معنای «قرب الهی» چیست؟ اقسام آن کدام است؟ و چگونه حاصل می‌گردد؟ قرب الهی تقرب به خدا قرب وجودی مفهوم قرب الهی تقرب در قرآن قرب مکانی قرب زمانی قرب ماهوی قرب الهی قرب به خدا Persian [1]. نهج البلاغه، خطبه 186.<br />[2]. ماهیت به معناى حدّ وجود است و اختصاص به موجودات محدود امکانى دارد، و خداوند چون وجود مطلق و بی‌نهایت است حَدّى براى او نیست و لذا ماهیت ندارد.<br />[3]. نهج البلاغه، خطبه 1.<br />[4]. بقره، 186.<br />[5]. این‌که موجودات عالم امکان در وجود، روابط محض‌اند به این معنا است که هیچ‌کدام استقلال وجودى ندارند و تمام حقیقت آنها وجود آنها است و وجود آنها نیز ظلّى است. ظِلّ به معناى سایه است و سایه هیچ هویتى از خویش ندارد و همه موجودیتش بسته به شاخص است و موجودات ما سواى حق تعالى در حکم ظِل‌اند براى آن وجود تام. البته در این مثال؛ منظور نیازمندى سایه به شاخص است و امور جنبى مثل مادى بودن شاخص مورد نظر نیست.<br />[6]. حسن زاده آملى، حسن، نصوص الحکم بر فصوص الحکم، ص 496.<br />[7]. بقره، 186.<br />[8]. واقعه، 85.<br />[9]. ق، 16.<br />[10]. انفال، 24.<br />[11]. طبرسى، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج 4، ص 820.<br />[12]. کلینى، محمد بن یعقوب، الکافى، ج 6، ص 282.<br />[13]. اقسام صفات خداوند: 1. صفات ذات: که در انتزاع آنها تنها ملاحظه ذات کافى است؛ مانند صفات «دانایى، توانایى، حیات و...» 2. صفات افعال: اینها صفاتى هستند که در انتزاع آنها تنها ملاحظه ذات الهى کافى نیست بلکه باید ذات را در مقام فعل و ایجاد در نظر گرفت و آنها را انتزاع نمود؛ مانند صفات «آفرینندگى، آمرزندگى، روزى دادن و...».<br />[14]. جوادى آملى، عبدالله، حکمت عبادات، بخش هفتم، ص 213.<br />[15]. حکماء براى عقل چهار مرتبه ذکر کرده‌اند: مرتبه اول: عقل نسبت به همه معقولات بالقوّه است و عقل هیولایى نامیده می‌شود. مرتبه دوم: عقل بالملکه است و آن مرتبه‌اى است که عقل در آن مرتبه، تصورات و تصدیقات بدیهى را تعقل می‌کند. مرتبه سوم: عقل بالفعل است و آن مرتبه‌اى است که عقل نظریات را به واسطه بدیهیات تعقّل می‌کند. مرتبه چهارم: عقل مستفاد است که نفس همه آنچه را که از معقولات بدیهى و نظرى که مطابق با عالم بالا (ملکوت) و عالم پایین (ملک) است بدست آورده تعقل نماید. بدین‌گونه که همگى را نزد خود حاضر نموده و بالفعل به آنها توجّه دارد.<br />[16]. نصوص الحکم بر فصوص الحکم، ص 502.<br />[17]. فصلت، 54.<br />[18]. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج 1، ح 637.<br />[19]. نهج البلاغه، خطبه 190.<br />[20]. آل عمران، 31.<br />[21]. جوادى آملى، عبدالله، ولایت در قرآن، ص 57، مرکز نشر فرهنگى رجاء.<br />[22]. حجر، 99.<br />[23]. ولایت در قرآن، ص 112.<br />[24]. رى شهرى، محمد، حسینى سید حمید، منتخب میزان الحکمة، روایت شماره 5212.<br />[25]. بحار الانوار، ج 77، ص 74. text question and answer gateway for meanings