بازتاب عقلانیتهای متافیزیکی و پسامتافیزیکی در اندیشه روشنفکران ایرانی پس از انقلاب اسلامی ایران روشنفکر روشنفکران ایرانی عقلانیت متافیزیکی عقلانیت پسامتافیزیکی نقد عقلانیت متافیزیکی اندیشه سیاسی متافیزیکی اندیشه سیاسی پسامتافیزیکی بنیادگرایی معرفتی نقد بنیادگرایی معرفتی رضا داوری اردکانی منصور میراحمدی چناروییه داریوش شایگان عبدالکریم سروش مصطفی ملکیان Persian فصل اول: کلیات بیان مسئله.................................................................................................................................................2 روشنفکران ایرانی و عقلانیت فلسفی.........................................................................................................6 پیشینه پژوهش ......................................................................................................................................14 سؤالات اصلی و فرعی........................................................................................................................17 فرضیه................................................................................................................................................... 18 روش پژوهش....................................................................................................................................18 فصل دوم: ریشه‌های عقلانیت‌های متافیزیکی و پسامتافیزیکی در یونان باستان مقدمه.....................................................................................................................................................21 فلسفه و متافیزیک.................................................................................................................................23 فلسفه و پسامتافیزیک.............................................................................................................................24 شکاف‌های فکری در یونان باستان..........................................................................................................27 اندیشه اسطوره‌ای، اندیشه دینی و اندیشه فلسفی....................................................................................27 حماسی-سرایان........................................................................................................................................30 تراژدی-سرایان.........................................................................................................................................34 اندیشه پیشاسقراطی................................................................................................................................37 مناظره‌های فلسفی پیشا-سقراطی...............................................................................................................38 ایونی/ فیثاغوری: علم یا عرفان...............................................................................................................38 ملطی/ الئایی: آرخه؛ عنصر عینی یا مفهوم...............................................................................................40 هراکلیتوس/ پارمنیدس: شدن یا بودن.................................................................................................42 سوفیسم/ سقراط و افلاطون: رتوریک یا عدالت (خیر)............................................................................47 افلاطون/ ارسطو: عقلانیت متافیزیکی و نقد آن.......................................................................................54 زبان و هنر..............................................................................................................................................56 حقوق طبیعی و عدالت...........................................................................................................................57 نفس و انسان-شناسی...............................................................................................................................58 اخلاق و سیاست....................................................................................................................................59 نتیجه-گیری..............................................................................................................................................62 فصل سوم: گذار از عقلانیت متافیزیکی به عقلانیت پسامتافیزیکی مقدمه.....................................................................................................................................................66 بن‌بست فنی عقلانیت متافیزیکی.............................................................................................................67 بن‌بست الاهیاتی عقلانیت متافیزیکی.......................................................................................................71 بن‌بست معرفتی عقلانیت متافیزیکی........................................................................................................77 فصل چهارم: سویه‌های سیاسی تفکر پسامتافیزیکی مقدمه...................................................................................................................................................111 ماکیاولی و پسامتافیزیک.......................................................................................................................113 اندیشه‌های پسامتافیزیکی در آرای متفکران قرن بیستم...........................................................................120 نوهگلیسم.............................................................................................................................................120 فلسفه‌های پدیدارشناختی.....................................................................................................................126 فلسفه‌های تحلیلی................................................................................................................................128 جماعت-گرایان......................................................................................................................................137 