واژه «یقظه» که در متون عرفانی کاربرد بسیاری دارد، به چه معنا است؟ آیا منشأ قرآنی و روایی دارد؟ اصطلاحنامه علوم قرآنی یقظه عرفان نظری مقام یقظه Persian [1]. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج ‏7، ص 467، بیروت، دار صادر، چاپ سوم، 1414ق؛ مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج ‏14، ص 49 – 50، بیروت، قاهره، لندن‏، دار الکتب العلمیة، مرکز نشر آثار علامه مصطفوی‏، چاپ سوم‏، 1430ق؛ بستانی، فؤاد افرام، فرهنگ ابجدی عربی - فارسی، مترجم، مهیار، رضا، ص 1003، تهران، انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1375ش.<br />[2]. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج ‏5، ص 201، قم، هجرت، چاپ دوم، 1410ق.<br />[3]. لغت نامه دهخدا، واژه «إیقاظ»؛ فرهنگ ابجدی عربی - فارسی، ص 169.<br />[4]. شهاب الدین سهروردى، ابو حفص عمر بن محمد، عوارف المعارف، ترجمه، اصفهانى، ابومنصور بن عبد المؤمن، ص 279، تهران، انتشارات علمى و فرهنگى، چاپ دوم، 1375؛ نیز ر.ک: انصارى‏، خواجه عبد الله، منازل السائرین، ص 35 – 36، تهران، دار العلم‏، چاپ اول‏، 1417ق.<br />[5]. منازل السائرین، ص 35 – 36.<br />[6]. سبأ، 46.<br />[7]. در کتاب‌های لغت مصدر فعل «قام یقوم» چنین آمده است: «قام یقومُ قَوْماً، و قِیاماً، و قَوْمة، و قامة»؛ ابن سیده، على بن اسماعیل، المحکم و المحیط الأعظم، ج 6، ص 588، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1421ق؛ لسان العرب، ج ‏12، ص 496.‏<br />[8]. ر.ک: تبادکانى، شمس الدین محمد، تسنیم المقربین، ص 91، تهران، کتابخانه موزه و اسناد مجلس شوراى اسلامى ایران، چاپ اول، 1382؛ منازل السائرین، ص 35؛ سکندرى‏، احمد بن عطاء الله، اللطائف الإلهیة فى شرح مختارات من الحکم العطائیة، ص 199، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول‏، 1424ق.<br />[9]. تسنیم المقربین، ص 91 - 92.<br />[10]. کهف، 18.<br />[11]. ابن درید، محمد بن حسن‏، جمهرة اللغة، ج 2، ص 694، بیروت، دار العلم للملایین‏، چاپ اول‏، 1988م.<br />[12]. کتاب العین، ج ‏5، ص‏ 346؛ راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن‏، ص 328، بیروت، دار القلم‏، چاپ اول، 1412ق.<br />[13]. ر.ک: «ذکر و انواع آن»، سؤال 7741.<br />[14]. «پس مرا یاد کنید، تا شما را یاد کنم؛ و شکرانه‌ام را به جاى آرید؛ و با من ناسپاسى نکنید»؛ بقره، 152.<br />[15]. «اى کسانى که ایمان آورده‌اید، خدا را یاد کنید، یادى بسیار»؛ احزاب، 41.<br />[16]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ‏74، ص 296، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.<br />[17]. سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، محقق، صبحی صالح، ص 344، قم، هجرت، چاپ اول، 1414ق.<br />[18]. نهج البلاغة، ص 342.<br />[19]. سید ابن طاووس، رضی الدین علی، الاقبال بالاعمال الحسنة، ج ‏2، ص 686، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم، 1409ق. text question and answer gateway for meanings