من دلم می‌خواهد این لفظ "باید" از زندگی دور شود.

یک اثر حماسی برای تولد خود از خون و غرور و ایمان شریفی مایه می‌گیرد.

یک روشنفکر ایرانی تماشاچی جامعۀ خودش است، جامعه‌ای که تقریباً به او پشت کرده است.

وصال نه پایان، بلکه می‌تواند آغاز همه چیز باشد.

آدم اگر آرزویی نداشته باشد، می‌میرد و این واقعاً وحشتناک است.

مردن را می‌شود تحمل کرد؛ ولی توی تابوت‌خوابیدن غیر قابل تحمل است.

افسوس این دنیا برای دوست‌داشتن خیلی کوچک است، خیلی کوچک، خیلی!

... بیشتر
نویسنده:
ایلیا دیانوش
ناشر:
مروارید
کلید واژه:
فروغ فرخ‌زاد,گزین‌گویه‌ها,کلمات قصار
عنوان :
ادبیات معاصر قبرس
خلاصه مطلب :

دلیل انتشار این کتاب، ناشناخته‌ماندن قلمرو ادبیات قبرس بر مردم ایران تا امروز است. هدف ساده ولی در عین حال عالی مجموعۀ حاضر، آشناکردن آن دسته از خوانندگان ایرانی علاقمند به آثار ادبی با تعداد اندک؛ اما به هروی نمایندۀ شعرا، نویسندگان، مقاله‌نویسان و مؤلفان ادبیات کودک قبرس است.

متونی که در این مجموعه گردآوری شده‌اند، در شماره‌های قبلی فصلنامۀ فرهنگی و هنری "این فوکوس" قبرس و نیز در "کانون قلم قبرس" به زبان انگلیسی منتشر شده‌اند. مسئولیت انتخاب متون به عهدۀ سردبیران فصلنامۀ "این فوکوس" و عمدتاً "پانوس ایانودیس" سردبیر و نویسندۀ برجستۀ قبرسی است که تاکنون چند بار جوایز ادبی رسمی و ملی را به خود اختصاص داده است و آثارش به چند زبان منتشر شده است.

فهرست مطالب این کتاب بدین قرار است:

مقدمه؛

شعر که در این فصل اشعاری از کوستاس مونتیس، میخالیس پاشیاردیس، نیکی مارنگو، نورا ناجاریان، تئوکلیس کویالیس، نشه یاشین، کوستاس واسیلیو، یورگو مولسکیس، کوستاس آرموتیس، فیثاغورث دروسیوتیس، دیمیتریس گتسیز، لوئیس پرنتس، آندریاس پاستلاس، النا تومازی، مونا ساویدو تئودولو، ننا فیلوسی، ناسا پاتاپیو، آنتونیس پیلاس، آندریاس کریستوفیدس، دینا کاتسوری و پانوس ایانودیس.

داستان که در این بخش چهار داستان با این عناوین آمده است: موتورسیکلت آندریاس: یانیس کاتسوریس؛ سیمئوس: ایرنا آیونیدو آدامیدو؛ باغ پرتغال: یورگوس فیلیپو پییریدس و آریادنی: پانوس ایانودیس.

در انتهای این کتاب نیز مصاحبۀ میخالیس کاکویانیس که از کارگردانان قبرسی نمایش و اپرا در اروپا و آمریکا است، آمده است.

در قسمتی از شعری که در ابتدای کتاب آمده، اینگونه آمده است:

نخستین آوای قلب من، آوای قلب تو بود

واپسین هجای آن، هجای تو خواهد بود

می‌ترسم که ببینم

چه خُرد در چشمانت دیده می‌شوم

می‌ترسم که ببینم

چه دور در چشمانت انعکاس می‌یابم

... بیشتر
نویسنده:
پانوس ایانودیس
ناشر:
کتاب سرا
کلید واژه:
مجموعه‌ها,ادبیات قبرس,شعر قبرس,داستان قبرس
عنوان :
استانبول خاطرات و شهر
خلاصه مطلب :

فرید اورحان پاموک در سال 1952 میلادی در خانواده‌ای پرجمعیت نظیر آنچه در رمان‌های "جودت‌بیگ و پسرانش" و "کتاب سیاه" شرح داده، به دنیا آمده است. همان‌طور که در استانبول، زندگینامۀ خودنوشت می‌گوید تا 22 سالگی در رؤیای نقاش‌شدن بود. در این زمان پس از سه سال تحصیل در رشتۀ معماری به این نتیجه رسید که نقاش یا معمار نخواهد شد و درس را نیمه‌کاره رها کرد و در دانشگاه استانبول روزنامه‌نگاری خواند. در 23 سالگی تصمیم گرفت نویسنده شود، پس همه چیز را کنار گذاشت و به کنج خانۀ خود پناه برد و دست به کار نوشتن شد. نخستین رمان او "جودت‌بیگ و پسرانش" در سال 1982 منتشر و برندۀ جایزه‌های اورحان کمال و ملیت شد. سال بعد رمان "خانۀ خاموش" را منتشر کرد که ترجمۀ فرانسوی آن در سال 1991 جایزۀ کشف اروپایی را به دست آورد. رمان "قلعه سفید" در سال 1985 منتشر و پس از ترجمه به زبان انگلیسی و بسیاری زبان‌های دیگر از جمله زبان فارسی، برای او شهرت جهانی فراهم آورد. در فاصلۀ سال‌های 1985 تا 1988 به عنوان "دانشمند مهمان" در دانشگاه کلمبیا در نیویورک تدریس کرد. در 1990 "کتاب سیاه" را که در آن کوچه و خیابان‌های استانبول، کمیا، بافت شهری و گذشتۀ استانبول را از زبان وکیلی که در جستجوی "زن غیبگو" است شرح داده، نشر داد. ترجمۀ فرانسوی این اثر، برندۀ جایزۀ فرهنگ فرانسه شد و بر دامنۀ شهرت پاموک در خارج از ترکیه افزود. در سال 1991 از یک اپیزود کتاب سیاه، فیلمنامه‌ای نوشت که از آن فیلم "چهرۀ پنهان" ساخته شد. رمان "زندگی نو" پرخواننده‌ترین اثر او در سال 1991 و "نام من سرخ است" در 1998 منتشر شد و جایزۀ بهترین کتاب خارجی در فرانسه در سال 2002، جایزۀ ایتالیا و در سال 2003 جایزۀ بین‌المللی ایمپک دوبلین را برد.

در 1990 با نوشتن مقاله‌هایی دربارۀ حقوق بشر و آزادی اندیشه، در برابر حکومت ترکیه موضع مخالفت گرفت. در 1999 گزیدۀ جامعی از مقالات متونع ادبی و فرهنگی خود را که در نشریات و روزنامه‌های داخل و خارج چاپ کرده بود، با عنوان "رنگ‌های دیگر" و در 2002 رمان "برف" را که اولین و آخرین رمان سیاسی خود می‌داند، منتشر کرد. این رمان در سال 2005 جایزۀ مدیسی برای کتاب خارجی را در فرانسه برد و همان سال نشریۀ پروسپکت او را به عنوان یکی از صد روشنفکر جهان معرفی کرد و اتحادیۀ ناشران آلمان جایزۀ صلح را به مجموعه آثار او داد. در سال 2006 مجلۀ تایمز او را در فهرست صد شخصیت تأثیرگذار جهان چاپ کرد و همان سال به دریافت جایزۀ نوبل در ادبیات نائل شد.

اورحان پاموک عضو افتخاری فرهنگستان هنرها و ادب آمریکایی و اتحادیۀ نویسندگان جمهوری آذربایجان است و آثارش به حدود 46 زبان ترجمه شده‌اند.

جملاتی دربارۀ این کتاب:«مجذوب‌کننده .... مشعشع.... پاموک، همچون لاورِنس دارِل که با اسکندریه و جیمز جویس که با دوبلین شناخته شده‌اند، با استانبول شناخته خواهد شد». سن خوزه مرکوری نیوز

«استانبول مجموعه‌ای است هماهنگ از خود زندگینامه‌نویسی، سفرنامه‌نویسی، جامعه‌شناسی و نقد و تحلیل ... و هم قدرِ چهرۀ مرد هنرمند در جوانی جویس، خاطره انگیز». میامی هِرالد

«پاموک با طراحی درخشان [موضوعات] کتاب ... خلاقیت هنری غنی خود را نشان داده است؛ این مرثیۀ خاموش، عبرت‌آموز و مسحور‌کننده، خطاب به کودکیِ رستگار شده و خطاب به استانبول، جهان را در برابر او به کرنش می‌آورد». اُبزِروِر (لندن)

«شاهکاری سه‌وجهی: تشریح جسم و جان شهر؛ گزارشی پرصلابت از سیاست‌بازی‌های خانوادگی؛ جنگ و دیپلماسی و کندوکاوی در پیشروی‌های کورمال کورمال نویسنده در جوانی در جهت علاقه و استعداد ذاتی‌اش». گاردیَن (لندن)

... بیشتر
نویسنده:
اورحان پاموک
ناشر:
نیلوفر
کلید واژه:
استانبول,زندگینامه,اورحان پاموک
عنوان :
كتاب پنجم دينكرد: آواشناسی، ترجمه، تعليقات، واژه‌نامه، متن پهلوی
خلاصه مطلب :

دینکرد به معنای تألیف دینی است. دین در این کلمه مانند موارد بسیار دیگری نشان‌دهندۀ کتاب دینی اوستا و زند اوستا و روایت‌های مربوط به این کتاب است. این موضوع نشان می‌دهد که این اثر بر پایۀ متن‌های اوستا و ترجمه‌های آن تدوین شده است؛ دینکرد مطالب گوناگونی را دربردارد و به درستی می‌توان آن را دانشنامۀ مزدیسنی نام نهاد.

از تدوین‌‌کنندگان این اثر فقط به دو نام در این کتاب اشاره شده است: آذرباد امیدان و آذرفرنبغ فرخ‌زادان.

در آخرین فصل کتاب سوم دیکرد، آذرباد امیدان شرحی دربارۀ این کتاب می‌آورد و آن را مبتنی بر الهام دینی مزدیسنی می‌داند و سرگذشت کتاب را به طور خلاصه چنین گزارش می‌کند که کتاب دینکرد پس از برافتادن سلسلۀ ساسانی دچار آشفتگی و پراکندگی شد تا اینکه آذرفرنبغ فرخ‌زادگان، پیشوای بزرگ زردشتیان آن را گردآوری کرد و از پراکندگی رهایی بخشید. از آنجا که پس از آن برای زردشت پسر آذرفرنبغ حادثۀ ناگواری پیش آمد، کتاب دوباره دچار آشفتگی و پراکندگی شد و جمع‌آوری مجدد آن لازم بود.

سپس آذرباد امیدان اضافه می‌کند که او مطالب پراکنده را گرد آورده است و آن را دینکرد هزار فصل نامیده است.

آذرفرنبغ که آذرباد از او به عنوان تدوین‌کنندۀ دینکرد نام می‌برد، در تاریخ زردشتیان شخص شناخته‌شده‌ای است، او در قرن سوم هجری در زمان مأمون خلیفۀ عباسی، موبدان موبر فارس بوده است. همین شخص است که در حضور مأمون با فردی زردشتی به نام عبدالله معروف به ابالیش مناظره کرده است و شرح این مناظره در رساله‌ای به نام گُجستگ ابالیش بر جای مانده است.

مردان فرخ مؤلف کتاب "شکندگمانیک وِزار" او را مؤلف کتاب دینکرد می‌داند و در این کتاب خود به کرات از او نام برده است. در کتاب پنجم دینکرد در فصل اول بند دو و سه به طور مستقیم به او اشاره می‌شود.

اما دربارۀ آذرباد امیدان، اطلاع دقیقی در دست نیست. در بُندهشن از او به عنوان شخصی هم‌زمان با زادسپرم نام برده می‌شود که زمان او حدود قرن سوم هجری است. همین شخص در فصل آخر کتاب سوم دینکرد خود را پیشوای بهدنیان ذکر کرده است. دومناس بر آن است که آذرباد، پسر ایمید است و بنابراین باید در قرن چهارم هجری زیسته باشد و به این ترتیب دومناس تدوین نهایی دینکرد را در این قرن می‌داند.

