رهیافتی به بایسته ها، موانع و مقامات سلوکی در نهج البلاغه با تأکید بر آثار امام خمینی (ره) امام خمینی (روح الله الموسوی الخمینی) امام خمینی امیر جوان آراسته کلیدواژه فارسی: عرفان اسلامی، نهج البلاغه، امام خمینی، سلوک عرفانی، بایسته های سلوک، موانع سلوک، مقامات,کلیدواژه انگلیسی: Islamic mysticism, Nahj Al Balagha, imam khomeini, spiritual wayfaring, requisites, obstacles, spiritual stations فصل اول: کلیات 23 1-1. مقدمه 24 1-2. طرح رساله 25 1-2-1. بیان مسأله 25 1-2-2. پرسشهای پژوهش 26 1-2-2-1. پرسش اصلی 26 1-2-2-2. پرسشهای فرعی 26 1-2-3. فرضیه‌های پژوهش 26 1-2-3-1. فرضیه اصلی 26 1-2-3-2. فرضیه‌های فرعی 26 1-2-4. پیشینه تحقیق 27 1-2-5. روش تحقیق 30 1-2-6. دشواری‌های تحقیق 31 1-3. ایضاح مفاهیم 31 1-3-1. مفاهیم عرفانی 31 1-3-2. عرفان 32 1-3-2-1. لغت شناسی عرفان 32 1-3-2-2. اصطلاح شناسی عرفان 33 1-3-2-3. تفاوت‌های عرفان و تصوف 35 1-3-2-4. عرفان عملی 35 1-3-2-5. عرفان نظری 36 1-3-3. سیر و سلوک 37 1-3-3-1. سیر 39 1-3-3-2. سلوک 40 1-3-3-3. سالک 41 1-3-3-4. سفر 42 1-3-4. بایسته‌های سلوک 44 1-3-5. موانع سلوک 46 1-3-6. مراحل سلوک 47 1-3-7. مقامات 50 1-3-8. منازل 52 1-3-9. احوال 54 1-4. جستارهای پیشینی 55 1-4-1. معرفی نهج‌البلاغه و شروح عرفانی آن 55 1-4-2. ظرفیت سنجی مفاهیم سلوکی در بخش‌های مختلف نهج‌البلاغه 57 1-4-3. مبانی معرفتی و شخصیت عرفانی امام خمینی (ره) 58 1-4-3-1. عارف حقیقی و عرفان مبتنی بر ثقلین 58 1-4-3-2. عرفان حماسی و حضور فعال در جامعه 59 1-4-3-3. استقلال فکری و عقلانیت عاری از تقلید 60 1-4-3-4. تقدم عرفان علمی بر عرفان عملی 61 1-4-3-5. نگاه جمال‌محور به هستی و جهان 61 1-4-4. معرفی کتاب‌های اخلاقی و عرفانی امام خمینی (ره) 62 فصل دوم: بایسته‌ها و موانع سلوک در نهج‌البلاغه با تأکید بر آثار امام‌خمینی(ره) 63 2-1. مقدمه 64 2-2. بایسته‌های سلوک 64 2-2-1. توبه 65 2-2-1-1. مفهوم و ماهیت توبه 65 2-2-1-2. مراتب و سیر توبه از منظر نهج‌البلاغه 66 2-2-1-3. مراتب تکاملی و کارکردهای توبه در نگاه امام 68 2-2-1-4. شرایط کمال و پذیرش توبه 71 2-2-2. زهد 72 2-2-2-1. مفهوم و ماهیت زهد 72 2-2-2-2. مراتب و مراحل زهد 75 2-2-2-3. جایگاه زهد باطنی در سلوک 77 2-2-2-4. رابطه زهد با شناخت 78 2-2-3. ریاضت 79 2-2-3-1. مفهوم ریاضت در سلوک عرفانی 79 2-2-3-2. مبانی نظری و دلایل ضرورت ریاضت 81 2-2-3-3. مصادیق ریاضت 82 2-2-3-4. مراتب و آثار ریاضت در سیر تحول سالک 84 2-2-4. مراقبت و محاسبه 88 2-2-4-2. مفهوم شناسی مراحل چهارگانه نظارت 88 2-2-4-2-1. مشارطه در سلوک عرفانی 88 