جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

ضرب المثل‌، عصاره فرهنگ ملّت‌هاست که در عباراتی کوتاه و رسا، حاوی نکات فرهنگی، اجتماعی و تعلیمی و تربیتی فراوان و سرشار از موعظه و پند است. یکی از روش‌های خداوند برای تربیت انسان‌ها نیز، استفاده از نصیحت و اندرز است. پیشینه امثال و حکم، قدمتی دیرینه‌تر از نویسندگی و سرایندگی دارد و قبل از ابداع خط نیز وجود داشته است. به سبب این‌که این عناصر، در طول زمان همواره متولّد می‌شود و پس از مقبولیّت و پذیرشِ عامّه مردم به کار گرفته می‌شود، قطعاً تعدادی از آن‌ها تا زمان کتابت به صورت شفاهی و دهان به دهان نقل می‌شود تا اینکه علاقه‌مندانی به فکر گردآوری و تدوین آن افتاده و این سرمایه گرانمایه را به صورت مکتوب برای آیندگان باقی بگذارند. امثال و حکم همانند آیینه‌ای شفاف، وقایع، آیین‌ها، باورها و فرهنگ ملّت را بازتاب داده و نه تنها از این جهت، بلکه از حیث حفظ و ضبط برخی لغات و اصطلاحات زبان و معانی آن، عامل قوی و مؤثری در زنده نگه‌داشتن زبان فارسی در کنار منابع نظم و نثر فارسی است. در مجموعه امثال فارسی می‌توان انعکاس آیات قرآن و احادیث ائمه معصوم (ع) و مفاهیمی چون امثال عربی، عرفان، تصوّف و فقه اسلامی را مشاهده کرد و به پیوستگی و تأثیر دو ثِقل اکبر که ودیعه رسول رحمت (ص) است، در زندگی و گفتار و کردار مسلمانان، پی برد. در پژوهش حاضر با بررسی کتاب امثال و حکم دهخدا، فرهنگ جامع ضرب المثلهای فارسی بهمن دهگان، فرهنگ عوام امیرقلی امینی، کتاب کوچه احمد شاملو و برخی کتب دیگر همچون داستان‌نامه بهمنیاری و غیره، نزدیک به 4500 ضرب المثل و کنایه گردآوری و با احادیث و بعضاً با آیات مطابقت داده شد. مواردی چون نگرش به هستی، تعلیم و تربیت، قضا و قدر، ارزش‌های اخلاقی، زمان و فرصت، ثروت و فقر، عدل و ظلم، قناعت، مدارا، مشورت، اتّحاد و امیدواری در بستر این امثال نمود پیدا کرده است. لازم به ذکر است که باب این نوع پژوهش‌ها از سده‌های پیش گشوده است. شیوه کار بر بررسی کامل چهار منبع ذکرشده و سپس تطبیق حدیث یا آیه‌ای متناسب با مفهوم ضرب المثل و کنایه بوده است.