چنین به نظر می‌رسد که مطالب کتاب‌های سوم، چهارم و پنجم دینکرئ که بیشتر جنبۀ جدلی و کلامی و فلسفی دارد، اساساً از تألیفات آذر فرنبغ فرخ‌زادان بوده است. آذرباد ایمیدان آنها را به صورت نهایی تدوین کرده و نام خود را در آخرین فصل کتاب سوم آورده است. آنچه مورد توجه به ویژه در این کتاب است، این است که کتاب پنجم دینکرد، بخصوص اثر این شخص است؛ ولی در این باره به نظر فیلیپ ژینیو نیز اشاره می‌شود که عقیده دارد کتاب دینکرد، در حقیقت میراثی پراکنده است که چند مؤلف بدان پرداخته‌اند.

کتاب پنجم دینکرد جزء کتاب‌هایی از ادبیات پهلوی است که مطالب در آن به صورت پرسش و پاسخ مطرح می‌شود و دربردارندۀ دو بخش اصلی است: بخش اول کتاب پنجم دینکرد پاسخ‌هایی است که آذر فرنبغ فرخ‌زادان در کتاب موسوم به سِمرا به پرسش‌های شخصی به نام یعقوب خالدان داده است. در این بخش پس از شرح کوتاهی دربارۀ سابقۀ مردم سِمرا و همکاری آنان با ایرانیان در زمان لهراسب، به طور خلاصه از سرگذشت دین اورمزد، پیش از زردشت سخن می‌گوید و سپس شرح زندگانی زردشت از هنگام بسته‌شدن نطفۀ او، دوران کودکی، رسیدن به پیامبری و سرانجام درگذشت او به اختصار نقل شده است که تفضیل این حوادث در کتاب هفتم دینکرد دیده می‌شود. سپس مطالبی دربارل تاریخ جهان است و سخن از شاهان اساطیری به میان می‌آید، از تعالیم زردشت و از بهشت و دوزخ و معاد و پایان دشمنی‌ها نیز سخن گفته می‌شود. همچنین فهرست مفصلی از گناهان و ثواب‌ها و کفارۀ گناهان ذکر می‌شود. مسائل مربوط به تطهیر، وظایف سران دینی، مطالب مربوط به غذا، ثروت، صدقه و ازدواج با نزدیکان، پرهیزها و رفتارهایی که انسان باید در برابر چهارپا، آتش، فلز، آب و گیاه انجام دهد نیز شرح داده شده است.

بخش دوم این کتاب نیز دربردارندۀ پاسخ‌هایی است که این دانشمند به سی پرسش مطرح شده از جانب شخصی به نام بُخت‌ماری که مسیحی است، می‌دهد که بیشتر این سؤالات و پاسخ‌ها فلسفی هستند و گاهی شباهت به مطالب کتاب سوم دینکرد دارند و دربارۀ امور ماوراء الطبیعه، الهام ایزدی، وجود آفریدگار و رقیب او، حالت آمیختگی در جهان و استدلال دربارۀ این موضوع که چرا اورمزد اجازۀ کارهای خرابکارانه را به اهریمن داده است، سخن گفته می‌شود. از ستایش روشنان نیز سخن به میان می‌آید و بعد دربارۀ مراسم آینی تطهیر، طهارت زنان و غیره صحبت می‌شود و پرسش‌ها و پاسخ‌هایی دربارۀ مراسم آئینی تطهیر، طهارت زنان و ... صحبت می‌شود و پرسش‌ها و پاسخ‌هایی دربارۀ کُستی، برسُم، درون، فروردیگان، گومیز، سگدید مطرح می‌شود و در پایان با نوعی تسامح نسبت به بُخت ماری و دین مسیحی روبرو می‌شویم.

کتاب پنجم با اینکه از لحاظ مطالب فلسفی شباهت بسیار به کتاب سوم دارد؛ اما استدلالات آن ضعیف‌تر است و گاهی به جای استدلالات منطقی از برتری ملی و نژادی سخن رفته است.

کتاب پنجم دینکرد را سنجانا به انگلیسی ترجمه کرده است.

این کتاب دربردارندۀ 24 فصل بدین شرح است:

پیش‌گفتار کتاب پنجم دینکرد؛ دربارۀ تاریخ زندگی زردشت و دین مزدیسنی؛ دربارۀ الهام دین به؛ دربارۀ برگزیدگی و برتری تخمۀ ایرانیان؛ دربارۀ اندرزهای اشوزردشت؛ دربارۀ خشنودی و ناخشنودی آفریدگار؛ پاسخ به پرسش مربوط به محافظت‌کردن؛ دربارۀ بهشت و دوزخ و رستاخیز؛ دربارۀ نیکنامی این جهان و رستگاری آن جهان و پاداش؛ دربارۀ تاوان گناهان؛ دربارۀ گناهان، توبه و تاوان گناهان؛ دربارۀ شستن و پاک‌کردن از مردار و دیگر ناپاکی‌ها؛ دربارۀ پیشوایان دینی و اندرزهای آنان؛ دربارۀ خوردنی و آشامیدنی؛ دربارۀ جامه؛ دربارۀ مقدار خواسته و زن‌داشتن؛ دربارۀ بخشش؛ دربارۀ خویدوده؛ دربارۀ پرستش، گاهانبار، فروردیگان، روزگاری، نیایش غذا، نیایش به انسان، چهارپا، آتش، فلز، زمین، آب، گیاهان، ایزدان؛ دربارۀ پرهیز از سگ و انسان‌مرده؛ دربارۀ نمازبردن به مردمان؛ دربارۀ حقانیت مزدیسنان و خطاکاری غیر مزدیسنان؛ سی پرسش بُخت‌ماری و پاسخ‌های آذرباد فرخ‌زادان به پرسش‌های بخت‌ماری.

... بیشتر
نویسنده:
ژاله آموزگار و احمد تفضلی
ناشر:
معین
کلید واژه:
متن پهلوی,دینکرد
عنوان :
پیش روی
خلاصه مطلب :

ادگار لارنس داکترو (در فارسی به دلیل انتخاب نجف دریابندری، نخستین مترجم او، به دکتروف مشهور شده است) در سال 1931 در محلۀ برانکس نیویورک متولد شد. اجدادش از مهاجران یهودی روس بودند. در اوهایو به دانشگاه رفت و فلسفه و تئاتر خواند. سپس وارد ارتش شد و در دوران اشغال آلمان پس از جنگ جهانی دوم، در سال 1954 در آلمان خدمت کرد. پس از ترک ارتش، در یک کمپانی تلویزیونی مشغول به کار شد و اولین رمانش را نوشت که «به هارد تایمز خوش آمدید» نام داشت و در سال 1969 منتشر شد.

داکترو از سال 1969 نویسنده‌ای تمام وقت شد و با رمان "کتاب دانیال" در سال 1971 به شهرت رسید. نقطۀ اوج کار او در کتاب "رگتایم" بود که پس از انتشار در سال 1975 برای نویسنده‌اش شهرت جهانی به همراه داشت، به زبان‌های بسیار ترجمه شد و همواره در فهرست مهم‌ترین رمان‌های قرن بیستم جا داشته است. داکترو تا امروز یازده رمان و سه مجموعه داستان منتشر کرده است.

رمان "پیش روی" که در سال 2005 منتشر شد، پس از سال‌ها دوباره نگاه اهالی ادبیات را متوجه این نویسندۀ بزرگ کرد. این رمان برندۀ جایزۀ سال انجمن منتقدان کتاب و جایزۀ پن / فاکنر شد و در لیست نهایی جایزۀ پولیترز قرار گرفت. این رمان را پس از "رگتایم" مهم‌ترین دستاورد ادبی داکترو دانسته‌اند.

نثر داکترو استوار است و ریتم تندی دارد و متنی است کاملاً مدرن که کلمات کهن استادانه به آن تزریق شده‌اند. داکترو که همیشه با قرن نوزدهم راحت بوده، آشنایی عمیق خود را با مسائل نظامی و تاکتیک‌های پیش‌برندۀ جنگ به خوبی نشان می‌دهد و دقتش تا آنجاست که به سرنوشت اسب‌ها بی‌تفاوت نمی‌ماند، اسب‌هایی که گویی زخم و رنج جنگ برایشان کم باشد، به دست ارتش سلاخی می‌شوند تا راه برای اسب‌های تازه باز شود.

در این رمان داستان عاشقانه و در عین حال بی‌رحمانه جنگ به قلم داکترو روایت می‌شود. شخصیت اصلی داستان، ژنرالی به نام ویلیام شرمن است که سپاه ۶۰ هزار نفری خود را از جنوب کشور در مسیری به حرکت در می‌آورد که در نهایت آنچه باقی می‌ماند، مسیری به مسافتی ۶۰ مایل است که جز ویرانی در آن دیده نمی‌شود.

داستان با گام‌های سربازان و پیشروی ارتش به جلو می‌رود و یکی از نکات قابل توجه در سراسر داستان، تغییراتی ناگهانی است که در شخصیت‌ها به وضوح قابل مشاهده است.
این شخصیت‌های داستانی به سرعت چهرۀ جدیدی از خود را نشان می‌دهند و بی‌رحمی جنگ است که به شخصیت‌ها این جسارت را می‌دهد که برخی ضوابط اجتماعی را نادیده بگیرند.

داکترو در این رمان تلاش زیادی نمی‌کند تا شخصیت درونی و احساسات شخصیت اصلی داستانش را برملا کند؛ اما مخاطب در بسیاری از تصاویر ایجاد شده در لابلای حوادث داستانی این رمان، شاهد قهرمان داستان است که در نقش فرمانده‌ای مقتدر، سوار بر اسب نشسته و به هدایت نیروهایش مشغول است. همین صحنه‌هاست که دیدگاه و نوع نگاه شخصیت اصلی داستان به پیرامونش را به مخاطب نشان می‌دهد. او معتقد است که جنگ پدیده‌ای بی‌رحم است و باید با بی‌رحمی جنگید و برای رسیدن به پیروزی هر راهی را امتحان کرد. از این‌رو به صف‌ایستادن و حرکت‌کردن‌های بی‌رحمانه نظامیان به موضوع محوری داستان تبدیل می‌شود.

افزون بر رمان، در انتهای این کتاب تعدادی ضمایم هم منتشر شده است که مصاحبه مجله تایمز با داکترو دربارۀ این اثر و مقاله "ابری از غبار" نوشتۀ جان آپدایک را درباره "پیش روی" دربرمی‌گیرد.

... بیشتر
نویسنده:
ای.ال.داکترو
ناشر:
زاوش
کلید واژه:
داستان‌های آمریکایی
عنوان :
بررسی تطبیقی زمان ها در فرانسه و فارسی
خلاصه مطلب :

بررسی مقابله‌ای یکی از شاخه‌های اصلی زبان‌شناسی کاربردی به شمار می‌رود. اینگونه مطالعات در آموزش زبان نقش بسیار ارزنده‌ای را ایفا می‌کنند. بدون شک معلمی که از چنین اطلاعاتی برخوردار باشد، در امر آموزش زبان موفق‌تر خواهد بود. به عبارتی اگر معلم تا اندازه‌ای به زبان مادری زبان‌آموز آشنایی داشته باشد، به کمک بررسی مقابله‌ای بین زبان مادری زبان‌آموز (زبان مبدأ) و زبان مورد آموزش (زبان مقصد) می‌تواند به مشکلات زبان‌آموزان به هنگام یادگیری زبان مورد نظر پی ببرد و بدین ترتیب به سرعت آنان در یادگیری زبان کمک کند.