2-2-4-2-2. مراقبه در سلوک عرفانی 90 2-2-4-2-3. محاسبه در سلوک عرفانی 91 2-2-4-2-4. معاقبه در سلوک عرفانی 92 ‌2-2-4-1. تزکیه نفس و خودسازی پیش‌نیاز سلوک عرفانی 93 2-2-4-1-1. جهاد اکبر با خودسازی 94 2-2-4-1-2. تمرین روزه‌داری 95 2-2-4-1-3. تمرکز بر عیوب خود 95 2-2-5. تقوا 96 2-2-5-1. تقوا؛ نیروی درونی برای مصونیت معنوی و رشد اخلاقی 97 2-2-5-2. تقوا و مالکیت خویشتن؛ اعتدال در سلوک نفسانی 98 2-2-5-3. تقوا و معرفت توحیدی؛ رکن رهایی از انانیت 99 2-2-5-4. تقوا و مسئولیت پذیری اجتماعی 101 2-2-5-5. مراتب تقوا از ظاهر تا باطن وجود انسان 102 2-3. موانع سلوک 103 2-3-1. غفلت 105 2-3-1-1. عوامل غفلت در نهج‌البلاغه 106 2-3-1-1-1. تعلق به دنیا 107 2-3-1-1-2. عدم بصیرت 107 2-3-1-2. عوامل غفلت در خوانش امام خمینی (ره) 108 2-3-1-2-1. توجه به دنیا 109 2-3-1-2-2. گناهان کبیره 110 2-3-1-3. مصادیق غفلت و پیامدهای آن 111 2-3-1-3-1. غفلت از نفس 111 2-3-1-3-2. غفلت در عبادت 111 2-3-2. وسوسه علمی 111 2-3-2-1. مصادیق وسوسه در نهج‌البلاغه 114 2-3-2-2. وسوسه در آثار عرفانی امام خمینی (ره) 116 2-3-2-2-1. شناخت وسوسه‌ و مراقبت از نفس 117 2-3-2-2-2. عشق فطری به کمال 117 2-3-3. حاکمیت قوه واهمه 119 1-3-3-2. قوه واهمه و تأثیر آن بر حضور قلب در نماز 120 2-3-3-3. مراقبه و محاسبه دائمی، ابزار مهار قوه واهمه 121 2-3-4. توقف در حد عقل متعارف 122 2-3-5. هوس مداری و خودبینی 123 2-3-6. کمینگاه‌های شیطان 125 2-3-7. بازیگری و دنیاگرایی 127 2-4. جمع‌بندی فصل دوم 129 فصل‌سوم: احوال و مقامات سلوکی در نهج‌البلاغه با تأکید بر آثار امام‌خمینی‌(ره) 131 3-1. مقدمه 132 3-2. ایمان 135 3-2-1. ایمان از منظر نهج‌البلاغه 136 3-2-2. ایمان در بیان امام خمینی (ره) 137 3-2-3. ایمان با خوانش شارحان نهج‌البلاغه 140 3-2-4. جمع بندی بحث ایمان 141 3-3. صدق 141 3-3-1. صدق از منظر نهج‌البلاغه 142 3-3-2. صدق در بیان امام خمینی (ره) 143 3-3-3. صدق با خوانش دیگر شارحان نهج‌البلاغه 144 3-3-4. جمع بندی بحث صدق 145 3-4. انابه 145 3-4-1. انابه از منظر نهج‌البلاغه 147 3-4-2. انابه در بیان امام خمینی (ره) 149 3-4-3. انابه با خوانش دیگر شارحان نهج‌البلاغه 149 3-4-4. جمع بندی بحث انابه 150 3-5. اخلاص 151 3-5-1. اخلاص از منظر نهج‌البلاغه 152 3-5-2. اخلاص در بیان امام خمینی (ره) 154 3-5-3. اخلاص با خوانش دیگر شارحان نهج‌البلاغه 158 3-5-4. جمع بندی بحث اخلاص 160 3-6. خلوت 161 3-6-1. خلوت از منظر نهج‌البلاغه 163 3-6-2. خلوت در بیان امام خمینی(ره) 165 3-6-3. خلوت با خوانش دیگر شارحان نهج‌البلاغه 166 3-6-4. جمع بندی بحث خلوت 168 