این پژوهش به بررسی و نقد تطبیقی دیدگاه‌های ابوالحسن غزالی و ابوعلی ابن رشد درباره ارتباط فلسفه و دین می‌پردازد. هر دو این متفکران اسلامی، با وجود تفاوت‌های روش‌شناختی و محتوایی، تأثیر عمیقی بر اندیشه اسلامی و تربیت دینی دارند. غزالی بر اهمیت تجربه دینی و معارف نقلی تأکید دارد و به ارتقاء روحانی انسان می‌پردازد، در حالی که ابن رشد بر رابطه عقل و وحی و هماهنگی آن‌ها تأکید می‌کند. این پژوهش با تحلیل تطبیقی این دیدگاه‌ها، دلالت‌های آنها را برای تربیت دینی، به ویژه در زمینه تقویت تفکر عقلانی و تعمیق تجربه‌های معنوی، بررسی می‌کند. هدف نهایی این مطالعه، ارائه راهکارهایی برای ارتقاء تربیت دینی با الهام از اندیشه‌های این دو فیلسوف بزرگ است. این پژوهش به بررسی و نقد تطبیقی دیدگاه‌های ابوالحسن غزالی و ابوعلی ابن رشد در زمینه فلسفه و دین می‌پردازد. هر دو اندیشمند با رویکردهای متفاوتی، سعی در پاسخ به چالش‌های موجود در ارتباط بین فلسفه و دین در دنیای اسلام داشتند. غزالی، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین متفکران مسلمان، بر اهمیت تجربه دینی و تکیه بر معارف نقلی تأکید دارد و در آثارش به نقد فلسفه و چالش‌های آن با اصول دینی می‌پردازد. او معتقد است که عقل و وحی باید در راستای ارتقاء روحانی انسان هماهنگ شوند و در برخی موارد، قدرت عقل را در فهم دین محدود می‌داند.از سوی دیگر، ابن رشد به عنوان نماینده پارادایم عقل‌گرا، تلاش می‌کند تا فلسفه را با دین همسو کند و به این باور است که عقل می‌تواند به درک بهتر شریعت کمک کند. او بر این نکته تأکید دارد که بین تعالیم دینی و مفاهیم فلسفی می‌توان هماهنگی برقرار کرد و فلسفه را ابزاری برای درک عمیق‌تر آموزه‌های دینی می‌داند.این پژوهش با بررسی تطبیقی دیدگاه‌های غزالی و ابن رشد، دلالت‌های آنها را در حوزه تربیت دینی تحلیل می‌کند و به رشته‌های مختلفی از جمله تربیت اخلاقی و شناختی می‌پردازد. هدف نهایی این بررسی، ارائه راهکارهایی برای ارتقای تربیت دینی است که از دو رویکرد مختلف این دو فیلسوف بزرگ الهام می‌گیرد. این مطالعه می‌تواند به بهبود روندهای آموزشی و تربیتی کمک کند و به‌ویژه در ایجاد تعادلی میان عقل و ایمان، و نیز در تقویت تفکر انتقادی و تجربه‌های معنوی دانش‌آموزان تأثیرگذار باشد.

حکمت الهی یکی از اهدافی است که اندیشه بشری باید به دنبال آن باشد؛ دسترسی، درک، پیشرفت، کاربرد و پیاده سازی، در همه جنبه های زندگی، جایی که فلاسفه الهی به دقت وتفصیل از حکمت مراقبت کردند. زیرا از جمله ثمرات آن شادی جاودانه انسان ورهایی او از عذاب دائمی است وحکمتی که می خواهیم در فضیلت ورتبه آن بحث کنیم حکمت نظری وعملی است وتأثیر هر یک از آنها در رسیدن به کمال مناسب اوست. اما در مورد حکمت نظری: هدف آن تکمیل روح تنها با دانستن است، وبه موارد زیر تقسیم می شود: ۱- الهیات: اینها به موارد زیر تقسیم می شوند: الف- الهیات به کلی ترین معنا: وآن مفاد کلی وجود می باشد. ب- الهیات به خاص ترین معنا: این است که در آن وظیفه الهی را در ذات، عمل وصفت جستجو می شود. این کمال علمی است که انسان - بالقوه را - به انسان بالفعل تبدیل نماید. ٢- ریاضی ‌۳- فیزیک. در مورد حکمت عملی، هدف آن این است که بدانی چه باید کرد وسپس به آن عمل بکنی. به دو دسته تقسیم می شود: اخلاق، خانه