تجزیه و تحلیل مقابله‌ای مقایسۀ منظم دو یا چند نظام زبانی به منظور دستیابی به شباهت‌ها و تفاوت‌های آنها در یکی از زمینه‌های نحوی، واژگانی و واجی است. کتاب حاضر در چارچوب زبان‌شناسی مقابله‌ای عامل زمان را در زبان‌های فارسی و فرانسه برای پی‌بردن به اشتراکات و اختلاف آنها بررسی می‌کند.

زبان‌شناسی مقابله‌ای ساخت دو زبان را برای دستیابی به منظورهای بالا مورد بررسی قرار داده، با یکدیگر مقایسه می‌کند و آنها را مقابل هم قرار می‌دهد تا بلکه بر اساس شباهت‌ها و تفاوت‌های بین آنها بتواند میزان آسانی و مشکلی مطالب آموزشی را مشخص کرده، معلم را در چگونگی تدریس زبان موردنظر یاری کند. همچنین اینگونه مطالعات به مترجمین زبان در امر برگرداندن متون از زبانی به زبان دیگر کمک شایانی می‌کند.

این کتاب عامل زبان را در زبان‌های فارسی و فرانسه بررسی کرده است. در زبان فرانسه عامل زمان در وجه‌های اخباری، شرطی، التزامی و امری درنظر گرفته شده و معادل آنها در فارسی نیز توصیف شده است. گفتنی است که در زبان فارسی وجه شرطی ساخت خاصی ندارد؛ به عبارت دیگر ما با جملۀ شرطی مواجه هستیم و نه وجه شرطی؛ ولی در زبان فرانسه وجه شرطی ساختی مستقل دارد.

در این کتاب ابتدا ساختمان فعل از نظر تکواژهای سازنده آن در زبان فارسی بررسی شده و سپس توصیف کاملی از زبان‌های فارسی در وجه‌های اخباری، التزامی و امری، شیوۀ ساخت تک‌تک زمان‌ها در وجه موردنظر و موارد کاربرد هر کدام از زمان‌ها با ذکر مثال مشخص شده است. این موارد عیناً در زبان فرانسه نیز به اجرا درآمده است؛ بدین‌گونه که اجزاء سازندۀ فعل به طور کلی در زبان فرانسه تعریف شده، هر کدام از زمان‌ها در وجه‌های اخباری، شرطی، التزامی و امری، شیوۀ ساخت آنها و موارد کاربردشان با ذکر مثال توصیف شده است. در این قسمت برای حصول اطمینان از ترجمۀ صحیح، برای تعدادی از مثال‌های زبان فرانسه از کتاب‌هایی که توسط اساتید گروه زبان و ادبیات فرانسه در ایران تألیف شده، استفاده شده است.

در مرحله بعد پیکره کاملی از کتاب L’Etranger (بیگانه)، اثر Albert Camus (آلبر کامو) با برگردان آن توسط جلال آل احمد و علی اصغر خبره‌زاده و نیز از کتاب Le Petit Prince اثر Saint-Exupery Antoine de (آنتوان دو سنت اگزوپری) با ترجمه‌های شازده کوچولو (محمد قاضی) و شهریار کوچولو (احمد شاملو) تهیه گردیده که البته در این کتاب، تأکید بیشتر بر ترجمه محمد قاضی است.

برای دست‌یابی به هدف عمده این کتاب یعنی یافتن تفاوت‌ها و شباهت‌های زمان‌ها در این دو زبان و نهایتاً به دست‌آوردن نتایج ارزنده‌ای در این زمینه‌، تهیه این پیکره بسیار سودمند واقع شده است.

فهرست مطالب این کتاب:

پیش‌گفتار

فصل اول: توصیف زمان‌های فارسی در وجه‌های اخباری، التزامی و امری

فصل دوم: توصیف زمان‌های فرانسه در وجه‌های اخباری، شرطی، التزامی و امری

فصل سوم: شباهت‌ها و تفاوت‌های زمان‌ها از فرانسه به فارسی

فصل چهارم: خلاصه و نتیجه‌گیری.

... بیشتر
نویسنده:
دینا نورالهیان
ناشر:
آریا
کلید واژه:
دستور زبان فرانسه,دستور زبان فارسی,دستور زبان تطبیقی,زمان فعل
عنوان :
برگ کاهی در تندباد/ گفتگوی رضا قنبری با کاظم سادات اشکوری
خلاصه مطلب :

کاظم سادات اشکوری در تاریخ 1317 شمسی در روستای نارنۀ اشکور به دنیا آمده است. در شش سالگی به مکتب رفته و خواندن قرآن را آموخته است و بعد به سراغ کتاب‌های دیگر از جمله نصاب الصبیان را در همان مکتب‌خانه آموخته است. در ادامه به دبستان "واجارگاه" رفته و در آنجا تا کلاس ششم درس خوانده و بعد از آن مصادف با سال 1331 ـ 1332 که سال مرده‌باد ـ زنده‌باد بود، تحصیل در اول دبیرستان را شروع کرده است و در سال 1336 ـ 1337 دبیرستان را به اتمام رسانده است که در همان سال مجلۀ "آشنا" به سردبیری احمد شاملو منتشر می‌شد. در شمارۀ مخصوص نوروز این مجله، نوشتۀ کوتاهی از وی با عنوان "گفتگو" چاپ شده است که در واقع نخستین مطلبی است که از وی در مطبوعات تهران چاپ شده است. اولین شعر وی هم در سال 1337 در مجلۀ "امید ایران" چاپ شده است.

آن سوی چشم‌انداز، از دم صبح، با ماسه‌های ساحل، از برکه‌ها به آینه، چهار فصل، در کنار جاده پاییز، هوای منتشر، در سایۀ سکوت و تصویرهای بامدادی از جمله مجموعه‌های شعری، یک ساعت از 24 ساعت، برگ‌ها می‌ریزند و شبنم برخاک هم از جمله مجموعه‌های داستانی و پست جنوب (آنتوان دو سنت اگزوپری)، مسافر (ژولین گرین) و تولیپ (رومن گاری) هم از جمله آثار ترجمه‌ای کاظم سادات اشکوری محسوب می‌شوند.

فهرست مطالب این کتاب بدین قرار است:

حرف اول؛ از مکتب‌خانه تا دبیرستان؛ هفت سال اتلاف عمر؛ در جمع دوشنبه‌شبی‌ها؛ همکاری با هفته‌نامه‌ها و دیگر نشریه‌ها؛ ادامۀ تحصیل؛ ده شب، سخنرانی و شعرخوانی؛ سپهری، شاعر حجم سبز؛ زنان شاعر؛ جریان‌های شعری دهۀ چهل و پنجاه؛ بادیه‌نشین یا حاشیه‌نشین؟؛ فعالیت‌های مطبوعاتی؛ همکاری با «آدینه»؛ همکاری با «دنیای سخن» و «شاعران سه‌شنبه»؛ اشاره‌ای به مجلۀ گردون؛ گذر از فرهنگ عامه تا مرکز مردم‌شناسی ایران؛ نگاهی به نشریات گهگاهی؛ شاعر شعرهای نیمایی؛ نسلی که حرام شده است؛ گرته‌ای از رؤیا؛ ترجمۀ شعر؛ حرف آخر؛ کتاب‌شناسی کاظم سادات اشکوری و نمایه.

... بیشتر
نویسنده:
رضا قنبری
ناشر:
به نگار
کلید واژه:
نویسندگان ایرانی,مصاحبه‌ها,زندگینامه,کاظم سادات اشکوری
عنوان :
درخت ارغوان(نامه‌هایی از پراگ)
خلاصه مطلب :

این کتاب دربردارندۀ نامه‌هایی از پرویز دوائی است که به صورت یک مجموعه منتشر شده است. این نامه‌ها خطاب به افراد مختلفی نوشته شده است. این نویسنده و مترجم ایرانی متولد ۱۳۱۴ تهران است و سال‌ها در پراگ زندگی کرده و هنوز نیز در آنجا سکونت دارد.

پرویز دوائی خود در مقدمۀ کتاب، دربارۀ «نامه‌ها» می‌نویسد:

«چندتایی نامه/نوشته است برگرفته شده از بین تلّ عظیم نامه‌هایی که در این سال‌های «دور ماندن از اصل»، خطاب به دوستان پراکنده بر عرصۀ این سیّاره نوشته شده. بعضی‌ها را فرستاده‌ایم و بعضی‌ها هم پیش خود آدم مانده که از صورت نامه خارج شده بوده‌اند. در ‌‌نهایت شاید، مثل خودنامه‌نویسی در اغلب اشکال‌اش، «باخودگفت‌وگویی» است. حرف‌های درونی آدمی در گذر بر زمینه‌هایی نأمالوف، که هرچند بسیار برازنده و زیبا (به قول یک نویسندة این سرزمین)، «دل آدم در آن نیست، چون خیلی دیر به این ساحل افتاده است ....».

در یکی از این نامه‌ها آمده است: «به راه قصر می‌رفتیم. یک تکه از راه را باید با قطار شهری طی می‌کردیم. در ایستگاه تا قبل از رسیدن قطار، یک درخت پرگل درست پشت سر او افتاده بود، درختی انبوه از گل‌های ارغوانی و دور سر او و گیسوان طلای تیره‌اش را انگار قاب می‌گرفت. گفتم کاشکی عکس می‌گرفتیم. برگشت نگاه کرد و گفت دوربین که نداری. گفتم نه، ولی می‌شود خوب و سیر نگاه کرد و به ذهن سپرد. نگفتم برای وقتی که شما تنها از کنار این درخت بعدها و در فصل‌های آینده رد شدی، که این لحظه به یادت بیاید. نگفتم، ولی از نگاهم خواند که باز سایه آن اندوه بر چشم‌هایش گذر کرد ...».

فهرست مطالب این کتاب بدین قرار است:

مقدمه‌ای بر نامه‌ها، قنادی آفاق، پسرک پابرهنه، میدان شهر کهنه، مَشکی از آب، آلوچه‌ها، عنکبوت سیاه، پارک ستاره، یوزف بالزانوف، یک گل سفید درشت، مشق ریز، تپۀ آلبالو، هفت لشکر، شعر و خرمالو، خیابان موتسارت، باز هم «باوفا» و درخت ارغوان.

... بیشتر
نویسنده:
پرویز دوایی
ناشر:
جهان کتاب
کلید واژه:
نامه‌های فارسی
عنوان :
دربارۀ طبیعت و زبان
خلاصه مطلب :

این اثر به مخاطب شرح می‌دهد که چگونه آواهای بی‌ساختار پیرامون ما، از طریق معماری ذهن، ساختار زبان را شکل می‌دهند.

به قول چامسکی، زبان یک نظام شناختی و اندامی از مغز انسان است و نمی‌توان به طور پیشینی رأی به انکار و طرد طبیعت‌گرایی در مطالعه زبان داد. اگر زبان نیز دستگاهی همچون سایر دستگاه‌های زیستی انسان است، نمی‌توان نقشی برای فرهنگ، جامعه یا سیاست در آن جست.