3-7. خوف و حزن 168 3-7-1. خوف و حزن از منظر نهج‌البلاغه 170 3-7-2. خوف و حزن در بیان امام خمینی (ره) 174 3-7-3. خوف و حزن با خوانش دیگر شارحان نهج‌البلاغه 176 3-7-4. جمع بندی بحث خوف و حزن 177 3-8. رجاء 178 3-8-1. رجاء از منظر نهج‌البلاغه 179 3-8-2. رجاء در بیان امام خمینی (ره) 182 3-8-3. رجاء با خوانش دیگر شارحان نهج‌البلاغه 184 3-8-4. جمع بندی بحث رجاء 185 3-9. صبر 186 3-9-1. صبر از منظر نهج‌البلاغه 187 3-9-2. صبر در بیان امام خمینی (ره) 190 3-9-3. صبر با خوانش دیگر شارحان نهج‌البلاغه 191 3-9-4. جمع بندی بحث صبر 192 3-10. شکر 193 3-10-1. شکر از منظر نهج‌البلاغه 194 3-10-2. شکر در بیان امام خمینی (ره) 196 3-10-3. شکر با خوانش دیگر شارحان نهج‌البلاغه 197 3-10-4. جمع بندی بحث شکر 198 3-11. محبت 199 3-11-1. محبت از منظر نهج‌البلاغه 200 3-11-2. محبت در بیان امام خمینی (ره) 202 3-11-3. محبت با خوانش دیگر شارحان نهج‌البلاغه 204 3-11-4. جمع بندی بحث محبت 206 3-12. یقین 207 3-12-1. یقین از منظر نهج‌البلاغه 208 3-12-2. یقین در بیان امام خمینی (ره) 211 3-12-3. یقین با خوانش دیگر شارحان نهج‌البلاغه 214 3-12-4. جمع بندی بحث یقین 215 3-13. توکل 216 3-13-1. توکل از منظر نهج‌البلاغه 217 3-13-2. توکل در بیان امام خمینی (ره) 219 3-13-3. توکل با خوانش دیگر شارحان نهج‌البلاغه 221 3-13-4. جمع بندی بحث توکل 222 3-14. رضا 223 3-14-1. رضا از منظر نهج‌البلاغه 224 3-14-2. رضا در بیان امام خمینی (ره) 226 3-14-3. رضا با خوانش دیگر شارحان نهج‌البلاغه 227 3-14-4. جمع بندی بحث رضا 228 3-15. تسلیم 229 3-15-1. تسلیم از منظر نهج‌البلاغه 230 3-15-2. تسلیم در بیان امام خمینی (ره) 231 3-15-3. تسلیم با خوانش دیگر شارحان نهج‌البلاغه 232 3-15-4. جمع بندی بحث تسلیم 234 3-16. توحید 234 3-16-1. توحید از منظر نهج‌البلاغه 235 3-16-2. توحید در بیان امام خمینی (ره) 236 3-16-3. توحید با خوانش دیگر شارحان نهج‌البلاغه 239 3-16-4. جمع بندی بحث توحید 240 3-17. جمع‌بندی فصل سوم 241 3-18. نتیجه‌گیری نهایی رساله 242 3-19. پیشنهاد پژوهشی 243 فهرست منابع 245 فهرست جدول جدول1-1: مقایسه مقام، منزل و حال در یک نگاه 55, text نادم, محمدباقر جوان آراسته , امیر (استادیار گروه تصوف و عرفان اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران) انصاری اصل, محمد (دانشجوی دکتری ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکده الاهیات، دانشگاه تهران، تهران، ایران.) خمینی, روح الله (امام خمینی، فقیه، عارف و فیلسوف معاصر،اولین رهبر و بنیان‎گذار جمهوری اسلامی ایران), 1281ش.خمین#1368ش.تهران Thesis