نوپراگماتیسم........................................................................................................................................139 فصل پنجم: عقلانیت متافیزیکی در ایران پساانقلابی؛ مطالعه‌ای درباره تفکر رضا داوری اردکانی مقدمه...................................................................................................................................................142 داوری و غرب.....................................................................................................................................149 داوری و پست-مدرنیسم........................................................................................................................157 داوری و توسعه....................................................................................................................................161 داوری و پراگماتیسم............................................................................................................................166 داوری؛ امید به تفکر، دفاع از فلسفه و نزاع با روشنفکری دینی.............................................................170 داوری و سیاست..................................................................................................................................188 داوری و هایدگر..................................................................................................................................213 فصل ششم: عبدالکریم سروش؛ از متافیزیک تا مرز پسامتافیزیک مقدمه...................................................................................................................................................218 ادوار فکری سروش..............................................................................................................................220 اول: ایدئولوگ نظام انقلابی.................................................................................................................220 دوم: در رقابت با فردیدیان و فقها........................................................................................................223 سوم: قبض و بسط تئوریک شریعت......................................................................................................230 چهارم: نقد دین ایدئولوژیک و طرح حکومت دموکراتیک دینی............................................................233 پنجم: صراطهای مستقیم........................................................................................................................255 ششم: بسط تجربه نبوی........................................................................................................................258 هفتم: میان‌پرده سکولاریسم و عمق‌بخشی به نقد سیاسی حکومت.........................................................266 هشتم: رؤیای رسولانه و پایان سیاست..................................................................................................272 فصل هفتم: مصطفی ملکیان؛ بازگشت از سیاست به روانشناسی با استمداد از عقلانیت و معنویت متافیزیکی مقدمه...................................................................................................................................................282 منزلگاه‌های فکری ملکیان.....................................................................................................................284 نظریه عقلانیت و معنویت.....................................................................................................................285 نتایج سیاسی پروژه عقلانیت و معنویت................................................................................................291 فصل هشتم: داریوش شایگان؛ از متافیزیک شرق تا پسامتافیزیک هویت سیار مقدمه...................................................................................................................................................316 افسون‌زدگی جدید و پایان هویت-اندیشی..............................................................................................321 فصل نهم: علی میرسپاسی؛ نقد پسامتافیزیکی سنّت روشنفکری ایرانی خوانش پسامتافیزیکی از سیاست..........................................................................................................327 نتیجه-گیری............................................................................................................................................338 منابع................................................................................................................................................343 text نعمتی, فرزاد (خبرنگار گروه فرهنگ روزنامه هم میهن؛ دانش‌آموخته دکتری گروه علوم سیاسی دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی دانشگاه شهید بهشتی) داوری اردکانی, رضا (فیلسوف ایرانی، از شاگردان فردید، استادتمام بازنشستهٔ گروه فلسفه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، رییس فرهنگستان علوم ایران), 1312ش. اردکان، یزد، ایران# سروش, عبدالکریم (Abdolkarim Soroush؛ فیلسوف ایرانی معاصر، صاحب نظریه قبض و بسط شریعت(شریعت صامت)، صراط های مستقیم(کثرت گرایی دینی)، رؤیاانگاری وحی و...، از افراد منتسب به حلقه کیان؛ از نواندیشان دینی), -1324 ش.# ملکیان , مصطفی (فیلسوف معاصر، روشنفکر ایرانی. بخش عمدهٔ پژوهش‌های او در حوزهٔ اخلاق، دین، فلسفهٔ دین، اگزیستانسیالیسم، روان‌شناسی، علوم انسانی، روش تحقیق و روشنفکری), 1335 ش.# شایگان , داریوش (فیلسوف، هندشناس و نویسنده و شاعر ایرانی قرن چهاردهم), 1314؟ش. تهران#1397ش. تهران میرسپاسی, علی (Ali Mirsepassi؛ جامعه شناس ایرانی؛ استاد جامعه‌شناسی و مطالعات خاورمیانه در دانشگاه نیویورک و رییس مرکز مطالعات ایران‌شناسی این دانشگاه نویسنده کتاب «اسلام سیاسی، ایران و روشنگری: فلسفه های امید و ناامیدی») میراحمدی, منصور (استاد گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی) غلامرضا کاشی, محمدجواد (عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی، از افراد منتسب به حلقه کیان، جریان نوشریعتی), 1339ش.# نجف زاده, رضا (استادیار دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران) Thesis