گرچه از انقلاب شناختی دوم یا همان پیدایش نظریه دستور زایشی توسط چامسکی و دیگر پژوهشگران علاقمند به این حوزه، بیش از نیم قرن می‌گذرد؛ اما همچنان برخی از اهداف و مبانی این نگرش در ابهام باقی مانده و به برداشت‌های نادرست دچار شده است. هر چه بیشتر آییم، بر این دشواری افزوده می‌شود. در زمینۀ دستور زایشی و زبان‌شناسی نظری نوین و تحولات آن تا اواخر دهۀ 1980 بعضی منابع فارسی در دست است که گرچه پرشمار نیستند؛ ولی پاسخگوی نیاز جویندۀ فارسی‌زبان هستند؛ اما هیچ اثر فارسی منسجمی در زمینۀ برنامۀ کمینه‌گرا تدوین یا ترجمه نشده است. "دربارۀ طبیعت و زبان" می‌تواند هم درآمدی موجز، ساده و روان بر مبانی زبان‌شناسی نظری نوین باشد و هم بهانه‌ای برای پرداختن به برنامۀ کمینه‌گرا. ویراستاران متن اصلی که خود از جمله برجسته‌ترین زبان‌شناسان هستند، دیباچه‌ای بر آن نگاشته‌اند که فصل اول کتاب را تشکیل می‌دهد و در آن بعضی از مفاهیم بنیادی نظریۀ زبانی را شرح داده‌اند. در فصل دوم به مبانی فکری و فلیفی مطالعۀ زبان و در فصل سوم به ارتباط‌شناسی با علوم مغز و اعصاب و چشم‌انداز وحدت علمی این دو حوزه پرداخته می‌شود. در فصل چهارم گفتگویی مفصل و پرچالش میان چامسکی و بلتی و ریتزی درمی‌گیرد. مطالب این فصل بسیار متنوع است؛ چنانکه از مسائل عمومی زبان‌شناختی، گذشته، حال و آیندۀ زبان‌شناسی، ریزه‌کاری‌های نظریه‌پردازی، تکامل، تاریخ علوم و خیلی چیزهای دیگر سخن به میان می‌آید؛ ولی محور بحث، برنامۀ کمینه‌گرا است. فصل پنجم ربطی به نام و درون‌مایۀ کتاب ندارد و در این فصل با شمه‌ای از نگرش سیاسی و اجتماعی چامسکی روبرو می‌شویم. او حوزۀ سیاست، اجتماع و روابط بشری را چالشی مهم تلقی می‌کند و توجه و اهتمام به آن را یگانه راه بقای نسل بشر بر کرۀ خاکی می‌داند.

چنانکه ویراستاران نیز در مقدمۀ خود ذکر کرده‌اند، فصول این کتاب توالی و وابستگی منطقی با هم ندارند و می‌توان مستقیماً سراغ هر یک از آنها رفت، بدون آنکه فصول پیشین را خوانده شده باشد؛ ولی غیرزیان‌شناسان در مواجهه با برخی از مباحث فصل چهارم ممکن است ناچار شوند به فصل اول نگاهی بیندازند. فصل‌های دوم و سوم این کتاب می‌تواند مورد توجه پژوهندگان در علوم طبیعی و به ویژه در رشته‌های شیمی، فیزیک، زیست‌شناسی و مغز و اعصاب قرار گیرد. به همین میزان علاقمندان به فلسفۀ ذهن و زبان، ادبیات و روان‌شناسی می‌توانند از مطالب این فصول منتفع شوند. مطالب فصل چهارم نیز مملو از نکات جالب برای همۀ علم‌پژوهان است؛ ولی این مطالب با مسائل جاری نظریۀ زبانی و به ویژه با موضوعاتی در باب کمینه‌گرایی درآمیخته است. فصل پنجم نیز از حیث تاریخی و اجتماعی سندی گیرا محسوب می‌شود و برای همگان فارغ از میزان تحصیلات یا رشته و فن استفاده‌شدنی است.

فهرست مطالب کتاب بدین قرار است:

پیش‌گفتار مترجم؛ پیش‌گفتار ویراستاران؛ فصل اول: مقدمۀ ویراستاران دربارۀ مفاهیم و مسائل نظریۀ زبانی؛ فصل دوم: چشم‌اندازهایی در زبان و ذهن؛ فصل سوم: زبان و مغز انسان؛ فصل چهارم: مصاحبه‌ای دربارۀ کمینه‌گرایی؛ فصل پنجم: آخوندمسلکی سکولارها و مخاطرات دموکراسی؛ منابع فصول یک تا چهار و واژه‌نامۀ انگلیسی به فارسی و فارسی به انگلیسی.

... بیشتر
نویسنده:
نوام چامسکی
ناشر:
روزبهان
کلید واژه:
فلسفۀ ذهن,زبان‌شناسی
عنوان :
چکامه زخم/ مجموعۀ اشعار شاعران معاصر در مرثیۀ جلال آل احمد
خلاصه مطلب :

این کتاب مجموعه‌ای از مراثی شاعران معاصر است که دربارۀ جلال آل احمد سروده شده است.

شعر سیمین بهبهانی که در این کتاب آمده با عنوان "سراسر امیدی" است و اینگونه است:

ز شب خفتگان یاد کن، شبی آرمیدی اگر                                سلامی هم از ما رسان، به صبحی رسیدی اگر

به حجت در این داوری، زدوزخ نشان می‌دهم                          به دعوی زخوش‌باوری، بهشت آفریدی اگر

کجا می‌کند چاره‌ای، شبی بر ورق پاره‌ای                                زخورشید انگاره‌ای، چو طفلان کشیدی اگر

به پرواز رای آمدت، افق زیر پای آمدت                                  دو انگشت در این قفس، به سویی پریدی اگر

بنوش و بشو دست و رو، کریمانه پرکن سبو                             سخن آنگه از آب بگو، سرابی ندیدی اگر

بدین خالی آسمان، میفروز خورشیدسان                                  به پندار و وهم و گمان، چراغی خریدی اگر

زمرکوب دجال‌ها، به گوش من آید صدا                                  زگردونۀ میترا، صدایی شنیدی اگر

بدان خود ابریشمین، گمان بردی ای نازنین                             که خود حجم دنیاست این، لعابی تنیدی اگر

مرا تارتار عصب، گدازد به دردی عجب                                   تو زان کوکناری نسب، غباری کشیدی اگر

منم چنگ ناساز تو، نه یکدم هم آواز تو                                  سراپای نومیدی‌ام، سراسر امیدی اگر

شاعرانی که شعر آنها دربارۀ جلال آل احمد در این مجموعه آمده عبارتند از:

مهدی اخوان ثالث، نعمت الله اسلامی، منصور اوجی، بخیرنیا، سیمین بهبهانی، اکبر بهداروند، ضیاالدین ترابی، منوچهر جراح زاده، حسن حاتمی، طه حجازی، سیدحسن حسینی، محمد حقوقی، منصور خداوردی، اورنگ خضرایی، ولی الله درودیان، کریم رحمانیان حقیقی، لیلی ریاحی، حسن زعفرانی، عزت الله زنگنه، کاظم سادات اشکوری، سیدمحمود سجادی، جلال سرفراز، احمد شاملو، اسماعیل شاهرودی، کامران شرفشاهی، عباس صادقی پدرام، مصطفی علی‌پور، غلامحسین عمرانی، علی فروحی، بدرالدین قریشی زاده، محمدجواد محبت، سعید محبی، جواد محدثی، محمود مشرف آزاد تهرانی، قدرت الله معماری، حسین منزوی، عبدالحسین موحد، سیدعلی موسوی گرمارودی، نعمت الله میرزاده، یوسفعلی میرشکاک، نادر نادرپور، فؤاد نظیری، اسماعیل نواب صفا، علیرضا نوری، منوچهر نیستانی، اصغر واقدی و جلیل وفا.

... بیشتر
نویسنده:
با همت اکبر بهداروند
ناشر:
آوای نور
کلید واژه:
شاعران معاصر فارسی,شعر فارسی,جلال آل احمد
عنوان :
تقویم البُلدان
خلاصه مطلب :

تقویم‌البُلدان، تألیف ابوالفداء ایوبی از جغرافی‌دانان بزرگ سدۀ 7-8 قمری، یکی از آثار مهم و ارزندۀ جغرافیایی دورۀ اسلامی است که از سوی بسیاری از دانشمندان پس از خود مورد توجّه قرار گرفته است.

این کتاب بارها مورد توجه مترجمان و مؤلفان قرون بعد از تألیف قرار گرفته است و به انحای مختلف مورد استفاده در منابع مهم تاریخی و جغرافیایی واقع شده است.

این اثر که ترجمۀ عبدالعلی بیرجندی (م 934 ق) مؤلف کثیرالآثار سدۀ 10 ق است، ترجمۀ مفید و معتبری از تقویم‌البُلدان به زبان فارسی است که دربردارندۀ اطلاعات مهم جغرافیایی و ضبط دقیق اسامی شهرها و ... است. این ترجمه، به سبب افزودگی‌هایی که بر متن اصلی دارد و نیز محاسباتی که مترجم در خصوص مساحت اقلیم‌ها و فاصلۀ شهرها از یکدیگر ارائه کرده، اهمیت فراوانی دارد.

یکی از ویژگی‌های تقویم البلدان ـ که آن را سرآمد کتاب‌های دورۀ خود کرده ـ این است که مؤلف، اولین کسی است که روش جدول‌بندی را در جغرافیا به کار برده و تصریح کرده است. این شیوه را از تقویم الابدان ابن جَزْله گرفته است. جدول‌های ابوالفداء بسیار کامل و در ارائۀ واضح و منظم مطالب علمی در عهد خود ممتاز بوده است.

تقویم البلدان حلقۀ اتصال جغرافیای ادبی و جغرافیای ریاضی است. مؤلف در آغاز کتاب به نجوم و جغرافیای ریاضی توجه داشته است. این کتاب با وجود اقتباس از کتاب‌های دیگر، دربارۀ سرزمین‌های اقوام غیرمسلمان، اطلاعات مفیدتر و کامل‌تری نسبت به آثار گذشتگان دارد؛ با این حال مؤلف به کاستی‌های اثرش اذعان داشته است؛ از جمله اطلاعات کتاب را دربارۀ سرزمین‌های چین، هند، بلغار، چَرکَس، روس، سِرب (صرب)، اولَق و فرنگ ـ که از خلیج قسطنطنیه تا دریای مدیترانه گسترده است ـ ناقص دانسته و از سرزمین سیاهان که در جنوب است، اطلاعات اندکی ارائه داده است.

تقویم البلدان بخش‌ها و موضوعاتی متفاوت دارد. بخشی از آن جنبۀ جغرافیای عمومی دارد و مشتمل است بر مطالبی دربارۀ شناخت زمین از جمله اثبات کرویّت زمین، هیئت ، آب و هوای زمین، خط استوا، دریاها، دریاچه‌ها، رودها و کوه‌ها. مؤلف در این بخش از دو اقلیم نام می‌برد: اقلیم حقیقی که شامل اقالیم هفت‌گانه است و اقلیم عرفی که شامل سرزمین‌هاست. بخش دیگر کتاب ـ که حجم آن بیشتر است ـ دربارۀ اقلیم عرفی و عالم مسکون است که از جزایر خالدات (قناری ) در غرب تا گَنْگدِز در شرق کشیده شده است و مؤلف آن را قبة‌الارض نامیده است. وی پیش از شرح اقالیم عرفی، زایجه‌ای رسم کرده و در آن تمام اقالیم را کنار یکدیگر آورده و در ترتیب مناطق مانند ابن حوقل از سرزمین عرب آغاز کرده است. مناطق دیگر به ترتیب عبارتند از: مصر، مغرب ، سودان، اندلس، جزیره بحر روم (دریای مدیترانه) و محیط غربی (اقیانوس اطلس)، مناطق شمالی (از جمله سرزمین فرنگان و ترکان)، شام، جزیره میان دجله و فرات، عراق، خوزستان، فارس، کرمان، سجستان، سند، هند، چین، جزایر دریای شرق، روم و مضافات آن، ارمینیه /ارمنستان، ارّان و آذربایجان، سرزمین جبال (عراق عجم)، دیلم و گیلان، طبرستان و قومس، خراسان و مضافات آن، زابلستان و غور، طخارستان / تُخارستان، بدخشان، خوارزم، ماوراءالنهر و مضافات آن. در این بخش ابوالفداء به سرزمین‌های ایران توجهی خاص دارد که ظاهراً نشانۀ آن است که تحت تأثیر اطلس اسلام قرار گرفته و به مکتب جغرافی‌نگاران قرن چهارم روی آورده بوده است. طرح ابوالفداء در شرح سرزمین‌ها، به دو بخش تقسیم می‌شود: بخش نخست در شرح عمومی سرزمین، حدود، تقسیمات، اقوام، سنّت‌ها، آثار کهن، راه‌ها، نواحی مسکون، طول و عرض جغرافیایی، رویدادهای تاریخی و حتی مشاهیر آن.

بخش دوم شامل جدول‌هایی که در آنها نام منطقه، نواحی مسکون، ضبط صحیح اسامی، مأخذ مورد استفاده و طول و عرض جغرافیایی آمده است.

