ویژگى هاى کلّى توقیعات فقهى چیست؟ توقیع توقیع حضرت ولی عصر (عج) توقیعات امام مهدی(ع) توقیع امام زمان مهدویت توقیعات امام زمان(عج) ژ. امام دوازدهم(حضرت امام عصر عج) Persian <br />[۱] الغيبة : ص ۲۸۵.<br />[۲] ر . ك : كمال الدين: ص ۴۸۴؛ الغيبة: ص ۲۹۱.<br />[۳] استاد معظّم ، آية اللَّه سيّد موسى شبيرى زنجانى - دام ظلّه - ، اشاره دارد كه معلوم نيست التأديب ، چه كتابى است و مؤلّف آن چه كسى است (جرعه اى از دريا: ج ۱ ص ۱۷۵)؛ ولى به نظر مى رسد كه اين كتاب ، همان التأديب ، نوشته محمّد بن احمد بن عبد اللَّه بن مهران ، معروف به «ابن خانبه» است كه از آن به نام «يومٌ و ليلة» نيز نام برده شده است و به نقل نجاشى ، وقتى گروهى از شيعيان ، در نامه اى از امام عسكرى(ع) درخواست نگارش يا ارسال كتابى كردند كه مبناى عمل آنان باشد ، ايشان ، كتابى را فرستاد و بعد با مقابله با كتاب «ابن خانبه» ، معلوم شد همان است (رجال النجاشى: ص ۹۱ و۳۴۶ ، فهرست كتب الشيعة و اُصولهم: ص ۶۳ - ۶۴) و همين مى توانسته زمينه بررسى جناب حسين بن روح را فراهم سازد. ابن خانبه ، از غلامان يونس بن عبد الرحمان بود و خود يونس نيز كتابى با عنوان يومٌ و ليلة داشته كه بر امام عسكرى(ع) عرضه شده و ايشان پس از ملاحظه ، همه آن را تأييد كرده است؛ كتابى كه به تأييد امام جواد(ع) نيز رسيده بوده است (ر.ك: وسائل الشيعة: ج ۱۸ ص ۷۲ - ۷۱ ، ح ۷۴ ، ۷۵ و ۸۰) .<br />[۴] جرعه اى از دريا: ج ۱ ص ۱۷۴ - ۱۷۳.<br />[۵] ر.ك: كمال الدين: ص ۹۳.<br />[۶] از جمله ر. ك: ج ۴ ص ۳۷۸ ح ۷۲۸ .<br />[۷] قاسم بن علا ، كسى است كه عمرى دراز كرده و با امام هادى(ع) و امام عسكرى(ع) ديدار داشته و وكيل ولىّ عصر(ع) در منطقه خود بوده است. وى افتخار ديدار با امام(ع) را يافته و روز رحلتش را از امام(ع) نشيده بود.<br />[۸] ر. ك: ج ۴ ص ۴۱۱ ح ۷۴۳ .<br />[۹] ر. ك: حياة الشيخ محمّد بن يعقوب الكلينى: ص ۲۹۷.<br />[۱۰] ر . ك : ج ۳ ص ۳۴۸ ح ۶۲۷.<br />[۱۱] براى آگاهى از تلاش حكومت براى دستيابى به ناحيه مقدّسه ، براى نمونه ر. ك: الكافى: ج ۱ ص ۵۲۵ ، ح ۳۰ . نيز ، براى مواظبت زياد نايبان در پنهان داشتن مكان امام(ع) ، ر . ك : ج ۵ ص ۵۷ ح ۷۹۱ ، الكافى: ج ۱ ص ۳۳۳.<br />[۱۲] چنان كه استاد محترم ، آية اللَّه سيّد موسى شبيرى زنجانى ، در باره توجيه يكى از توقيع ها خاطرنشان كرده است كه : امام(ع) نمى خواسته جواب واقعى پرسش را بدهد و در جواب سؤالات مكتوب كه به دست افراد مختلف مى افتاده است ، خيلى احتياط مى شد ، كه يك وقت مشكلى براى اشخاص پيدا نشود. لذا ايشان در آن پاسخ ، تعبير صريح نكرده است و نمى خواسته جواب بدهد (ر.ك: كتاب النكاح: ج ۸ ص ۲۴۸۰).<br />[۱۳] ر.ك: ج ۳ ص ۳۲ ح ۴۹۵.<br />[۱۴] ر . ك : ج ۳ ص ۳۶۷ ح ۶۳۷ .<br />[۱۵] ر . ك : ج ۳ ص ۳۹۳ ح ۶۵۳.<br />[۱۶] ر . ك : ج ۳ ص ۳۹۱ ح ۶۵۱.<br />[۱۷] ر . ك : ج ۴ ص ۳۸۵ ح ۷۲۹.<br />[۱۸] ر . ك : الغيبة : ص ۲۹۵ - ۲۹۶.<br />[۱۹] ر.ك: الكافى: ج ۱ ص ۵۱۴ - ۵۲۵.<br />[۲۰] ر.ك: الكافى: ج ۱ ص ۳۲۹ - ۳۳۰.<br />[۲۱] الغيبة: ص ۳۵۴.<br />[۲۲] الاحتجاج: ج ۱ ص ۱۴.<br />[۲۳] بحار الأنوار: ج ۱ ص ۲۸.<br />[۲۴] وسائل الشيعة: ج ۳۰ ص ۱۹۱ و ۱۹۳.<br />[۲۵] ر.ك: وسائل الشيعة: ج ۳۰ ص ۱۴۳.<br />[۲۶] جناب عثمان بن سعيد از يازده سالگى در خدمت امام هادى(ع) بوده و طبعاً فرزندش محمّد را - كه بعداً بيش از چهل سال وكالت ولىّ عصر(ع) را بر عهده داشت - ، بايد خانه زاد آن بزرگواران و از نزديك ترين افراد به آنان شمرد.<br />[۲۷] جرعه اى از دريا: ج ۱ ص ۱۷۳.<br />[۲۸] المعتبر: ج ۲ ص ۶۲.<br />[۲۹] ر . ك : ج ۳ ص ۳۳۸ ح ۶۱۸ .<br />[۳۰] جرعه اى از دريا: ج ۱ ص ۱۷۳.<br />[۳۱] چنان كه به رغم اعتقاد و اعتماد عمومى جامعه شيعى ، بويژه عالمان و فقيهان به استناد توقيعات ولىّ عصر(ع) ، يكى از معاصران در باره يك توقيع كه وجود دو روايت در موضوع پرسش شده و نوعى ترديد اوّليه را مى رساند ، نظر داده است كه در اين توقيع و موارد مشابه ، جناب حسين بن روح در مواقعى كه به امام(ع) دسترس نداشته ، بر پايه احاديث موجود ، فتوا مى داده است(!) (ر.ك: بحار الأنوار: ج ۸۲ ص ۱۸۲ ، پانوشت مصحّح).<br />[۳۲] ر.ك: الغيبة: ص ۳۶۳. <br /> منبع : دانشنامه امام مهدی(ع) جلد چهارم سال انتشار : 1393 از صفحه 240 تا صفحه 321 text امام دوازدهم (امام عصر عج), امام مهدی؛ حجت بن حسن(ع), 255ق.# question and answer