داری وسیاست شهری. وهر دوی این دو حکمت، انسان را از نظر کسب، تکمیل می کند وما ارتباط تنگاتنگی بین آنها، به ویژه در عملی، یافته ایم. از آنجا که تأثیر آن بر انسان، دستیابی به فضایل اخلاقی است، که وظیفه آنها حذف موانع برای دستیابی به دانش نظری است. فضیلت ومرتبه حکمت الهی، سالک وخواهنده آن را بصیرت بخش می سازد؛ لازم بود که آن را تعریف کنیم، وهدف وفایده آن را توضیح دهیم. از آنجا که موضوع حکمت الهی است، وجود لازمه وجود در ذات، که خداوند متعال است. واین که همه موجودات به او وابسته هستند، وبنابراین در شرافت وفضیلت از او پست ترند، و از آنجا که هیچ شرافتمندانه یا بهتر از وجود لازمه خود وجود ندارد، بنابراین هر چیزی که مربوط به او باشد، باید عزت وفضیلت خود را از وی به دست آورد.بنابراین، این علم در مقابل همه علوم دیگر به عزت وبرتری خود می رسد.بنابراین، نتیجه می گیریم که دستیابی به شریف ترین دانش شرافتمندتر است - بخصوص - اگر بگوییم: با اتحاد عالم ومعلوم، در سطح اپیستمولوژی (معرفت شناسی)، کسی که آن را بدست می آورد به یک موجود الهی تبدیل می شود؛ به دلیل اتحاد او با معلوم الهی. در سطح انتولوژی (وجودی) ، همه باید به اصل برگردند، از طریق یک ذهن آموخته وبهره‌مند شده، در سرریز فراوان اول یک رسانه باشد ، این با قوانین حکمت شرافتمند ثابت می شود: ماندگاری سرریز فراوان الهی وهرگز وقفه شدن آن. واین ماندگاری سرریز نیاز به گیرنده دارد. وباید غیرقابل پیش بینی باشد (واین روح انسان است) واین سرریز اگر فقط به عناصر برسد، که کمالات آن محدود است، مانند اجسام بی جان وجانوران، که حالت انتظار دارند، بالاترین به پایین تر است، وپایین ترین بالاتر نمی رود، اگرچه خدا ذهنها، اشیاء بی جان وجانوران را خلق کرده است، ودر همان حد متوقف کرد، دیگر سرریز فراوان وجود ندارد، وآنگاه عنایت الهی متوقف می شود، اما نیاز به یک وجودی دارد، که سرریز فراوان را فراهم کند، که حالت انتظار نداشته باشد، تا در حالت سرازیر بماند وآن سرریز‌ فراوان را بگیرد، واین روح انسان است، که به ماده نزول کرده وسپس به ذهن باز می گردد وغیره... پس تا این که انسان بالقوه را تبدیل به انسان بالفعل شود ، باید حکمت الهی را بدست آورد. این مطالعه تحت عنوان زیل قرار گرفت: "تبیین فضیلت حکمت الهی وتأثیر آن بر کمال انسان».

بانوان مبلغ، تاثیر قابل توجهی بر اصلاح سبک زندگی و عقاید خانواده‌های مسلمان، به‌ویژه دختران و زنان جامعه اسلامی دارند. یکی از انتقاداتی که در فضای حقیقی و مجازی در این خصوص مطرح است، مربوط به اخلاق ارتباط گیری بانوان مبلغ در طول فعالیت های تبلیغی است که گاه نسبت برخی آسیب‌های رفتاری به آنان داده می‌شود. نظر به اهمیت جایگاه اخلاق تبلیغ بانوان مبلغ، بررسی این انتقادات و چیستی آسیب‌های مطرح و اندازه‌گیری فراوانی آن‌ها، ضروری است. پژوهش حاضر با روش تلفیقی کیفی- کمی، به این مسئله پرداخته است؛در مرحله اول در فاز کیفی، آسیب‌ها شناسایی شده ودر مرحله دوم در فاز کمی، میزان گستردگی آن در عرصه تبلیغ بانوان مبلغ، مورد ارزیابی قرار گرفته است. یافته ها بیانگر آن است که هر چند در اخلاق ارتباط گیری بانوان بر پایه شواهد مبتنی بر تجربه مبلغان، آسیب‌هایی در ارتباط با مستمعان، همکاران و آقایان، مطرح است اما گستردگی آن با آزمون های اماری تأیید نمی‌شود.