فهرست مطالب این کتاب بدین قرار است:

مقدمه مصححان

متن ترجمۀ تقویم البلدان

مقدمه: در بیان طریقت مساحت ارض و مسائلی که در آن به کار آید

مقالۀ ‌اولی: در معرفت اقالیم و مواضع مشهوره و آنچه به آن متعلق است که دارای نه فصل است:

فصل اول: در معرفت آنچه مابین خط استوا و اقالیم اوست؛ فصل دوم: در معرفت اقلیم اول و مواضع مشهورۀ آن؛ فصل سوم: در معرفت اقلیم دوم و مواضع مشهورۀ آن؛ فصل چهارم: در معرفت اقلیم سیم و مواضع مشهورۀ آن؛ فصل پنجم: در معرفت اقلیم رابع و مواضع مشهورۀ آن؛ فصل ششم: در معرفت اقلیم خامس و مواضع مشهورۀ آن؛ فصل هفتم: در معرفت اقلیم ششم و مواضع مشهورۀ آن؛ فصل هشتم: در معرفت اقلیم هفتم و مواضع مشهورۀ آن؛ فصل نهم: در معرفت آنچه داخل اقالیم نیست از جانب شمال.

مقالۀ دوم: در معرفت حدود ولایات و بحار و بُحیرات و اَنهار و جبال مشهوره که دربردارندۀ پنج فصل است:

فصل اول: در تحدید ولایات؛ فصل دوم: در معرفت بحار عظیم؛ فصل سیم: در معرفت بُحیرات مشهوره؛ فصل چهارم: در معرفت انهار مشهوره و فصل پنجم: در ذکر جبال مشهوره.

... بیشتر
نویسنده:
ابوالفداء ایوبی
ناشر:
سفیر اردهال
کلید واژه:
متون کهن,جغرافیای کشورهای اسلامی
عنوان :
ترانه‌سرای وطن (گزیدۀ شعر ابوالقاسم عارف قزوینی)
خلاصه مطلب :

امروزه وقتی سخن از شعر دورۀ مشروطیت می‌آید، نام عارف قزوینی در شمار چند شاعر مهم و پرآوازه قرار می‌گیرد. این نام و آوازه را عارف وامدار حضورش در عرصۀ جامعه و حساسیتش نسبت به وقایعی است که از کنار آنها بی‌توجه و خونسرد نگذشته است. همچنین عارف توانست به یکی از مهم‌ترین گونه‌های ادبی ـ هنری ـ تصنیف‌سرایی ـ تشخص بخشد و با بهره‌گیری از مهارتش در آهنگ‌سازی و خوانندگی، بیش از هنرمند دیگر در روزگار خود مخاطب داشته باشد و ارج و قدری بلند بیابد. افزون بر تسلط عارف بر تصنیف‌سرایی، مهارت و استادی وی ذر حیطۀ موسیقی تا بدان حد است که بی‌گمان اگر بخواهیم به شرح تحول و تطور موسیقی ایران در این سده بپردازیم، نام وی در کنار بزرگانی چون غلامحسین درویش‌خان، کلنل علینقی وزیری، مرتضی‌خان نی‌داوود و ابوالحسن صبا قرار می‌گیرد.

عارف قزوینی شاعری بزرگ و سخن‌سرایی توانا و آشنا به علوم و فنون ادبی نیست؛ اما با شگفتی و حتی می‌توان گفت به درستی در کنار این سخن‌سرایان بزرگ و توانای دورۀ خود مطرح است و دربارۀ زندگی و آثارش، مقاله‌ها و کتاب‌های زیادی نوشته شده و پس از این نیز نوشته خواهد شد.

دیوان عارف قزوینی بارها به شکل و شمایل گوناگون و با مقدمه‌های متفاوت و کاستن و افزودن شعرها به چاپ رسیده است که کامل‌ترین دیوان وی همراه با شرح حال مفصل او به قلم خود شاعر و به همت محقق گرامی مهدی نورمحمدی به چاپ رسیده است.

به غیر از تصنیف، دیگر قالب‌های ادبی برای عارف قزوینی آنچنان مهم نبود. در سال‌های جوانی با غزل مأنوس‌تر بود و عواطف شخصی خود را در این قالب بیان می‌کرد. در سال‌های آخر هم از غزل کناره نگرفت، هر چند آثار دیگری جون مثنوی بلند «در جواب بازیگوش» را پدید آورد. چند مرثیه هم از او با قی مانده که یادگار سال‌های جوانی عارف است. معدود قصاید او نشان می‌دهد که چندان پایبند آیین سخنوری و ارائۀ دقایق و رموز زبان فارسی در ساختمانی مطنطن و سخته و ستوار نیست.

در همۀ آثار عارف بهره‌مندی از زبان سادۀ مردم و آسان‌گویی به خوبی نمایان است که یکی از رمز ورازهای پذیرش عارف و سخنش از سوی عموم مردم می‌تواند هم‌زبانی آنها با یکدیگر باشد.

در نهایت اینکه از دو جنبه به بررسی مهم‌ترین میراث عارف قزوینی که همان تصنیف‌های او باشد، می‌توان پرداخت. یکی بحث دربارۀ محتوا و پیام و معنای آنهاست و دیگر گفتگو دربارۀ فرم، ساختار و شکل این تصنیف‌ها.

فهرست مطالب این کتاب بدین قرار است: مقدمه؛ غزل‌ها؛ مثنوی‌ها؛ قصاید؛ تصنیف‌ها و تک‌بیت‌های برگزیده.

... بیشتر
نویسنده:
پژوهش و گزینش: ساعد باقری و سهیل محمودی
ناشر:
امیرکبیر
کلید واژه:
شعر فارسی,ابوالقاسم عارف قزوینی,شاعران ایرانی
عنوان :
التلویحات اللوحیة و العرشیة
خلاصه مطلب :

شیخ شهاب الدین یحیی سهروردی مشهور به شیخ اشراق و شیخ شهید یا مقتول مؤسس و بزرگ حکمت اشراقی دوران اسلامی است. وی آثار متعددی با عنوان میراث علمی از خود به یادگار گذاشته و خوشبختانه در سال‌های اخیر تقریباً قسمت اعظم آنها با تحقیق علمی منتشر شده است.

سهروردی بنا بر آنچه از مقدمۀ حکمة الاشراق بر می‌آید این کتاب را بزرگ شمرده و در بیشتر آثار فلسفی خویش از آن یاد کرده است. وی در مقدمۀ بخش الهیات این کتاب گفته است که در آن فقط به ذکر دیدگاه‌های مشهور توجه نکرده، بلکه آنها را منقح کرده و لب قواعد مغلم اول را آورده است؛ در پایان آن نیز با صراحت گفته که با فهم این کتاب، در این فن به کتاب دیگری نیست.

سهروردی در این کتاب از ابن سینا به «افضل المتأخرین» و «الشیخ المبرز» تعبیر کرده است، بسیار تحت تأثیر الإشارات و التنبیهات اوست و این تبعیت چنان روشن است که نیازی به ذکر نمونه در این مقدمه نیست؛ مثل همان کتاب دربردارندۀ مطالب مهم علوم سه‌گانۀ منطق، طبیعیات و الهیات است و در منطق شیوۀ دوبخشی آن را پذیرفته است.

این کتاب گرچه به روش کتب مرسوم مشائی است؛ اما لطایفی از حکمت اشراقی نیز در آن آمده است و به ویژه در اواخر الهیات آن نکاتی از اندیشۀ اشراقی خویش را به اختصار و به رمز بیان کرده است.

سهروردی که به نقل شرح حال‌نویسان در اصفهان کتاب "البصائر النصیریة" اثر مهم قاضی ابن سهلان ساوی را نزد استاد خوانده است، در التلویحات از نقل تا نقد آثاری از آن بر جای گذاشته است و به احتمال قوی در طبیعیات از رسالۀ سنجریۀ او که به زبان فارسی است، بهره گرفته است.

در اواخر این کتاب عبارات رمزگونه آمده است. این کتاب به لحاظ اهمیت همواره مورد توجه بوده است و چون عبارات آن فشرده و مطالب آن مجمل بوده و نیاز به شرح آن احساس می‌شده است، نخست خود او چنانکه در مقدمۀ المقاومات گفته است، آن را به منزلۀ لواحق برای تکمیل و تبیین آرای خود در این کتاب نوشته است. وی همین نکته را در مقدمۀ منطق المشارع روشن‌تر توضیح داده است و به عبارتی التلویحات به منزلۀ متن و خلاصۀ المشارع و المطارحات است. وی در طبیعیات این کتاب بیشتر تابع الشفاء و النجاة ابن سینا است.

سهروردی در این کتاب ـ به ویژه در قسمت طبیعیات و الهیات ـ مطالب بسیاری را در ضمن سؤال و جواب آورده است که در امر آموزش بسیار مفید است و تقریبا در بیشتر آثار مهم خود به این شیوه عمب کرده است.

این کتاب دارای هر سه علم منطق، طبیعیات و الهیات است. علم منطق آن در شش "مرصد" و چند "مطلع" و 38 تلویح است و البته گاهی در ضمن یک تلویح عناوین فرعی دیگری مثل "فصل" نیز آمده است.

مرصد اول: در مفردات یا مدخل منطق مشتمل بر ده تلویح؛ مرصد دوم: در قول شارح و در سه تلویح؛ مرصد سوم: در ترکیب خبری و در چهار تلویح؛ مرصد چهارم: در جهات قضایا و در پنج تلویح؛ مرصد پنجم: در ترکیب حجت‌ها و در سه مطلع؛ مرصد ششم: در برهان و احوال آن و در شش تلویح.

علم طبیعیات: سهروردی هشت قسم طبیعیات را در پیکربندی چهار مرصد، ذیل 22 تلویح و چند مورد به این شرح آورده است:

مرصد اول: در امور عام و مشترک بین همۀ اجسام مثل هیولی، صورت، طبیعت، نهایت، حرکت، سکون، زمان، جهت، مکان و امثال اینها؛ مرصد دوم: در اجسام بسیط (اعم از فلکی و عنصری)؛ مرصد سوم: در "مزاج"، "ترکیب" و "آثار علوی"؛ مرصد چهارم: در نفوس (نباتی، حیوانی و انسانی).

علم الهیات در دو بخش است:

الف) بخش الهیات به معنای عام در یک مقدمه و سه تلویح که مقدمۀ آن در تقاسیم علوم است.

تلویح اول دربردارندۀ یک سلسله مباحث کلی از قبیل وجود، شیئیت و مقولات و تقسیم مقولات به جوهر و عرض و از این قبیل موارد است.

تلویح دوم در کلی و جزئی، نهایت و بی‌نهایت و اعتبارات عقلی است.

تلویح سوم در سایر تقسیمات موجود است که در ضمن چند «طور» بیان شده است.

ب) بخش الهیات به معنای خاص در پنج مورد: اول: در باب واجب‌الوجود و ... در پنج تلویح؛ دوم: در باب مبادی و غایات و ترتیب .... در سه تلویح؛ سوم: در تجرد و ادراک و عنایت و قضاء و ... در ده فصل؛ چهارم: در نبوات و آیات ... در سه تلویح و چهار فصل؛ پنجم: با عنوان مرصاد عرشی و در شانزده فصل.

فصل شانزدهم: وصیت‌نامۀ اخلاقی و سلوک عملی است که در این وصیت، توصیفی دقیق از این کتاب به عمل می‌آورد و یک شیوۀ علمی بسیار مهم را به خواننده تذکر می‌دهد. 

