مرگ چیست و آیا می‌توان زمان آن‌را به تأخیر انداخت؟ اجل مسمی اجل غیرمسمی توفی زمان و مکان مرگ غایت شناسی حقانیت مرگ نقش صله رحم در زندگی اجل معلّق تاخیر در مرگ ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین ابن سینا: ابوعلی سینا اجل غیر مسمّی ابن سینا صدقه صله رحم ملاصدرا شیرازی Persian [1]. شیخ الرئیس، رسالة الشفاء من خوف الموت، ص 340 - 345.<br />[2]. اسفار، ج 9، ص 238.<br />[3]. اگر ارتباط نفس با بدن قطع گردد، به گونه‌اى که دیگر بدن را تدبیر ننماید، مرگ نام دارد.<br />[4]. بقره، 28.<br />[5]. نحل، 21.<br />[6]. ر. ک: المیزان، ج 14، ص 286.<br />[7]. نحل، 32؛ انفال، 50؛ انعام، 60؛ زمر، 42.<br />[8]. در آیه 60 سوره انعام آمده است: «هو الذى یتوفاکم»؛ یعنى اوست که شما را تحویل می‌گیرد. لفظ «کُم» همان است که از او به «من» یا «خود» تعبیر می‌شود و همیشه ثابت است.<br />[9]. ر.ک: مجموعه آثار شهید مطهرى، ج 2، ص 503 - 511.<br />[10]. ر.ک: جوادى آملی، عبدالله، تفسیر موضوعى قرآن، ج 3، ص 388 - 397 و ج 2 ص 497 - 509.<br />[11]. «الذى خلق الموت و الحیوة...»؛ آن‌کس که مرگ و حیات را آفرید. ملک، 1 و 2؛ ر.ک: پیام قرآن، ج 5، ص 430 به بعد.<br />[12]. ر.ک: پیام قرآن، ج 5، ص 433.<br />[13]. ر.ک: المیزان، ج 19 ص 133 و ج 20 ص 356.<br />[14]. بحار الانوار، ج 6، ص 249.<br />[15]. «الموت مفارقة دار الفناء و ارتحال الى دار البقاء». در بیانى دیگر می‌فرماید: «خذوا من ممرکم لمقرکم»؛ دنیا جاى عبور و آخرت دار قرار است (نهج البلاغه، صبحى صالح، ص 493) و در حال احتضار شما به آن‌جا سوق داده می‌شوید: «الى ربک یومئذ المساق...»؛ قیامت، 26 – 30.<br />[16]. بحار الانوار، ج 6، ص 154؛ معانى الاخبار، ص 274؛ میزان الحکمه، ج 9، ص 234: «...فماالموت الا قنطرةٌ تعبربکم عن البؤس و الضرّاء الى الجنان الواسعة...».<br />[17]. ر.ک: بحار الانوار، ج 5، ص 139.<br />[18]. انعام، 2.<br />[19]. نکره (اجلاً) ابهام را افاده می‌کند.<br />[20]. «آنچه نزد خداست باقى و ثابت است»؛ نحل، 96.<br />[21]. «هر زمانى نوشته‌اى دارد [و براى هر کارى موعدى مقرر است] خداوند هر چه را بخواهد محو و هرچه را بخواهد اثبات می‌کند و ام الکتاب نزد اوست».<br />[22]. ر. ک: المیزان ج 7، ص 8 - 10.<br />[23]. بحار الانوار، ج 5، ص 140؛ میزان الحکمة، ج 1، ص 30.<br />[24]. میزان الحکمة، ج 1، ص 30.<br />[25]. همان، باب 1464 و باب 1467.<br />[26]. همان، ج 6، ص 549، باب 2932. text ابن سینا, حسین بن عبدالله (Ibn Sina؛ Avicenna؛ شیخ الرئیس، فیلسوف مشهور مشائی، شیعه و ایرانی), ۳۷۰ق/359ش./981م. (افشنه بخارا)# # ۴۲۸ق/416ش./1038م. (همدان) ملاصدرا, صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (فیلسوف مشهور موسس حکمت متعالیه، شیعه و ایرانی), 979ق./950ش./ 1572م.#1050 ق./1641م. question and answer