خدای عشق و رنج انسانی (بررسی مقایسه ای رویکرد جان هیک و ویلیام هسکر) امیرعباس علیزمانی جان هیک عبدالرسول کشفی Persian فصل اول: کلیات و مفاهیم .................................................................................................................................... 1 1_1 بیان مسئله...................................................................................................................................................... 2 1_2 بررسی شخصیت علمی و آثار هیک و هسکر............................................................................................... 2 1_3 ضرورت اجرای پژوهش........................................................... ..................................................................... 5 1_4 اهداف پژوهش............................................................................................................................................... 5 1_5 پیشینه تحقیق ..............................................................................................................................................5 1_6 مسائل اصلی و فرعی..................................................................................................................................... 6 1_7 روش پژوهش................................................................................................................................................ 7 1_8 ساختار پژوهش.............................................................. ............................................................................ 7 1_9 مفاهیم اساسی پژوهش........................................................................................................... ..................... 7 1_9_1 خدای عشق........................................................................................................................................................................ 7 1_9_2 انواع رنج.............................................................................................................................................................................. 8 1_9_3 دفاعیه و تئودیسه.............................................................................................................................................................. 8 فصل دوم: رویکرد ویلیام هسکر پیرامون خدای عشق و رنج انسان........................................... ..................... 11 2_1 تئودیسه‌ای برای رنج حاصل از شرور طبیعی...............................................................................................12 2_1_1مراحل تئودیسه نظم طبیعی......................................................................................................................................... 14 2_1_2 علت شرور طبیعی.......................................................................................................................................................... 18 2_1_3 تئودیسه نظم طبیعی..................................................................................................................................................... 20 2_1_4 ایرادها و اعتراض‌ها ....................................................................................................................................................... 22 2_1_5 جمع‌بندی....................................................................................................................................................................... 23 2_2 تئودیسه‌ای برای رهایی از رنج حاصل از شرور اخلاقی............................................................................. 24 2_2_1 ارکان تئودیسه شر اخلاقی............................................................................................................................................ 25 2_2_2 دفاع از خدای عاشق....................................................................................................................................................... 33 2_3 تکمیل تئودیسه هسکر برای رنج انسانی با وجود خدای عاشق............................................................... 50 2_3_1 خداوند، جهان و شر....................................................................................................................................................... 51 2_3_2 خداباوری گشوده و مسئله رنج..................................................................................................................................... 52 2_3_3 اقدام نهایی خدا علیه شر............................................................................................................................................. 54 2 _3_4 جمع بندی نهایی رویکرد هسکر................................................................................................................................ 65 فصل سوم: خدای عشق و رنج انسانی(رویکرد جان هیک_ تئودیسه پرورش روح)....................................... 67 3_1مباحث مقدماتی........................................................................................................................................... 68 3_1_1 نگاه اجمالی به راه حل‌های ناکام .................................................................................................................................. 68 3_1_2 دیدگاه کلی هیک در مسئله شرور و رنج‌ها.................................................................................................................... 71 2-3 تئودیسه پرورش روح جان هیک ...............................................................................................................72 3_2_1 ریشه‌های تاریخی نظریه ",تئودیسه پرورش روح",....................................................................................................... 72 3_2_2 چهارچوب کلی و نقشه راه دیدگاه هیک....................................................................................................................... 75 3_2_3 شر اخلاقی و رنج‌های انسان............................................................................................................................................. 76 3_2_4 رابطه رنج‌ها و شرور طبیعی ........................................................................................................................................... 87 2_2_5 رابطه درد، رنج و معنای زندگی..................................................................................................................................... 93 3_3 هدف آفرینش............................................................................................................................................ 95 3_3_1 بهشت نبودن دنیا............................................................................................................................................................ 95 3_3_2 پرورش روح، هدف آفرینش............................................................................................................................................ 96 3_4 رنج‌های گزاف و پرورش روح.................................................................................................................... 99 3_5 تکمله تئودیسه پرورش روح جان هیک( اصل معاد)............................................................................. 100 3_5_1 اعتقاد به حیات پس از مرگ........................................................................................................................................... 100 3_5_2 خوش‌بینی کیهانی و رستگاری جهانی......................................................................................................................... 102 3_6 تحلیل مبانی تئودیسه پرورش روح جان هیک....................................................................................... 104 2_6_1 مبانی معرفت شناختی ........................................................................................................................................................ 104 3_6_2 مبانی جهان‌شناختی.............................................................................................................................................................. 104 3_6_3 مبانی انسان شناختی.............................................................................................................................................................106 3_6_4 مبانی کلامی.............................................................................................................................................................................106 3_6_5 مبانی آخرت شناسی............................................................................................................................................................. 107 3_6_6 جمع بندی مبانی تئودیسه پرورش روح........................................................................................................................... 108 فصل چهارم : شباهت‌ها وتفاوت‌ها‌ی دو رویکرد............................................................................................. 109 4_1 شباهت‌ها..................................................................................................................................................... 110 4_1_1 درک درست و یکسان از مسئله.......................................................................................................................................... 110 4_1_2 عدم کفایت دفاعیه‌ها............................................................................................................................................................. 111 4_1_3 تعهد به حل مسئله در بستر الهیات مسیحی...................................................................................................................115 4_1_4 کامل نبودن انسان اولیه و نقد گناه نخستین....................................................................................................................115 4_1_5 شمول پاسخ‌ها از جهت شرور طبیعی و اخلاقی.............................................................................................................. 116 4_1_6 جهان کنونی باورپذیر‌ترین جهان ممکن.............................................................................................................................117 4_1_7 نقش اختیار در رنج‌های حاصل از شرور اخلاقی...............................................................................................................117 4_1_8 نقش معنای زندگی دینی در تئودیسه‌ها.............................................................................................................................. 119 4_1_9 بررسی کارکرد دیدگاه‌های الهیاتی مدرن در مسئله رنج بشری..................................................................................... 120 4_2 تفاوت‌ها......................................................................................................................................................... 121 4_2_1 تفاوت نگاه الهیاتی هیک و هسکر در توجیه شرور و رنج‌ها.......................................................................................... 121 4_2_2 اختیار و اراده آزاد................................................................................................................................................................... 125 4_2_3 شر گزاف و رنج‌های بی معنا................................................................................................................................................. 127 ز 4_2_4 پرورش روح هدفی الهی برای تمام رنج‌ها......................................................................................................................... 128 4_2_5 موضع منفعلانه جان هیک در مقابل موضع پیروزی بر شر ویلیام هسکر................................................................... 125 4_3 نتیجه‌گیری: تفاوت‌ها و شباهت‌های دو رویکرد (هیک و هسکر)......................................................... 126 فهرست منابع و مآخذ....................................................................................................................................... 128, text هیک, جان (John Hick؛ فیلسوف تحلیلی دین و نظریه پرداز تکثرگرایی دینی، مسیحی پروتستان، ایمان گرای معتدل؛ فیلسوف نوکانتی) , #۱۹۲۲م.یورکشایر,انگلیس-2012م.بیرمنگام،انگلیس هاسکر, ویلیام(فیلسوف آمریکایی ، استاد بازنشسته دانشگاه هانتینگتون ، آمریکا), 1935# خسروی, رسول علیزمانی, امیرعباس (دانشیار گروه فلسفه دین دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران), 1345ش.# کشفی , عبدالرسول (استاد فلسفه و کلام اسلامی، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران), 1335# Thesis