... بیشتر
نویسنده:
شهاب الدین یحیی سهروردی
ناشر:
مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران
کلید واژه:
علم منطق,علم طبیعیات,علم الهیات,متون کهن
عنوان :
عهدنامۀ مالک اشتر
خلاصه مطلب :

عهد یا عهدنامه در این معنی خاص به مکتوبی گفته می‌شود که حاکمی در وصیت به فرزند و جانشین یا خطاب به یکی از کارگزاران هنگان روانه‌کردن او به ناحیه‌ای از کشور تحت فرمانروایی خود صادر می کرد و با مخاطب در اِعمال و اجرای مفاد آن پیمان می‌بست. این مکتوب غالباً مجموعه‌ای از سفارش‌های اخلاقی و گاهی رساله‌ای در شیوۀ کشورداری و در حکم آیین‌نامۀ حکومتی بود.

اینکه حاکمی اهداف خود را در اعزام کارگزاری تعیین و تبیین کند و شیوۀ کارآمدی در انتخاب همکاران و عوامل حکومتی و راه و رسمی در تصحیح و تقویت یا تأسیس نهادهای اجتماعی خاطرنشان او سازد و در التزام به اجرای آنها از او تعهد بخواهد، اقتضای نهایت خردورزی است و تاریخ گذشتۀ انسان نیز آنچه را که از این پیمان‌نامه‌ها ثبت و حفظ کرده است، یادگار گروهی از خردمندان معرفی می‌کند. در میان میراث علمی ما هم به بعضی از پادشاهان ایرانی پیش از اسلام آثاری منسوب شده است که اتفاقاً با نام «عهد» شهرت یافته‌اند؛ مانند «عهد اردشیر»، «عهد شاپور»، «عهد انوشیروان» و غیره که در متون قرون اولیه بخش‌هایی از آنها آمده است. در صدر اسلام و در زمان مسئولان حکومتی پس از پیامبر نیز نظام امور به گونه‌ای جریان داشته است که وجود این نوع عهدنامه‌ها را اقتضا می‌کرده است.

در منابع تاریخی نامه‌های فراوانی می‌توان یافت که خلفا به نمایندگان خود نوشته‌اند و آنها را به آنچه صلاح می‌دیده‌اند توصیه کرده‌اند. این عهدنامه‌ها در عین اینکه ممکن است جملات و گاهی عباراتی متشابه داشته باشند، از جهات مختلف متفاوتند. در این میان نامه‌ای است منسوب به طاهر ابن الحسین به فرزندش عبدالله ابن طاهر، وقتی که او از جانب مأمون خلیفه عباسی به ولایت مصر و رقّه منصوب شده است. این نامه را محمد ابن جریر طبری و سال‌ها بعد از او ابن خلدون مغربی، گزارشگر و نقاد معروف تاریخ و طرح‌ریز اولیه علم جامعه‌شناسی، نقل کرده‌اند. نامه طاهر ذوالیمینین در بخش‌ها و عباراتی به عهد امام نزدیک است،؛ اما به هیچ روی با آن قابل مقایسه نیست. بررسی تطبیقی این دو نامه و رسیدن به نتایج قطعی‌تر البته کاری است لازم، اما اکنون بیرون از این مجال است. همین قدر می‌توان گفت که آن نامه و عهدنامه امام(ع) از چند جهت تفاوت اساسی دارند:

1. حضور نویسنده: امام (ع)، در این پیمان‌نامه حضوری جدی و مداوم دارد؛ از پیامبر خدا و سخنانی که از آن حضرت شنیده و مأموریتی که از جانب ایشان به یمن داشته یاد می‌کند؛ به اصافۀ جهت کلی همۀ اموری که به آن توصیه می‌شود، خداست؛ بنابراین چنین سخنی در آن نمی‌‌توان دید که «... و کنتَ محمودَ السیاسةِ مرضیَّ العدلِ فی ذلک عند عَدوِّک: و آنگاه سیاست تو در پیش دشمن پسندیده و عدالت تو مقبول خواهد شد».

2. محل مأموریت: عهد امام(ع) با مصر آشکارا در پیوند است. بنا بر این نامه، مالک به کشوری اعزام شده است که در فرهنگ و تاریخ پیشینه‌ای قابل توجه دارد و مردم آن با داشتن آن پیشینه و تجارب تاریخی در کار حاکمان داوری می‌کنند و داوری آنان برای حاکم مهم است.

3. مخاطب (مالک): اصولاً در چنین اندرزنامه‌ها یا عهدنامه‌ها، امر و نهی، عمومی و کلی و خطاب به مجموعۀ انسان‌هاست؛ چنان‌که در قوانین و آیین‌نامه‌ها، بایدها و نبایدها با چنین نگاهی ذکر می‌شود و هرگز بدان معنی نیست که فی‌المثل برای گوینده، تمایل مخاطب به منهیات حتمی و یقینی است؛ که وجود چنین علمی با اعزام او سازگاری معقولی ندارد. با این همه در عهد امام(ع) چنین عبارتی نیامده است که «واشدُد لسانَک عن قولِ الکذب و الزّورِ و ...: و زبان خود را از سخن دروغ و فریبکارانه به سختی باز دار و ...» یا: «فاجتَنِبِ الشُّحَ، واعلَم انّه اولُ ما عصی به انسانٌ ربَّه و ...: از بخل دوری کن و بدان که آن نخستین صفتی بود که انسان به انگیزۀ آن بر پروردگار خود عصیان کرد و...».

4. جامعیت: عهد امام(ع)، به خصوص در معرفی گروه‌ها و بیان ارزش و نقش آنها در تأسیس نهادها و تحکیم ارکان جامعه و نوع رفتار حاکم با آنها از جامعیتی برخوردار است که نامۀ طاهر و دیگر «عهد»هایی که در آیین کشورداری به کسانی مانند اردشیر و انوشیروان منسوب شده‌اند، با آن مشابهتی ندارند.

5. مردم و حقوق انسانی: توجه خاص و استثنائی حاکم (امام) به مردم و تأکید بر اهمیت رأی و داوری مردم (آرای عمومی)، همانندی و هم‌قدری آنان با کارگزار امام، تاریخ و فرهنگ آنان، یعنی سنن صالح و ... از نقاط درخشان و ارزش‌های ماندگار و تردیدناپذیر این نامه است و در دیگر «عهد»ها کمتر به این دقایق توجه بوده است.

عهدنامۀ امام علی (ع)

«عهد» امام (ع) خطاب به مالک اشتر در نهج‌البلاغه و تحف العقول ابن شعبۀ حرانی آمده است و بعضی از محققان قطعاتی از آن را در کتاب‌های پیش از قرن پنجم شناسایی کرده‌اند و بخش‌هایی از آن با نامه‌های دیگر آن حضرت، از جمله شمارۀ 5، 25، 26 و 27 مشترکات و مشابهت‌هایی دارد.

بدایع‌نگار این عهدنامه را در سال 1273 قمری به نام ناصرالدین شاه قاجار ترجمه کرد. نوع نثر او در ترجمۀ عهدنامه و برخی از آثار دیگرش به خوبی نشان‌دهندۀ این است که او در نگارش تاریخ و وقایع عصر ناصری هم مانند علوی آوی در ترجمۀ محاسن اصفهان و عهدناممه، شیوۀ ناصح ابن ظفر جرفادقانی را می‌پسندیده و پیوسته به ترجمۀ او از تاریخ یمینی نظر داشته است. التزام به چنین طرحی، ادیب توانایی مانند وی را خود به خود به شیوه‌ای سوق داده است که در نقل پسامی که از متن درمی‌یابد، به زیبایی سخن چنانکه طبع و ذوق ادیبان بپسندد و نیز بیندیشد و طرز بعضی از پیشینیان را که در گزارش معانی ترجمه‌ای تفسیری می‌کردند، در پیش گیرد و خواسته و ناخواسته آفت مشهور «زیبایی ترجمه» را بپذیرد. ‌ 

... بیشتر
نویسنده:
ناشر:
میراث مکتوب
کلید واژه:
امام علی (ع),مالک اشتر,عهدنامه,رسائل
عنوان :
خلاصة الأشعار و زبدة الأفکار (بخش شیراز و نواحی آن)
خلاصه مطلب :

خلاصة الأشعار و زبدة الأفکار از ارزشمندترین تذکره‌های ادب فارسی تألیف نویسندۀ سخندان و پرکار روزگار صفوی میرتقی‌الدین کاشانی است.

این کتاب که مهم‌ترین اثر وی است، دارای دو مقدمه (یک مقدمۀ آغاز کتاب و دیگر مقدمۀ خاتمه)، چهار فصل در باب عشق، چهار رکن در ذکر شاعران متقدم (دربردارندۀ 27 سراینده) و خاتمه‌ای شامل دوازده اصل است. هر کدام از این «اصل» ها مربوط به شاعران ناحیه‌ای از روزگار مؤلف است (شامل 414 سراینده). ذیلی نیز در پایان اصل‌های دوازده‌گانه آمده که در مجموع دربردارندۀ شعرهای 206 سراینده بدون ذکر شرح حال آنهاست که با احتساب این 206 نفر، شمار شاعران این کتاب به 867 نفر می‌رسد. ذیل دیگری نیز در پایان مجلد چهارم این کتاب موجود است که در کتابخانۀ بانکی پور پنته نگهداری می‌شود و "نذیر احمد" بیست نفر از شاعران این ذیل را معرفی کرده است.

تقی‌الدین کاشانی بسیاری از اطلاعات خود دربارۀ شاعران فارس را از طریق منابع زیر به دست می‌آورده است:

1. شاعرانی که از فارس به کاشان مسافرت کرده بودند، ذیل غیرتی، ابوالقاسم کازرونی و حامد بهبهانی.

2. شاعرانی که در سفرهای خود با آنها دیدار داشته است، ذیل صحیفی.

3. جُنگ‌ها و تذکره‌ها، ذیل مکتبی.

4. گفته‌های معتمدان، ذیل میرهیبت‌الله غریبی.

خلاصة الأشعار از منابع موثقی است که در مدخل خواجه عبدی‌بیگ از محل تولد و سال فوت وی سخن گفته و احیاگر بخش‌هایی از دیوان غزلیات و قصاید اوست که نگارنده، در فهرست نسخه‌های خطی موجود، اطلاعی از آنها به دست نیاورده است.

سروده‌ها و شرح حال نطقی، پناهی، حامدی بهبهانی و صحیفی از دیگر مطالب منحصربه‌فرد این کتاب است.

فهرست مطالب این کتاب بدین‌قرار است:

مقدمه مصحح

در ذکر شعرای دارالافاضل شیراز و نواحی آن که دربردارندۀ این شاعران است: مولانا شرف‌الدین غیرتی، مولانا قیدی، مولانا قدری، مولانا عرفی، مولانا عالمی، مولانا لطفی، مولانا لطفی، مولانا طرحی، مولانا نطقی، خواجه عبدی‌بیگ، امیر معین‌الدین اشرف الشهیر به میرزا مخدوم شریفی، شیخ ابوالقاسم، حافظ نامی، مولانا صحیفی، مولانا انیسی، مولانا پناهی، مولانا مکتبی، مولانا احمد، مولانا فروغی، مولانا حمدی، مولانا عبشی، مولانا رسوایی، مولانا صبوحی، مولانا صافی، میر غریبی، نوروزشاه، مولانا حامدی، مولانا مایلی، مولانا راستی، مولانا بیکسی، مولانا عاجزی، مولانا کمال‌الدین حسین لاری، مولانا کاتب، مولانا داعی، شیخ ابواسحاق و مولانا حلاوی.

نمایه‌ها: کسان، جای‌ها و کتاب‌ها؛ واژه‌‌نامه و کتابنامه.

... بیشتر
نویسنده:
میر تقی‌الدین کاشانی
ناشر:
میراث مکتوب
کلید واژه:
شاعران ایرانی,سرگذشت‌نامه
عنوان :
زبان استعاری و استعاره‌های مفهومی
خلاصه مطلب :

فیلسوفان دوره‌های یونانی‌مآبی و اسلامی و قرون وسطایی چنانکه باید به مبحث زبان توجهی نکردند و در کتاب‌های شعر و خطابه هم تقریباً همان سخنان ارسطو را تکرار کردند (در اینجا فارابی را باید استثنا کرد که کتاب مهمی در باب زبان به نام "الحروف" نوشت)؛ اما وقتی آرای فیلسوفان در باب زبان به اهل ادب رسید، آنها چون سروکار مستقیم‌تری با زبان داشتند، از فیلسوفان بسیار چیزها آموختند؛ هرچند که طریق بحث‌های فلسفی را ادامه ندادند و به اینکه زبان از کجا آمده و چه نسبتی با موضوع دارد، نپرداختند یا کمتر پرداختند و بیشتر درصدد طرح اصول و قواعدی برآمدند که به آنها در فهم معنی نوشته‌های دینی و شعری و ادبی یاری رساند. در عالم اسلام هم با اینکه فلسفه یونانی مورد توجه و استقبال قرار گرفت؛ ولی فلاسفه کمتر به زبان توجه کردند و حتی فارابی هم کتاب الحروف را نوشت، بیشتر به نظام زبان و قواعد و نسبت‌های درونی آن نظر داشت. در تاریخ دورۀ اسلامی شاید مهم‌ترین تحقیق‌ها و بدیع‌ترین آرا در باب زبان را بتوان در آثار علمای علم اصول فقه و محققان اهل معرفت پیدا کرد. آنها در طی هزاران سال کم و بیش به منشأ زبان و به ویژه به نسبت آن با چیزها پرداخته‌اند. جای تأمل دارد که تقریباً در همۀ این مطالب و به طور کلی در آنچه تا دورۀ جدید و حتی تا این زمان در باب زبان گفته و نوشته شده است نفوذ و تأثیر ارسطو پیدا و پابرجاست.

زبان، زبان استعاره است؛ مقصود این نیست که در زبان، استعاره هم وجود دارد. در این معنی کسی شک نمی‌کند و مگر می‌توان منکر وجود و اهمیت استعاره در زبان شد. زبان استعاره است؛ یعنی زبان با استعاره زبان شده است و استعاره جان زبان است و نه اینکه بتوان چنانکه مثلاً الفاظ و صفات خارجی را از زبان بیرون می‌کنند، زبان را از استعاره هم پیراست. پیراستن زبان از استعاره به نابودی و مرگ زبان می‌انجامد.  زبان بی‌استعاره، زبان مرده است و زبان مرده، زبان نیست. اگر در اینکه حروف چه هستند و در زبان چه معنایی دارند، تأمل شود، متوجه می‌شویم که زبان روگرفت اشیا که به تدریج کمال یافته است، نیست؛ بلکه گزارش روابط اشیاء و نظم آنهاست.

مطالب این وجیزه هرچه باشد، از این حُسن هم برخوردار است که می‌تواند ما را متذکر سازد که علوم انسانی و از جمله زبان‌شناسی چنانکه در آغاز پدیدآمدن سعی در نشان‌دادن استقلال از فلسفه داشتند (گرچه زبان‌شناسی در آغاز هم بنا را بر نفی فلسفه گذاشت) در مقابل فلسفه قرار ندادند؛ بلکه در دهه‌های اخیر صورتی از هم‌زبانی میان این علوم و فلسفه پدید آمده است. در کشور ما نیز اهل فلسفه و دانشمندان و استادان زبان‌شناسی به این هم‌داستانی نیاز دارند. در این دفتر پیش رو نشانی از این هم‌زبانی پیداست.

این کتاب افزون بر مقدمه رئیس فرهنگستان علوم، دربردارندۀ پنج مقاله است که هر یک از مقالات به عنوان یک فصل کتاب منتشر شده‌اند. عناوین مقالات این کتاب عبارتند از:
زبان و استعاره: رضا داوری اردکانی؛ معرفت‌شناسی و استعاره مفهومی از دیدگاه زبان‌شناسی شناختی: رضا نیلی‌پور؛ استعاره‌های مفهومی در آیات قرآن: علیرضا قائمی نیا؛ ظهور زبان استعاری مفهومی برای آینده: آنتونی جی ان جاج/ ترجمۀ نگار داوری اردکانی و هاجر آقاابراهیمی؛ کلام خاموش: تحلیل هنر کلام دینی و عرفانی از منظر گفتمان‌شناسی انتقادی: لطف الله یارمحمدی.

... بیشتر
نویسنده:
گروه نویسندگان
ناشر:
هرمس
کلید واژه:
مجموعه مقالات,زبان استعاری,استعاره
عنوان :
مقدمه‌ای بر معناشناسی زبان‌شناختی
خلاصه مطلب :

ویژگی اساسی این اثر جامعیت توأم با دقت، آن را به اثری کلاسیک در حیطۀ دانش تئوریک علوم انسانی تبدیل کرده است. افزون بر زبان ساده، مثال‌های گسترده همراه با ساختار منسجم استدلالی آن باعث شده تا به عنوان کتابی آکادمیک در بیشتر دانشگاه‌های معتبر جهان و در رشته‌های مختلف آموزشی مورد استفاده قرار گیرد.

از ظهور معناشناسی به مثابۀ یک علم کمتر از نیم قرن می‌گذرد. این پدیده جزئی از روند گستردۀ موسوم به چرخش زبانی یا نقطۀ عطف زبانی در معرفت نظری در مغرب‌زمین است. از نیمۀ دوم قرن بیستم، توجه به زبان رفته‌رفته به کانون تاملات نظری تبدیل شد. هم در سنت فلسفۀ قاره‌ای و هم در سنت فلسفۀ تحلیلی و اخیراً در فضای فلسفۀ آمریکایی و البته در هر کدام به اسلوبی خاص این توجه نمایان است. روندی که بعدها تحول عظیم زبانی نام گرفت، دامنۀ بسیار گسترده‌ای داشت که تقریباً تمام حوزه‌های معرفت نظری را به گونه‌ای متأثر کرد. فروکاستن فلسفه از اساس به تحلیل زبان را می‌توان جلوه‌ای از تب زبان‌گرایی در مراحل نخستین ظهور آن برشمرد. با بلوغ بیشتر و تدریجی این گرایش، زبان‌شناسی ، نشانه‌شناسی و معنا شناسی به منزلۀ رشته‌های معرفتی متمایز ظهور کردند. تاکنون اتفاق نظر در باب حدود دقیق هر کدام از این رشته‌ها و رابطۀ آنها با یکدیگر میان متخصصان حاصل نشده و پاره‌ای مسائل آنها کم و بیش هنوز متداخل‌اند؛ اما چارچوب کلی این رشته‌ها هر کدام به مثابۀ یک علم نو ظهور تقریباً مشخص شده است.
در چند حوزۀ معرفتی، معناشناسی داریم؛ از جمله در فلسفه، منطق، زبان‌شناسی، روان‌شناسی و ادبیات از معناشناسی سخن می‌رود. اینکه اصطلاح "معنا شناسی" در همۀ این حوزه‌ها به اشتراک معنوی به کار می‌رود یا خیر، هنوز محل مناقشه است؛ اما دست کم می‌توان با اطمینان گفت وجوه اشتراک قابل توجهی میان همۀ این کاربردها در کنار تفاوت‌های ظریف آنها دیده می‌شود. در کتاب حاضر این وجوه اشتراک و افتراق به تفصیل شرح شده است. بدین ترتیب در حالی که می‌توان از معنا‌شناسی زبان‌شناختی به منزلۀ یک علم ذیل زبان‌شناسی و از معناشناسی روان‌شناختی به منزلۀ شاخه‌ای از روان‌شناسی و از معناشناسی فلسفی به عنوان بخشی از فلسفه و از معناشناسی در منطق به مثابۀ بخشی از منطق در یک رویکرد و بخشی از فلسفۀ منطق در رویکردی دیگر سخن گفت، هنوز ادعای وجود یک علم معناشناسی فراگیر که شامل تمام این قلمروهای معرفتی باشد، دشوار است.

معناشناسی به منزلۀ بخشی از زبان‌شناسی در این کتاب معرفی شده است. کتاب تصنیفی است جامع در این علم که از نظر اتقان، دقت و شمول به واقع اثری کلاسیک به شمار می‌رود. در ده فصل این کتاب که به چهار بخش عمومی حول محور قلمروهای معنا تقسیم شده‌اند، مثال‌های فراوان، زبان ساده و تسلسل روان و منطقی محاسن چشمگیر این اثر است. مقدمه‌ای که در آن فرازبان مورد استفادۀ مؤلف به شمول نظام نشانه‌گذاری ویژۀ او در کتاب آمده و دامنۀ موضوع را در میان رشته‌ها و مباحث و مسائل مشابه تحدید می‌کند، به خوبی حاکی از اشراف، دقت نظر و چیره‌دستی استادانۀ مؤلف است.

فهرست مطالب این کتاب بدین قرار است:
پیشگفتار مترجم؛ بخش اول: تبیین موضوع؛ فصل اول: مبادی فرازبان‌شناختی؛ بخش دوم: معنای لغتنامه‌ای؛ فصل دوم: واژه به منزلۀ واحد معنادار؛ فصل سوم: تعریف معنای واژه؛ فصل چهارم: رویکرد ساخت‌گرایانه؛ بخش سوم: معنای جمله؛ فصل پنجم: جمله‌های معنادار و جمله‌های بی‌معنا؛ فصل ششم: معنای جمله و محتوای گزاره‌ای؛ فصل هفتم: تبیین صوری معنای جمله؛ بخش چهارم: معنای اظهار؛ فصل هشتم: کنش‌های گفتاری و بار محتوایی؛ فصل نهم: متن و گفتمان، زمینۀ متن و پیرامتن؛ فصل دهم: ذهنی‌بودن اظهار؛ واژه‌نامه؛ نمایه واژگان کلیدی، اصطلاحات و اعلام؛ کتاب‌شناسی.

... بیشتر
نویسنده:
جان لاینز
ناشر:
گام نو
کلید واژه:
معنی‌شناسی,زبان‌شناسی,فلسفۀ زبان
عنوان :
دستور زبان دری
خلاصه مطلب :

این دستور برای اهل زبان و غیرزبان هر دو نوشته شده و علاقمندان هر دو دسته به ویژه معلمانی که دری تدریس می‌کنند، می‌توانند به بهترین وجه از آن استفاده کنند. این اثر خیلی ساده نگاشته شده و مثال‌هایی که برای توضیح مطالب انتخاب شده و همه و همه ساده و عام‌فهم بوده و خواننده از آن زودتر به مطلب می‌رسد.

موضوعات این دستور مطابق دستور مطابق اساس‌های نوین دستورنویسی زبان دری در اروپا تصنیف شده و از این رهگذر مغایرت با دستورهای دیگر فارسی دارد. در این دستور سعی شده تا حقایق زبان ادبی دری افغانستان و خصوصیات محاوره‌ای آن نشان داده شود و در پساجاها فرق آن از فارسی ایرانی مشخص شود.

فهرست مندرجات این دستور بدین شرح است:

بخش اول: فونولوژی دری کابلی

1. عناصر صوتی یا فونیم‌ها (مخارج صوتی، طرز ادای آوازهای بستۀ بسیط، آوازهای انسدادی احتکاکی، آوازهای نیم‌بسته و ....)

2. آوازهای مصوت یا واول‌ها (تحریر واول‌های زبان دری کابل، فرق‌های اساسی اصوات مصوت کابلی با فارسی ایران، واول‌های مرکب یا دیفتانگ)

3. ضربه یا فشار (محل وقوع ضربه، قوانین ضربه، تغییر محل ضربه، نسبت الحاق پسوند و پیشوند و ...)

4. تفاوت تلفظ کلمات زبان دری ادبی و محاوره‌ای کابلی (تقدیم و تأخیر آوازها، حذف در کلمات، زیادت در کلمات و مصطلحات عامیانه، تبادله صداها)

5. تأثیر عربی و خصوصیات تلفظ و تحریر آن در زبان دری (تغییرات مهمی که در کلمات عرب داخل شده است، تغیر صدا، نرم ساختن کلمات، تغیر تحریر و تلفظ تنوین عربی و ...)

6. تأثیر و تلفظ انگلیسی در زبان دری (کلماتی که تغییر شکل کلی یا جزئی کرده و کلماتی که از روی احتیاج گرفته شده و تنها ضربۀ آنها تغییر کرده)

7. جدول الفبای بین‌المللی فونیتکی در برابر الفبای فارسی.

بخش دوم: مورفولوجی یا صرف که فصل اول آن دربردارندۀ کلمه و اقسام آن، اسم و انواع آن، جنس، عدد، حالت و پسوندهای اسم است.

فصل دوم شامل ضمایر و انواع آن می‌شود. فصل سوم از صفات و انواع آن سخن می‌گوید. فصل چهارم به بررسی عدد و انواع آن و فرق آن از فارسی ایرانی می‌پردازد.

در فصل پنجم فعل، اقسام فعل و باب‌های عربی در دری بررسی می‌شود. در فصل ششم قید یا ظرف و انواع آن را دربرمی‌گیرد و در فصل هفتم به حروف و اقسام آن پرداخته می‌شود.

... بیشتر
نویسنده:
عبدالحبیب حمیدی
ناشر:
اقرأ
کلید واژه:
دستور زبان دری
عنوان :
فرهنگ موضوعی دستور خط فارسی همراه با متن کامل دستور خط فارسی
خلاصه مطلب :

پس از اینکه امر اطلاع‌رسانی به‌عنوان یک واقعیت انکارنشدنی شناخته شد، مسئلۀ انتخاب ابزار و سهولت دستیابی مخاطبان به اطلاعات ارائه‌شده از جمله نکاتی بود که عرضه‌‌کنندگان اطلاعات آن را مورد توجه قرار دادند. به همین دلیل صاحبان آثار علمی و ادبی و آموزشی و غیره، تمهیداتی را برای تسهیل امر مراجعۀ مخاطبان خود به اطلاعات اندیشیده‌اند که نمونه‌های آن از ابتدایی‌ترین نوع، یعنی فهرست مطالب آغاز کتاب شروع و در شرایط مطلوب، به واژه‌نامه‌ها و فهرست‌های پایانی ختم می‌شود که در واقع، این کار تلاشی است برای دستیابی سریع‌تر و استفادۀ بهتر خواننده از مطالب متن تا جایی که امروزه نبود آنها در هر مجموعه‌‌ای امتیازی منفی برای اثر موردنظر محسوب می‌شود.

در این میان، یکی از فهرست‌های بسیار کارآمد و در عینِ‌حال دور از چشم، فهرست موضوعی بوده که متأسفانه کمتر از دیگر فهرست‌ها بدان توجه شده‌است. معمولاً در تهیۀ فهرست‌های موضوعی اهدافی چون جست‌وجوی سریع، تفکیک موضوعی مطالب متن، پاسخ‌گویی به مخاطبان عام و سهولت دستیابی به اطلاعات دنبال می‌شود. فهرست‌سازی موضوعی، در واقع تحلیل اطلاعات موجود در یک متن و تبدیل آنها به کلیدواژه است و همین ویژگی فهرست‌‌های موضوعی است که به‌عنوان ابزار دست پژوهشگر او را در راه پژوهش یاری می‌رساند.

دستور خط فارسی که با هدف یکسان‌سازی شیوۀ نگارش خط فارسی توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی تدوین شده‌است، از جملۀ کتاب‌های مرجعی است که مورد مراجعۀ طیف وسیعی از کسانی است که به هر نحو با مقولۀ نوشتن سروکار دارند.

در گردآوری این مجموعه مسائلی نیز مورد توجه بوده که به طور خلاصه به آنها اشاره می‌شود:

1. تمامی آنچه در دستور خط فارسی با عنوان متن اصلی آمده است (حتی مقدمه‌ها و پانوشت‌ها) در این فهرست گنجانده شده است.

2. پانوشت‌های متن نیز افزون بر آنکه تقریباً به طور کامل در فهرست ضبط شده، در انتهای مجموعه به صورت جداگانه و با شمارۀ مسلسل آمده که شمارۀ مربوط به آنها در سرتاسر متن و در درون جدول‌ها وارد شده و خواننده می‌تواند به همۀ آنها دسترسی داشته باشد.

3. در تهیۀ این فهرست همواره سعی بر این بوده تا آنجا که ممکن است از ارجاع‌دادن به قواعد پیشین خودداری شود تا از این طریق اصل سهولت مراجعه برای مخاطب از نظر دور نشود.

4. در باب شیوۀ نگارش و اِعراب‌گذاری این مجموعه ذکر این نکته ضروری است که رسم‌الخطّ این کتاب بر اساس فرهنگ املایی خطّ فارسی ـ که کتابی است بسیار ارزشمند و کارآمد ـ بوده‌است.

5. به دلیل کم‌حجم‌بودن متن اصلی دستور خطّ فارسی و نیز سهولت دستیابی تمامی مخاطبان به آن، متن مذکور با صفحه‌بندی اصلی که از سوی فرهنگستان زبان و ادب فارسی انجام شده، در ابتدا و پیش از فرهنگ موضوعی آن، در این مجموعه نیز درج شده‌است.

فهرست مطالب این کتاب بدین‌قرار است:

پیش‌گفتار؛ فهرست دستور خط فارسی؛ دستور خط فارسی؛ فرهنگ موضوعی دستور خط فارسی؛ پانوشت‌های دستور خط فارسی.

... بیشتر
نویسنده:
مرتضی قاسمی
ناشر:
سروش
کلید واژه:
دستور خط فارسی
عنوان :
فرزند ایران: داستانی بر پایۀ سرگذشت فردوسی
خلاصه مطلب :

نویسنده در دیباچۀ این کتاب می‌گوید اگر ساختار برونی و پیکرۀ داستان را که نوآیین و چالش‌خیز و هنگامه‌انگیز می‌تواند بود، فروبگذاریم، آنچه در ساختار درونی و پیام‌شناسی آن می‌بایدمان باز نمود، این است: فرزند ایران، از این دید بر سه شالوده بنیاد گرفته است که یکی از آنها پایه‌ور است و آن دوی دیگر پندارینه:

1. شالودۀ پایه‌ور برگرفته از شاهنامه است. استاد بس اندک در دیباچۀ شاهنامه و گاه در آغاز و انجام داستان‌ها از رخدادهای زندگانی خویش به گونه‌‌ای سخت کوتاه و نمونش (اشارت) وار سخن گفته است؛ نمونه را از چگونگی دست‌یافتنس به برنوشته‌ای از شاهنامۀ بومنصوری و کسانی که او را در آغاز کار سرایش شاهنامه، یاری کرده‌اند یا از همسر و پسر خویش و مرگ دردانگیز و دریغ‌آمیز آنان. این آگاهی‌های اندک و کوتاه، کانون و هستۀ پیدایی پاره‌ای از بخش‌های داستان فرزند ایران شده است.

شالوده‌های دیگر داستان را که پندارینه‌اند، همچنان به دوگونه می‌توان بخش کرد:

1. پندارینۀ پایه‌ور: این شالودۀ پندارینه افسانه‌ای است که از دیرباز پیرامون شاهنامه و فردوسی پدید آمده است و نخست سخت کوتاه از آن در تاریخ سیستان سخن رفته است که کتابی نوشته شده در 445 هجری خورشیدی و دیگر بار به فراخی در چهارمقاله که سده‌ای پس از آن به خامۀ نظامی عروضی سمرقندی به نگارش درآمده است و از آن پس در کتاب‌های چون تاریخ گزیدۀ حمدالله مستوفی و تذکرةاالشعرای دولتشاه سمرقندی نیز بازتاب یافته است، گاه با شاخ و برگ‌هایی بیهوده و زیانبار که افسانه را از تری و تازگی نخستین پیراسته‌اند و آن را فروپژمرده‌اند. این افسانه بر گِرد رخدادی درتنیده است و گسترش یافته است که رخدادی است یکسره بی‌پایه و برساخته و بربافتۀ شیفتگان شاهنامه و دوستداران فردوسی که می‌خواسته‌اند سخنور بس گرامی خویش را چونان نماد ایران و تاریخ و فرهنگ آن، در برابر خودکامه‌ای خونریز و سیاه‌نامه چون محمود غزنوی بایستانند.

با این همه نویسنده در این کتاب  در ساختار این افسانه اندکی دگرگونی را که به سود آن بوده است، روا داشته‌است و خواسته‌ که بیش با شگردها و شیوه‌های داستان‌شناختی همساز و دمساز آید و بیش شورانگیز و اثرگذار گردد.

2. پندارینۀ ناب: این گونۀ دومین از شالوده‌های پندارینه که به راستی داستان بر آن بنیاد گرفته است، بخش‌هایی است که به یکبارگی برآمده از پندار نویسنده و آفرینندۀ این داستان است که اگر این بخش‌ها آفریده نمی‌شد، داستان در پیکرۀ خام و آغازین افسانه می‌ماند. در این گونۀ پندارینه، تهیگی‌های افسانه و کژی‌ها و کاستی‌ها و بی‌اندامی‌های آن را از میان برده‌است و چهره‌هایی را به افسانه افزوده است و پاره‌ای از رخدادهای ناگزیر را نیز در گفتگوی‌ها، سخنانی کوتاه یا درازدامان را در دهان قهرمان داستان نهاده است.

ویژگی دیگر در فرزند ایران که نوآیین‌ترین و غیرمنتظره‌ترین ویژگی آن نیز می‌توان شمرد، زبان داستان است. داستان حتی در گفتگوی‌ها، زبانی است نگارین و آراسته و هنرورزانه. با این همه نویسنده کوشیده است که هنرورزی و آراستگی و نگارینی زبان داستان به گونه‌ای باشد که روشنی و روانی و رسایی آن را زیان نرساند.

برش‌هایی از این کتاب:

«فرزند برومند ایران بدین‌سان می‌شنود و می‌خواند و می‌اندیشید و می‌پژوهید و می‌بالید. نیز در کنار دانش و ادب و اندیشه، هنرها و شایستگی‌هایی دیگر را که جوانان را می‌زیبید و به کار می‌آمد، می‌آموخت و می‌ورزید. اسب می‌تاخت و گوی می‌باخت و تیخ می‌آخت و تیر می‌انداخت».

«او بزرگ‌مرد اندیشه و ادب ایران، پیر پاک و پارسای دری، فرزانه فرمند توس، انگیختار فرهنگ و منش ایرانی، شالوده ریز چیستی و ناخودآگاهانه ایرانیان، فردوسی بود. او به انگیزش پرشور و پافشارانه دوستان و دوستدارانش، از توس به غزنین آمده بود تا شهریار نامبردار آن روزگار، ‌محمود را دیدار کند و شاهکار ورجاوند و بی‌مانند خویش شاهنامه را، فراپیش وی بدارد و با پرتویی از فر فرهنگ و فروغی از تابش ایران زمین، چشمان او را که مردی نیرانی بود، به خیرگی بکشد و آشکارا و استوار، فریاد وی بیارد که بر بخشی از سرزمینی فرمان می‌راند که خاستگاه خورشید است و سرزمین سیمرغ».

فهرست مطالب این کتاب بدین شرح است:

دیباچه، فرزند ایران، نوجوانی، گفت‌وگوی‌های آدینه‌روز، جوانی، مردی، سوگ و سور، درگذشت دقیقی، بیژن و منیژه، فردوسی، رستم و اکوان دیو، تاریخ و افسانه، رستم و سهراب، واپسین سخن دوست دیرین، شاهنامنۀ بومنصوری، شاهنامه، مهتر گردنفراز، پسر نالان خیره‌سر، پیکی از غزنین، دو سوگ سترگ، فرجام شاهنامه آغاز رستخیز، به سوی غزنین، دیدار با عنصری و فرخی و عسجدی، در بارگاه محمود، به سوی هری، به سوی طبرستان، به سوی توس، نخستین دهش محمودی، پاک در خاک، یادداشت‌ها، کتاب‌نما و فهرست اعلام.

... بیشتر
نویسنده:
میرجلال‌الدین کزازی
ناشر:
معین
کلید واژه:
داستان‌های فارسی,سرگذشت‌نامه,فردوسی